Phần trước chúng ta đã nói tới sự so sánh với người khác, cái cân lệch làm mình thấy thua dù mình đang sống yên ổn. Buông được sự so sánh thì lòng đã rộng hơn một chút. Nhưng còn một thứ cuối cùng trong chuỗi này, thứ khó buông nhất, vì nó ở ngay trong từng câu nói của mình: cái tôi muốn đúng. Muốn đúng trong bữa cơm. Muốn đúng trong cuộc họp. Muốn đúng với con cái. Muốn đúng cả khi mình biết mình có thể sai. Cái tôi muốn đúng nhỏ xíu mà nặng trĩu, vì nó đi theo mình khắp nơi.
Tôi từng chứng kiến một cuộc cãi nhau chỉ vì chuyện rẽ trái hay rẽ phải. Người chồng bảo rẽ trái gần hơn. Người vợ bảo rẽ phải nhanh hơn. Cả hai đều có lý. Nhưng không ai chịu nhường. Xe chạy vòng thêm mười phút, cả hai cùng mệt, cùng giận, cùng im lặng suốt quãng đường còn lại. Mười phút đó mua được gì? Chỉ mua được một điều: mỗi người đều giữ được cái đúng của mình. Nhưng cái giá phải trả là một buổi đi chơi hỏng.
Câu kinh chúng ta nhắc tới ở phần đầu chuỗi này lại vang lên ở đây. Dù thắng ngàn quân địch trên bãi chiến trường cũng không bằng tự thắng mình. Thắng một cuộc cãi thì dễ. Thắng cái tôi muốn đúng của mình mới khó. Vì cái tôi đó không ở ngoài kia. Nó ở trong lòng mình, nói bằng giọng của mình, nhân danh lý trí của mình. Nó bảo mình rằng nếu mình nhường thì mình thua, nếu mình nhận sai thì mình mất mặt. Nó nói dối rất khéo.
Thật ra nhận sai không làm mình mất mặt. Nhận sai làm mình đáng tin hơn. Người dám nói tôi sai rồi là người khiến người khác muốn ở gần. Người lúc nào cũng đúng thì người khác phải đề phòng, vì ở gần người đó mình lúc nào cũng có nguy cơ thành người sai. Muốn đúng trong mọi chuyện, cuối cùng mình sẽ đúng một mình. Mà đúng một mình thì có vui không? Nhà mình cần một người đúng hay cần một nhà vui vẻ?
Trong sách Phật Học Tinh Hoa có nhắc rằng phải biết nắm lấy và buông bỏ cho kịp thời, cho đúng lúc. Cái tôi muốn đúng cũng vậy. Có những lúc cần giữ lập trường, như khi chuyện liên quan tới an toàn, tới sự thật, tới điều đúng sai rõ ràng. Nhưng có rất nhiều chuyện không phải đúng sai, chỉ là khác nhau. Rẽ trái hay rẽ phải. Nấu mặn hay nấu nhạt. Cho con học đàn hay học vẽ. Những chuyện đó không cần một người đúng. Chúng cần hai người cùng tìm ra cách chung sống.
Tôi có một cách tập cho cái tôi muốn đúng. Mỗi tuần, mình tập nhận sai một lần, dù là chuyện nhỏ. Nói với vợ: hôm qua anh nói to, anh sai rồi. Nói với con: ba xin lỗi, ba đã không nghe con nói hết câu. Nói với đồng nghiệp: ý của chị hay hơn ý của tôi, mình làm theo ý chị đi. Lần đầu nói sẽ ngượng miệng. Lần thứ hai sẽ dễ hơn. Đến lần thứ năm mình sẽ thấy một điều lạ: không ai coi thường mình cả. Ngược lại, người ta tin mình hơn.
Cách thứ hai là tập nói câu này: có thể anh đúng, để em nghĩ thêm. Câu này không phải là thua. Câu này là một khoảng lặng. Nó cho mình thời gian để xem lại. Nó cho người kia cảm giác được lắng nghe. Nhiều cuộc cãi nhau kết thúc ngay sau câu này, vì thật ra người ta cãi không phải để tìm ra ai đúng. Người ta cãi vì muốn được nghe. Khi mình nói câu đó, người kia đã được nghe rồi, họ không cần cãi nữa.
Buông cái tôi muốn đúng cũng là buông nỗi sợ bị đánh giá. Mình sợ người ta nghĩ mình kém, mình dốt, mình không có chính kiến. Nhưng người ta không nghĩ về mình nhiều như mình tưởng. Ai cũng bận lo cái tôi của chính họ. Mình buông cái tôi của mình xuống, người ta cũng nhẹ nhõm theo. Cả hai bên đều được thở. Đó là món quà mà chỉ người dám buông mới tặng được cho cả nhà.
Chuỗi năm phần này bắt đầu bằng lời hơn thua, đi qua thói quen cũ, nỗi sợ chưa tới, sự so sánh, và kết thúc ở cái tôi muốn đúng. Năm phần là năm ngón tay của một bàn tay đang nắm chặt. Buông từng chút một nghĩa là mở từng ngón tay. Mở ngón đầu tiên thì tay đã lỏng. Mở hết năm ngón thì tay trống không, và chính khi tay trống thì tay mới cầm được thứ mới. Buông không làm mình mất gì. Buông làm mình có chỗ để nhận.
Tôi không mong mọi người buông hết trong một ngày. Chuỗi này chỉ xin mỗi người chọn một phần mà mình thấy mình kẹt nhất, rồi tập buông phần đó trong một tuần. Người hay cãi thì tập buông lời hơn thua. Người hay lo thì tập buông nỗi sợ. Người hay so thì tập buông sự so sánh. Người hay muốn đúng thì tập nhận sai một lần. Một tuần sau, mình sẽ biết bàn tay mình đã mở được bao nhiêu.
Buông từng chút một, cuối cùng cũng chỉ là một câu đơn giản: mình chọn nhẹ nhàng thay vì chọn đúng, chọn người thương thay vì chọn thắng, chọn hôm nay thay vì chọn ngày mai chưa tới. Nhẹ nhàng không phải là yếu đuối. Nhẹ nhàng là sức mạnh của người đã thắng được chính mình. Chúc mọi người một tuần buông được một chút, và thấy đời mình nhẹ đi một chút.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư