🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Dưỡng sinh cổ truyền

Mùa lạnh đừng nằm ỳ cũng đừng gắng quá: vận động vừa sức

Dưỡng sinh cổ truyền · 6 phút đọc

Mùa lạnh đến, người ta thường rơi vào một trong hai thái cực. Một bên thì nằm ỳ: trời lạnh quá, nằm trong chăn cho ấm, cả ngày không muốn ra khỏi giường, người uể oải, chân tay nhức mỏi. Một bên thì gắng quá: dậy sớm tập nặng ngoài trời lạnh buốt cho ra mồ hôi, tưởng như vậy là khỏe, ai ngờ về cảm lạnh, ho cả tuần. Cả hai kiểu đều không tốt. Dưỡng sinh mùa lạnh, cái khó nhất là chữ vừa.

Sách Khí Đạo chép lời của đạo nhân họ Trương, người đã thọ hơn một trăm tuổi mà vẫn rất rắn rỏi khỏe mạnh. Ông nói: đạo dưỡng tính là không đi quá lâu, không ngồi quá lâu, không nằm quá lâu, không xem quá lâu, không nghe quá lâu, không ăn gắng uống thêm, không quá say, không quá âu sầu, không quá buồn bã. Được như vậy thì giữ được trung hòa, trung hòa được thì sống lâu. Nói bằng lời thường: cái gì cũng đừng quá. Đi đừng quá lâu, ngồi đừng quá lâu, nằm cũng đừng quá lâu. Giữ được cái vừa, thân mới khỏe lâu.

Áp vào mùa lạnh, chữ vừa này rất cụ thể. Nằm ỳ trong chăn cả ngày là nằm quá lâu. Người nằm nhiều, khí huyết ứ trệ, dậy lên đầu choáng, chân tay tê mỏi, càng nằm càng mệt. Nhưng ra ngoài trời lạnh buốt lúc sáng sớm, tập nặng tới mức mồ hôi ướt áo, gió lùa vào người, lại là làm quá sức. Sách Khí Đạo có câu dặn rất hay: làm việc chân tay mà không nhọc mệt quá sức thì khí sẽ thuận theo ý muốn. Vận động là tốt, nhưng vận động tới mức nhọc mệt quá sức thì không còn tốt nữa.

Vận động vừa sức mùa lạnh thì nên làm gì? Đi bộ thong thả là tốt nhất. Sáng nắng lên rồi hãy đi, đừng đi lúc trời còn tối và lạnh buốt. Đi vừa phải, chừng hai ba mươi phút, đi tới lúc người ấm lên, tay chân cử động linh hoạt là đủ. Về nhà, vươn vai, xoa hai bàn tay vào nhau cho ấm, xoa bàn chân, xoay cổ tay cổ chân nhẹ nhàng. Làm việc nhà cũng là vận động: quét nhà, lau bàn, nấu cơm, tưới cây. Những việc nhẹ nhàng đó, làm đều mỗi ngày, còn tốt hơn là một tuần tập nặng một lần rồi nằm liệt cả tuần.

Người cao tuổi càng cần chữ vừa này. Tuổi già, xương khớp đã yếu, trời lạnh khớp càng đau. Nằm nhiều thì khớp càng cứng. Nhưng vận động mạnh thì dễ ngã, dễ mệt. Người già nên vận động trong nhà, nơi kín gió, ấm áp: đi lại trong nhà, tập vươn tay, xoay người nhẹ nhàng, xoa bóp tay chân. Có nắng thì ra sân ngồi một lúc, phơi nắng cho ấm lưng. Đừng cố leo cầu thang nhiều lần, đừng cố mang vác nặng. Con cháu trong nhà nên để ý: cha mẹ già mà nằm ỳ cả ngày thì rủ cha mẹ đi lại một chút, cùng đi chợ, cùng tưới cây. Vận động có người cùng làm thì vui hơn, cũng bền hơn.

Cũng cần nói tới chuyện nghỉ ngơi. Mùa lạnh, cơ thể cần ngủ nhiều hơn một chút. Tối ngủ sớm hơn, sáng dậy muộn hơn một chút, thuận theo mùa, không có gì sai. Nhưng ngủ nhiều không có nghĩa là nằm ỳ cả ngày. Ngủ đủ giấc rồi thì dậy, vận động nhẹ, ăn bữa sáng ấm, bắt đầu ngày mới. Ngủ quá nhiều, dậy muộn quá, người cũng uể oải như thiếu ngủ vậy. Sách xưa dạy sinh hoạt có nền nếp, nghĩa là giờ nào việc nấy, đều đặn mỗi ngày. Đều đặn còn quan trọng hơn là làm nhiều.

Một điều nữa ít ai để ý: mùa lạnh đừng tắm nước lạnh, đừng gội đầu rồi đi ra gió ngay. Tắm xong phải lau khô người, mặc ấm rồi hãy ra ngoài. Gội đầu buổi tối thì sấy khô tóc trước khi ngủ. Những việc nhỏ này, người trẻ hay coi thường, tới lúc đau đầu, cảm lạnh mới hối hận. Dưỡng sinh là giữ gìn từ những việc nhỏ, không phải đợi tới lúc ốm mới lo.

Mùa lạnh rồi cũng qua. Người biết giữ mình vừa phải thì qua mùa đông vẫn khỏe, vẫn vui. Người nằm ỳ thì qua mùa đông với thân thể uể oải. Người gắng quá sức thì qua mùa đông với trận cảm lạnh. Chỉ có người giữ được chữ vừa: vận động vừa, nghỉ ngơi vừa, ăn uống vừa, mới đi qua mùa lạnh một cách nhẹ nhàng. Không đi quá lâu, không ngồi quá lâu, không nằm quá lâu. Giữ được trung hòa, thì sống lâu. Lời người xưa dặn, tới hôm nay vẫn còn đúng.

Nội dung bài này chỉ mang tính tham khảo, không thay thế lời khuyên y tế.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Khí Đạo (Lục Lưu) — trang 399
• Khí Đạo (Lục Lưu) — trang 392
Bài liên quanĂn no rồi đừng vội nằm, đừng vội chạy: đi chậm, xoa bụngĐừng ngồi rỗi cả ngày: đứng ngồi đi lại cũng là dưỡng sinhNuôi con nhỏ như chăm mầm non: ăn ngủ mặc theo sách cổ