🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Dưỡng sinh cổ truyền

Gừng trong bếp: vị thuốc quanh ta

Dưỡng sinh cổ truyền · 7 phút đọc

Trong bếp của nhiều gia đình Việt Nam, có một thứ củ lúc nào cũng có sẵn mà ít ai để ý: củ gừng. Nó nằm khiêm tốn trong góc bếp, bên cạnh tỏi, hành, ớt. Khi nấu canh chua thì thả vài lát. Khi kho cá thì đập dập một củ. Khi ai bị cảm lạnh, bà hay mẹ lại nấu một bát trà gừng nóng, bảo uống đi cho ấm người. Gừng quen thuộc đến mức người ta quên mất rằng nó là một vị thuốc đã được người xưa trân trọng từ mấy ngàn năm nay.

Trong sách Để Lành Bệnh Tự Nhiên của Trần Viết Hài Đồng có một đoạn viết rất kỹ về gừng. Sách viết: giống như tỏi, gừng là một thứ gia vị quen thuộc đã có tiếng từ lâu là một loại thực vật y khoa. Từ xưa những bác sĩ ở Trung Hoa và Ấn Độ coi gừng là một vị thuốc hảo hạng, thường trộn chúng vào trong những phương thuốc tổng hợp vì tính chất bổ và nâng cao tinh thần của nó. Ngày nay mọi người trên những phần đất khác nhau của thế giới quý trọng nó vì tính chất gây ấm người và khả năng kích thích bộ máy tiêu hóa của nó, làm giảm cơn đau bụng, làm bớt đau nhức.

Đọc đoạn này sẽ thấy gừng có ba công dụng chính mà người xưa đã biết. Thứ nhất là gây ấm người. Gừng có tính ấm, uống vào thấy người nóng lên, mồ hôi ra nhẹ, tay chân bớt lạnh. Vì vậy, khi trời lạnh, khi bị cảm lạnh, khi đi mưa về, một ly trà gừng nóng là thứ đầu tiên người xưa nghĩ đến. Thứ hai là kích thích tiêu hóa. Sách viết rõ: hiệu quả bồi bổ của gừng trên hệ thống tiêu hóa rất rõ ràng, nó làm tăng sự tiêu hóa protein, là một phương cách chữa trị rất hiệu quả cho chứng nôn mửa và say sẩm mặt mày, tăng cường màng trên của dạ dày để chống lại chuyện chảy máu. Nói theo lời thường, ăn gừng vào thì bụng ấm, tiêu hóa tốt hơn, bớt đầy hơi, bớt buồn nôn. Thứ ba là làm bớt đau nhức. Gừng điều hòa hệ thống trong cơ thể theo những cách làm giảm bớt sự viêm bất bình thường, có thể hữu hiệu như vài thuốc chống viêm thông thường, nhưng gừng lại có ít chất độc bởi vì nó bảo vệ màng dạ dày thay vì làm hư hại nó.

Sách cũng kể một chi tiết rất hay: thức ăn Tàu dùng gừng tươi trong hầu hết món ăn vì họ tin rằng nó trung hòa những phẩm chất không được như ý của những thành phần khác trong món ăn, đặc biệt là cá và thịt, vốn tạo ra sự khó tiêu. Khổng Tử ngày còn sống ngài cũng thường khuyên dùng gừng trong thức ăn vì tính chất dược liệu của nó. Nghe đến đây mới thấy, việc ông bà mình nấu ăn hay bỏ gừng vào không phải là ngẫu nhiên. Đó là kinh nghiệm của bao nhiêu đời: món nào khó tiêu, tanh, lạnh bụng, thì thêm gừng vào cho ấm, cho dễ tiêu.

Vậy dùng gừng trong đời sống hằng ngày thế nào cho đúng? Sách hướng dẫn một cách rất đơn giản: một cách dùng gừng ngon lành là uống trà gừng. Nếu dùng cho một người thì bỏ vào nửa muỗng gừng bột trong ấm, đậy nắp, đun chừng mười đến mười lăm phút. Lọc ra, cho mật ong vừa đủ ngọt, và uống nóng hay lạnh. Bạn cũng có thể dùng gừng tươi, đập dập, nấu với nước sôi, thêm mật ong. Hoặc dùng gừng trong bữa ăn hằng ngày: vài lát gừng tươi trong canh, trong món kho, trong món xào. Gừng tươi và gừng khô có tính chất hơi khác nhau: khi gừng khô, chất gingerols trong gừng tươi biến thành chất shogaols có mùi hăng nồng hơn. Cả hai đều có ích, chỉ là vị và tính có khác nhau một chút.

Nhưng cũng cần nói rõ: gừng là vị thuốc quanh ta, nhưng không phải là thuốc chữa bách bệnh. Gừng giúp ấm người, giúp tiêu hóa, giúp bớt đau nhức nhẹ, nhưng không thay thế được việc đi khám bệnh khi bệnh nặng. Người có bệnh dạ dày nặng, người đang dùng thuốc chống đông máu, phụ nữ mang thai, thì nên hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi dùng gừng thường xuyên với lượng lớn. Dùng gừng như gia vị trong bữa ăn hằng ngày thì an toàn với hầu hết mọi người. Dùng gừng như thuốc, với liều lượng lớn và kéo dài, thì cần cẩn thận hơn.

Cuối cùng, bài học từ củ gừng không chỉ là chuyện sức khỏe. Nó còn là chuyện về cách người xưa sống: biết quý những thứ quanh mình, biết dùng những thứ giản dị trong bếp để chăm sóc cơ thể, thay vì cứ tìm những thứ đắt tiền, xa lạ. Một củ gừng vài ngàn đồng, một ấm trà gừng nóng, một bữa cơm có gừng cho ấm bụng, đó là dưỡng sinh. Dưỡng sinh không phải là chuyện cao siêu. Dưỡng sinh là biết sống với những thứ gần gũi, đúng lúc, đúng cách, đều đặn mỗi ngày. Và củ gừng trong góc bếp nhà bạn, chính là một trong những thứ gần gũi đó.

Nội dung này chỉ mang tính tham khảo, không thay thế lời khuyên y tế.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Để Lành Bệnh Tự Nhiên (Trần Viết Hài Đồng), tr.116 — gừng là thực vật y khoa; bác sĩ Trung Hoa và Ấn Độ coi gừng là vị thuốc hảo hạng; gừng gây ấm người, kích thích tiêu hóa, làm giảm cơn đau bụng, làm bớt đau nhức; Khổng Tử thường khuyên dùng gừng trong thức ăn vì tính chất dược liệu của nó.
Bài liên quanBát cháo loãng buổi sáng: ăn thanh đạm theo sách cổĐậu đen trong vườn nhà: vị thuốc bổ quanh taNắng gắt hao khí: sách cổ dặn đi nắng thế nào