🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Dưỡng sinh cổ truyền

Rượu: uống ít làm thuốc, quá chén thành bệnh

Dưỡng sinh cổ truyền · 9 phút đọc

Trên bàn nhậu ở Việt Nam, có một câu mà ai cũng từng nghe: không uống là không nể. Một chén mời, hai chén ép, ba chén thì không còn đường từ chối. Uống cho đến khi mặt đỏ, nói không còn rõ chữ, rồi vẫn phải uống tiếp. Người xưa cũng uống rượu, cũng dùng rượu trong cưới xin, tế lễ, yến tiệc, nhưng sách cổ nói về rượu rất rõ ràng, rất công bằng: rượu vừa là thuốc, vừa là độc. Khác nhau chỉ ở một chữ: chừng mực.

Trong sách Vệ sinh yếu quyết của Hải Thượng Lãn Ông, mục trầu, thuốc, rượu, trà viết về rượu như thế này: rượu nồng tính nóng, hơi cay, uống vào tai mắt đỏ bừng, tâm thần rung động bàng hoàng nói năng. Rượu có tác dụng làm mạnh dương, tăng thêm can đảm, khiến người ta bỗng nhiên thấy mình khỏe hơn, gan hơn. Cưới xin, yến tiệc vui chơi, đăng quan, tế lễ, rượu đòi trước tiên. Rượu gắn với đời sống người Việt từ lâu đời, không ai phủ nhận điều đó.

Nhưng điều quan trọng là sách nói tiếp: rượu dùng làm thuốc thì hay, tán hàn, hành huyết thật tài thật nhanh. Thuốc sao tẩm rượu thì thi hành, thuốc cao pha rượu để dành được lâu, thuốc mà ngâm rượu chạy mau, ngoài xoa trong uống như cầu nhiều ghê. Tay chân đau nhức thấp tê, người già rũ mỏi thuốc gì tốt hơn. Xưa dùng ngừa trị phong hàn, rượu đầu vị thuốc rõ ràng. Người xưa xem rượu là một vị thuốc: làm ấm người, làm máu chạy, đưa thuốc đi nhanh, chữa đau nhức phong thấp. Với người già yếu, một chút rượu thuốc xoa bóp tay chân, uống ít cho ấm người, là chuyện có ích.

Rồi sách chuyển giọng, nói về mặt trái của rượu, mà câu nào cũng thấm: song le nạn rượu cũng nguy, đến khi quá chén biết gì dại khôn. Ngà ngà mượn dịp hành hung, say nhiều nôn mửa, bỗng nhiên mê trầm. Hơi men nung nấu can tâm, đau đầu, thổ huyết, họng sưng, mắt mù. Biến sinh cước khí ung thư, chân đau sưng tê lạnh, phổi héo khô, tim đập chậm, khô gan, da vàng. Lâu ngày thấp nhiệt huân chưng, biến nên đau dạ dày, đi ngoài ra máu, gân mềm. Rượu làm khí lực hao mòn, chi bằng nhịn rượu để còn gạo ăn.

Câu cuối nghe mà xót: chi bằng nhịn rượu để còn gạo ăn. Ngày xưa, một người uống rượu thì mấy người nhịn ăn, vì rượu nấu từ gạo. Rượu dùng tốn gạo nguy thay, một người uống rượu mấy người nhịn ăn. Hôm nay, rượu không còn tốn gạo nhà mình theo nghĩa đen nữa, nhưng vẫn tốn tiền, tốn sức khỏe, tốn hạnh phúc gia đình theo nghĩa khác. Một người say về đánh vợ chửi con, một người say gây tai nạn, một người say mất việc, thì cái giá đâu chỉ là tiền rượu.

Sách kết luận về rượu bằng một câu rất gọn: nên dùng làm thuốc mà thôi, già thì uống ít, trẻ thì cấm ngăn. Già thì uống ít, trẻ thì cấm ngăn. Nghĩa là rượu chỉ nên dùng như thuốc, với liều lượng ít, và người trẻ thì không nên uống. Lời này nói cách đây mấy trăm năm, mà đến hôm nay vẫn còn nguyên giá trị. Người trẻ uống rượu không làm mình mạnh hơn, chỉ làm gan, dạ dày, thần kinh của mình yếu đi sớm hơn.

Nhìn quanh mà xem, bao nhiêu chuyện đau lòng bắt đầu từ chén rượu quá chén? Tai nạn giao thông sau bàn nhậu, ẩu đả sau cơn say, gia đình tan vỡ vì chồng nghiện rượu, bệnh gan, bệnh dạ dày, bệnh tim mạch vì uống nhiều năm. Không phải rượu gây ra tất cả, nhưng rượu quá chén là cái ngòi nổ cho rất nhiều tai họa. Người xưa đã thấy rõ điều đó nên mới viết: đến khi quá chén biết gì dại khôn. Lúc say, người ta không còn biết đâu là dại, đâu là khôn nữa. Mọi quyết định lúc say đều là quyết định sai.

Vậy uống rượu sao cho đúng theo sách cổ? Thứ nhất, uống ít, như uống thuốc, không uống như uống nước. Thứ hai, không uống lúc đói, vì rượu vào bụng đói thì hại càng nhanh. Thứ ba, không ép người khác uống, vì ép uống là ép người ta uống thuốc độc quá liều. Thứ tư, người trẻ, người đang bệnh, người phải lái xe, người đang mang thai thì không nên uống. Thứ năm, nếu đã uống thì đừng lái xe, đừng quyết định chuyện quan trọng, đừng cãi nhau.

Có người sẽ nói: không uống thì mất bạn, mất hợp đồng, mất mặt. Nhưng thử nghĩ mà xem: người bạn thật sự có vì mình không uống mà bỏ mình không? Hợp đồng làm ăn có vì mình uống ít mà mất không? Còn mặt mũi thì sao? Người say xỉn nói năng lung tung, nôn mửa giữa bàn tiệc, đó mới thật là mất mặt. Người từ chối chén rượu một cách đàng hoàng, tỉnh táo, mới là người giữ được mặt mũi của mình.

Sách cổ còn có một ý rất hay: rượu dùng tốn gạo, chi bằng nhịn rượu để còn gạo ăn. Đem tiền rượu tích lại mà xem: một tháng uống bao nhiêu, một năm uống bao nhiêu, mười năm uống bao nhiêu? Số tiền đó đủ để lo cho con ăn học, đủ để sửa cái nhà, đủ để dành dụm lúc ốm đau. Người ta hay tính toán từng đồng khi mua rau mua thịt, mà lại không tính toán tiền rượu mình uống mỗi tháng. Tính thử một lần, có khi giật mình.

Tóm lại, sách cổ không cấm rượu tuyệt đối. Sách chỉ nói: rượu là thuốc, thì hãy dùng như thuốc. Thuốc thì phải có liều, có lúc, có người dùng được, có người không dùng được. Uống ít cho ấm người, cho vui chuyện, cho máu huyết lưu thông, thì được. Uống nhiều đến mức không biết mình làm gì, nói gì, thì đã biến thuốc thành độc. Giữ được chữ chừng mực với chén rượu, là giữ được sức khỏe, giữ được gia đình, giữ được chính mình.

Nội dung bài này chỉ để tham khảo, không thay cho lời khuyên y tế. Nếu đang có bệnh về gan, dạ dày, tim mạch hay đang dùng thuốc, hãy hỏi ý kiến bác sĩ về việc uống rượu. Người đã lệ thuộc vào rượu nên tìm sự giúp đỡ y tế, đừng tự cai một mình khi đã uống nặng lâu ngày.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Vệ sinh yếu quyết — Hải Thượng Lãn Ông — trang 13
Bài liên quanĂn uống thuận theo mùa như người xưaNgủ sớm dậy sớm: bài thuốc không tốn tiềnDưỡng sinh cho tuổi trung niên