🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Dưỡng sinh cổ truyền

Tay chân ấm thì người khỏe: giữ ấm khi trời lạnh

Dưỡng sinh cổ truyền · 6 phút đọc

Trời trở lạnh, bà ngoại tôi có một thói quen. Tối nào bà cũng ngâm chân nước ấm trước khi đi ngủ. Một chậu nước ấm, bỏ thêm vài lát gừng. Bà ngâm đến khi nước nguội, lau khô chân, đi tất rồi mới lên giường. Bà bảo: chân ấm thì người mới ấm, chân lạnh thì cả đêm trằn trọc. Tôi hồi nhỏ thấy phiền. Lớn lên mới hiểu, cái thói quen nhỏ ấy chứa cả một phép dưỡng sinh.

Chân tay là nơi xa tim nhất, nên cũng là nơi lạnh đầu tiên. Trời lạnh, tay chân lạnh trước. Người già, người yếu, tay chân càng dễ lạnh. Tay chân lạnh thì ngủ không ngon, người co ro, sáng dậy mệt mỏi. Giữ ấm chân tay khi trời lạnh, nghe thì đơn giản, mà làm được đều đặn thì cả mùa đông nhẹ nhàng hơn nhiều.

Sách Khí Đạo dẫn lời trong Tố Vấn, dạy về mùa đông: ba tháng mùa đông là lúc bế tàng, nước đóng băng, đất nứt nẻ. Người xưa dặn: ngủ sớm, dậy muộn, nhất định phải chờ ánh mặt trời mới dậy. Đuổi cái lạnh, giữ lại cái ấm áp, không để khí tiết ra ngoài. Đuổi cái lạnh, giữ lại cái ấm áp. Tám chữ ấy chính là phép dưỡng sinh của mùa đông. Giữ ấm không phải là chuyện mặc nhiều áo cho có. Là giữ cho hơi ấm trong người không bị cái lạnh bên ngoài lấy mất.

Giữ ấm bắt đầu từ đôi chân. Chân là gốc của thân. Người xưa nói, lạnh từ chân lên. Chân lạnh thì khí huyết khó lưu thông, người dễ mệt, dễ ốm. Tối trước khi ngủ, ngâm chân nước ấm mười lăm, hai mươi phút là cách làm rất hay. Nước ấm ngập đến mắt cá chân. Ngâm xong, lau khô ngay, đi tất, đừng để chân ướt đi trên nền nhà lạnh. Ngâm chân xong, người ấm lên, buồn ngủ đến tự nhiên, giấc ngủ cũng sâu hơn.

Buổi sáng mùa đông, đừng vội ra khỏi nhà khi trời còn tối và lạnh. Sách dặn: chờ ánh mặt trời mới dậy. Nghĩa là đợi nắng lên, trời ấm lên một chút rồi hãy ra ngoài. Ra ngoài sớm quá, gió lạnh thốc vào người, rất dễ cảm. Nếu phải đi làm sớm, hãy mặc đủ ấm, đội mũ, quàng khăn, đi tất dày. Đừng vì vội mà mặc phong phanh. Cái lạnh của một buổi sáng có thể làm mệt cả ngày.

Mặc ấm cũng cần đúng cách. Mặc nhiều lớp mỏng thì ấm hơn mặc một lớp dày. Vì giữa các lớp áo có không khí giữ nhiệt. Cổ, tay, chân là những chỗ cần giữ ấm nhất. Cổ lạnh thì dễ ho, dễ đau họng. Tay lạnh thì khớp cứng, cầm nắm khó khăn. Chân lạnh thì cả người lạnh. Một chiếc khăn quàng cổ, một đôi găng tay, một đôi tất dày, nhỏ thôi mà quý.

Ăn uống mùa lạnh cũng nên ấm. Ăn đồ ấm, uống nước ấm, tránh đồ lạnh, nước đá. Một bát cháo nóng, một ly trà gừng, một nồi canh hầm, vừa ngon vừa ấm người. Người xưa mùa đông ăn những món ấm, hầm kỹ, để bù lại cái lạnh bên ngoài. Không phải kiêng khem khổ sở. Chỉ là thuận theo mùa: trời lạnh thì ăn ấm, trời nóng thì ăn mát.

Nhà cửa mùa lạnh cũng cần kín gió. Gió lùa qua khe cửa, qua ô thoáng, ban đêm thổi vào người đang ngủ rất dễ làm cảm lạnh. Tối ngủ, đóng cửa kín, đắp chăn đủ ấm, đừng để hở chân ra ngoài chăn. Người già, trẻ nhỏ càng cần chú ý. Một đêm ngủ lạnh có thể làm ốm cả tuần.

Đi bộ mùa đông vẫn tốt, nhưng phải đi lúc trời đã có nắng, đi chậm, đi vừa sức. Đừng đi sớm quá khi sương còn dày, đừng đi lúc gió to. Đi bộ giữa trưa, nắng ấm, là tốt nhất. Đi xong, người ấm lên, tay chân hồng hào, ăn cơm cũng ngon hơn.

Giữ ấm chân tay khi trời lạnh không phải là chuyện cầu kỳ. Là ngâm chân nước ấm mỗi tối. Là đi tất khi ngủ. Là mặc đủ ấm khi ra đường. Là ăn uống đồ ấm. Là chờ nắng lên mới dậy. Những việc nhỏ ấy, làm đều đặn cả mùa đông, sẽ thấy người khỏe hơn, ngủ ngon hơn, ít ốm vặt hơn. Tay chân ấm thì người khỏe. Câu ấy bà ngoại tôi nói mấy chục năm nay, và đến giờ tôi vẫn thấy đúng.

Nội dung bài này chỉ mang tính tham khảo, không thay thế lời khuyên y tế.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Khí Đạo – Lục Lưu — tr. 176: mùa đông: ngủ sớm dậy muộn, chờ ánh mặt trời mới dậy; đuổi cái lạnh giữ lại cái ấm áp
Bài liên quanNgủ theo bốn mùa: giấc ngủ dưỡng sinh trong sách cổĂn uống điều độ: phép dưỡng sinh từ mâm cơm của người xưaĂn bảy phần no: bớt vài miếng, ngũ tạng được yên