🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Dưỡng sinh cổ truyền

Ăn no rồi đừng vội nằm, đừng vội chạy: đi chậm, xoa bụng

Dưỡng sinh cổ truyền · 8 phút đọc

Ăn xong một bữa no, người ta hay làm hai việc: hoặc nằm dài ra ghế, hoặc vội vàng đứng dậy làm việc tiếp. Người nằm thì thấy bụng ì ạch, đầy hơi, buồn ngủ mà ngủ không ngon. Người vội chạy thì thấy bụng quặn lại, thức ăn như chưa kịp xuống. Cả hai đều khó chịu, mà không biết rằng sách cổ đã dặn rất rõ: sau khi ăn, đừng vội nằm, cũng đừng vội làm việc nặng. Hãy đi chậm, xoa bụng, để lòng yên xuống đã.

Sách Tỏa Ngôn Lục của Thái Hư Ông, một cuốn sách dưỡng sinh của Đạo gia, viết: Phàm khi ăn no, tuyệt tránh vội thi hành việc nặng. Đồ ăn đã hơi xuống, khẩu quyết chỉ là đi chậm xoa bụng mà thôi. Đồ ăn đi xuống đã tiêu, mới có thể dùng sức. Cổ triết có nói: Công phu sau khi ăn thì dùng Văn. Văn ở đây nghĩa là nhẹ nhàng, êm dịu, không dùng sức mạnh. Sau khi ăn thì thi hành Hư Tâm, tức là để lòng mình trống rỗng, yên tĩnh, thì đồ ăn dễ tiêu hóa.

Vì sao người xưa lại dặn kỹ như vậy? Sách nói: Con người ta thì cái ăn là trọng, mà nguyên nhân dẫn đến bệnh, là do thức ăn tắc ở Trung Cung, hóa thành đờm ẩm, các chứng khó chịu buồn nôn do đó mà phát. Nói bằng lời thường: cái bụng là nơi tiếp nhận thức ăn, nếu thức ăn bị ứ lại ở đó, không tiêu được, lâu ngày sẽ sinh ra đờm thấp, người lúc nào cũng thấy nặng nề, mệt mỏi, ăn không ngon, ngủ không yên. Bệnh từ miệng mà vào, phần nhiều bắt đầu từ chỗ ăn xong mà không biết giữ gìn.

Sách còn dặn: Sau khi ăn mà làm việc nặng ngay, thì thức ăn theo khí mà hành, giáng xuống trở trệ, gây nên nhiều chứng bệnh. Nói bằng lời thường: vừa ăn no mà đã chạy, đã vác nặng, đã làm việc căng thẳng, thì bụng phải vừa tiêu hóa vừa gánh thêm việc khác, nó không làm xuể. Thức ăn chưa tiêu đã bị đẩy xuống, khí trong người rối loạn, lâu ngày thành bệnh. Cho nên người xưa mới nói, sau khi ăn thì dùng Văn, tức là dùng cách nhẹ nhàng, chứ không dùng Vũ, tức là cách mạnh bạo.

Vậy thì sau khi ăn nên làm gì? Sách dặn ba việc, nói ra nghe rất đơn giản. Thứ nhất, đi chậm. Không phải đi bộ tập thể dục, mà là đi thong thả trong nhà, trong sân, để cơ thể chuyển động nhẹ nhàng, giúp cho Tì tiêu hóa thức ăn. Thứ hai, xoa bụng. Bàn tay đặt lên bụng, xoa nhẹ nhàng, ngầm có ý kéo khí trở về, nhờ hơi ấm mà giúp thức ăn tiêu hóa. Thứ ba, Hư Tâm, tức là để lòng mình yên xuống, đừng lo nghĩ, đừng bực bội, đừng tính toán ngay sau bữa ăn. Tâm yên thì đồ ăn dễ tiêu, tâm loạn thì bụng cũng loạn theo.

Sách còn nói rõ cách xoa bụng: khi cảm thấy ngực căng đầy, thì dùng ý vận chuyển nhẹ nhàng, từ ngực phải đi xuống, vòng qua vành rốn, từ trái vòng lên, vòng qua rốn đến bên phải rồi đi xuống. Làm đến khi thấy hơi lỏng ra thì ngừng, chỉ giữ lòng yên tĩnh. Nghe thì có vẻ cầu kỳ, nhưng thực ra ý chính rất đơn giản: xoa bụng theo vòng tròn quanh rốn, nhẹ tay, chậm rãi, vừa xoa vừa thở đều. Ai cũng làm được, không cần học công phu gì cao siêu.

Sách cũng nói một câu đáng nhớ: Tâm nên hư, bụng nên thực. Tâm thì nên trống rỗng, nhẹ nhàng, không chứa đầy lo toan. Bụng thì nên đầy đặn, chắc chắn, không rỗng tuếch cũng không ứ trệ. Người mà tâm lúc nào cũng đầy ắp lo âu, tính toán, thì khí loạn, thức ăn không tiêu được, lâu ngày thành đờm dãi. Người mà bụng lúc nào cũng rỗng vì nhịn ăn, bỏ bữa, thì khí hư, người mệt mỏi, không có sức. Dưỡng sinh, nói cho cùng, là giữ cho tâm rỗng và bụng vừa đủ, không thái quá bên nào.

Đem lời dặn ấy vào đời sống hôm nay, ta có thể làm như sau. Ăn xong, đừng nằm ngay, cũng đừng vội chạy đi làm việc nặng. Ngồi nghỉ một lát, uống một ngụm nước ấm, rồi đứng dậy đi chậm quanh nhà vài phút. Vừa đi vừa xoa bụng nhẹ nhàng quanh rốn, thở đều, để lòng mình yên xuống. Chờ cho bụng nhẹ đi, thức ăn đã xuống, rồi hãy làm việc tiếp. Người làm việc văn phòng thì đi chậm quanh phòng vài vòng. Người ở nhà thì đi ra sân, đi quanh vườn. Chỉ vài phút thôi, mà bụng sẽ dễ chịu hơn nhiều.

Có người sẽ nói: bận rộn như vậy, lấy đâu ra thời gian mà đi chậm xoa bụng? Nhưng thử nghĩ xem, thời gian mình mất vì đầy bụng, khó tiêu, mệt mỏi sau bữa ăn, có khi còn nhiều hơn vài phút đi chậm ấy. Dưỡng sinh không phải là chuyện của người rảnh rỗi. Nó là chuyện của người biết giữ mình, để còn sức mà làm việc lâu dài. Một bữa ăn tiêu hóa tốt thì buổi chiều làm việc mới tỉnh táo. Một buổi chiều tỉnh táo thì buổi tối mới ngủ ngon. Cứ như vậy, cái tốt nối tiếp cái tốt.

Người xưa dặn rằng, sau khi ăn thì dùng Văn, không dùng Vũ. Ăn xong, xin đừng vội nằm, đừng vội chạy. Hãy đi chậm, xoa bụng, để lòng yên xuống. Chỉ một việc nhỏ như vậy, làm đều mỗi ngày, cũng là dưỡng sinh rồi. Nội dung bài này chỉ để tham khảo, không thay cho lời khuyên y tế.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Tỏa Ngôn Lục - Thái Hư Ông truyền miệng — trang 12
Bài liên quanĐừng ngồi rỗi cả ngày: đứng ngồi đi lại cũng là dưỡng sinhNuôi con nhỏ như chăm mầm non: ăn ngủ mặc theo sách cổNhà sạch, người khỏe: giữ nhà cửa thoáng sạch theo sách cổ