🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Dưỡng sinh cổ truyền

Cháo gừng buổi sớm: món ấm từ bếp của người xưa

Dưỡng sinh cổ truyền · 7 phút đọc

Buổi sớm trời trở lạnh. Bà ngoại tôi thường dậy trước cả nhà, nhóm bếp nấu một nồi cháo gừng. Gừng tươi đập dập, bỏ vào nồi cháo trắng đang sôi. Mùi gừng bốc lên thơm nồng cả gian bếp. Ăn xong bát cháo, người ấm hẳn lên. Mồ hôi rịn ra trên trán. Cái lạnh buổi sớm dường như tan đi.

Hồi nhỏ tôi tưởng đó chỉ là thói quen của bà. Lớn lên đọc sách xưa mới biết, củ gừng trong bếp nhà mình đã được người xưa dùng từ rất lâu. Trong cuốn Thiền Trà và Ăn Chay có một đoạn kể chuyện Phật dùng củ gừng. Sách viết: Đức Phật đã từng biết đến công dụng của củ gừng. Tương truyền có lần ngài bị sốt, đệ tử là A-nan nấu cháo gừng tươi cho ngài dùng liền khỏi bệnh. Do đó, Phật đã dạy cho các đệ tử biết về những lợi ích của cháo gừng.

Câu chuyện ấy có thể là truyền thuyết. Nhưng nó nói lên một điều có thật. Đó là người xưa đã coi cháo gừng như một món ăn vừa nuôi người, vừa giúp người khỏe lại. Không phải thuốc đắng. Không phải món cao lương. Chỉ là một bát cháo nóng với vài lát gừng tươi trong bếp nhà.

Sách còn giải thích vì sao gừng lại ấm người. Gừng là một vị thuốc, chứa một chất cay có tác dụng kích thích tim và huyết quản, có thể khiến tim đập nhanh hơn, làm giãn nở huyết quản, khiến cơ thể nóng lên, ra nhiều mồ hôi, từ đó làm hạ thân nhiệt và bài tiết chất độc ra khỏi cơ thể. Vì thế mà đức Phật sau khi ăn cháo gừng đã khỏi bệnh.

Sách viết tiếp: vị cay của gừng kích thích thần kinh vị giác của lưỡi và vị tràng, thông qua các dây thần kinh kích thích dịch vị hoạt động để tiêu hóa thức ăn. Từ xưa đến nay, gừng tươi thường được dùng để trị các bệnh cảm lạnh, ho có đờm. Ngoài ra, gừng còn có thể làm giảm bớt vị tanh, có thể giải độc trong thịt cá.

Nghe những lời ấy, tôi chợt hiểu vì sao bữa cơm của người xưa hay có gừng. Cá kho có gừng để bớt tanh. Thịt luộc chấm nước mắm gừng. Canh chua có vài lát gừng. Ốc luộc không thể thiếu lá chanh và gừng. Gừng không phải là món chính. Nó chỉ là một thứ gia vị đứng bên cạnh. Nhưng thiếu nó, mâm cơm dường như thiếu một thứ gì đó ấm áp.

Gừng trong bếp nhà cũng là một bài học về dưỡng sinh của người xưa. Dưỡng sinh không phải là chuyện xa xôi. Không phải là thuốc bổ đắt tiền. Không phải là những phép lạ. Dưỡng sinh nằm ngay trong gian bếp. Nằm trong cách người xưa chọn món ăn theo mùa, theo thời tiết. Trời lạnh thì ăn ấm. Người mệt thì ăn nhẹ mà nóng. Bị cảm thì nấu bát cháo gừng. Đơn giản vậy thôi.

Ngày nay, cuộc sống bận rộn. Buổi sáng nhiều người chỉ kịp uống một ly cà phê rồi đi làm. Bụng đói mà người đã phải chạy. Đến trưa thì ăn vội một bữa thật no. Tối về mệt quá lại ăn qua loa. Cơ thể cứ thế mà hao mòn dần. Người xưa thì khác. Họ coi bữa sáng là bữa quan trọng. Một bát cháo nóng buổi sớm, với vài lát gừng, đủ để người ấm lên mà bắt đầu một ngày làm việc.

Nấu cháo gừng cũng không khó. Gạo vo sạch, nấu cháo trắng cho nhừ. Gừng tươi cạo vỏ, đập dập hoặc thái lát mỏng, bỏ vào khi cháo gần được. Có thể thêm một chút hành lá. Ăn khi còn nóng. Người nào hay bị lạnh bụng, hay ho khi trời trở gió, ăn bát cháo ấy sẽ thấy dễ chịu. Nhưng nhớ là gừng có vị cay, tính ấm. Ăn vừa phải thôi. Cái gì quá cũng không tốt. Người xưa dạy ăn uống điều hòa. Gừng cũng vậy. Dùng làm gia vị hằng ngày, dùng trong bát cháo buổi sớm, là vừa.

Có một điều nữa đáng nói. Cháo gừng trong sách xưa không chỉ là món ăn. Nó còn là sự chăm sóc. A-nan nấu cháo cho Phật khi ngài bị sốt. Bà nấu cháo cho cháu khi trời trở lạnh. Mẹ nấu cháo cho con khi con ho. Bát cháo ấy mang theo cả sự quan tâm của người nấu. Người bệnh ăn vào, không chỉ ấm bụng mà còn ấm lòng. Có khi chính cái ấm lòng ấy mới là thứ giúp người ta khỏe lại nhanh nhất.

Ngày mai trời trở lạnh, nếu bạn dậy sớm, thử nấu một nồi cháo gừng. Không cần cầu kỳ. Chỉ cần gạo, nước, vài lát gừng tươi. Ngồi ăn chậm rãi khi cháo còn nóng. Cảm nhận hơi ấm lan ra trong người. Đó là một cách dưỡng sinh đơn giản nhất mà người xưa đã để lại. Một bát cháo nóng buổi sớm. Một củ gừng trong bếp. Đủ để bắt đầu một ngày mới một cách nhẹ nhàng.

Bài này chỉ để tham khảo, không thay lời khuyên y tế của bác sĩ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Thiền Trà và Ăn Chay (Tế Hân – Ngọc Huy; Đạo Liên – Hà Sơn dịch) — trang 253–254: 'Phật dùng củ gừng. Đức Phật đã từng biết đến công dụng của củ gừng. Tương truyền có lần ngài bị sốt, đệ tử là A-nan nấu cháo gừng tươi cho ngài dùng liền khỏi bệnh'; gừng chứa chất cay kích thích tim và huyết quản, khiến cơ thể nóng lên, ra mồ hôi; 'gừng tươi thường được dùng để trị các bệnh cảm lạnh, ho có đờm... làm giảm bớt vị tanh, có thể giải độc trong thịt cá'.
Bài liên quanUống trà vừa phải: ngũ vị cốt điều hòaSúc miệng buổi sáng: phép nhỏ trong sách dưỡng sinh xưaBữa sáng đạm bạc: cháo và rau dưa trong chùa