🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Dưỡng sinh cổ truyền

Ngồi yên, thở chậm, dưỡng khí

Dưỡng sinh cổ truyền · 7 phút đọc

Chú Ba làm nghề lái xe, cả ngày căng thẳng trên đường. Tối về, chú có một thói quen lạ: ngồi yên mười phút trước hiên nhà, không điện thoại, không nói chuyện, chỉ thở chậm. Chú bảo: “Mười phút đó là lúc tôi lấy lại mình. Không có nó, tối tôi ngủ không ngon, sáng dậy người mệt.” Vợ chú lúc đầu cười, bảo ngồi không thì được gì. Sau thấy chú khỏe ra, tính tình dịu lại, bà cũng ngồi cùng. Giờ hai vợ chồng tối nào cũng ngồi yên mười phút, thành nếp nhà.

Sách Tính Mệnh Khuê Chỉ, cuốn sách cổ về tu dưỡng thân tâm, có bốn câu thơ mà người xưa truyền nhau học thuộc: “Tĩnh tọa thiểu tư, quả dục, minh tâm, dưỡng khí, tồn Thần.” Nghĩa là: ngồi yên, ít nghĩ, ít ham muốn, thì tâm sáng, khí được nuôi dưỡng, tinh thần được giữ vững. Bốn câu ngắn, mà nói hết phép dưỡng sinh của người xưa: không phải ở thuốc men, mà ở sự yên lặng.

Sách còn giải thích rõ: “Tọa thiền không cần phải ngồi kiết già. Cứ ngồi như thường. Tuy ngồi như thường, nhưng giữ Khổng Môn Tâm.” Tức là ngồi thiền không nhất thiết phải ngồi xếp bằng khó khăn như người tu hành. Ngồi ghế, ngồi trên giường, ngồi hiên nhà như chú Ba đều được. Quan trọng không phải là tư thế, mà là tâm có yên hay không. Ngồi ngay ngắn, thả lỏng vai, thở chậm, để ý nghĩ lắng xuống — vậy là đủ.

Thở chậm là chìa khóa. Khi căng thẳng, hơi thở của ta ngắn và gấp. Khi bình tĩnh, hơi thở dài và sâu. Người xưa hiểu rõ điều này nên dạy phép hít thở từ lâu. Sách Tính Mệnh Khuê Chỉ có nhắc đến “Phép Hít Thở xưa” và dạy rằng khi hơi thở điều hòa thì tính mệnh tự nhiên hài hòa. Nói đơn giản: thở chậm lại thì lòng chậm lại. Lòng chậm lại thì đầu óc mới sáng ra, mới nhìn rõ việc gì nên làm, việc gì nên buông.

Ngồi yên mười phút mỗi ngày nghe thì ít, mà tác dụng không nhỏ. Đó là mười phút cơ thể được nghỉ thật sự. Cả ngày làm việc, cơ bắp căng, vai gáy mỏi, đầu óc quay cuồng. Ngồi yên, thở chậm, vai thả lỏng, bụng phình ra xẹp vào theo hơi thở — cơ thể tự hồi phục. Giống như cho cái máy nghỉ mười phút giữa ca làm việc dài, máy sẽ chạy bền hơn. Người cũng vậy. Mười phút ngồi yên là mười phút bảo dưỡng cho thân và tâm.

Ngồi yên còn là lúc để nhìn lại mình. Cả ngày bận rộn, ta ít khi hỏi mình đang cảm thấy thế nào, đang lo điều gì, đang giận ai. Ngồi yên, những cảm xúc ấy tự hiện ra. Không cần xua đuổi, không cần phân tích, chỉ cần nhìn thấy chúng rồi thở chậm qua chúng. Nhìn thấy mình đang giận thì cơn giận đã bớt một nửa. Nhìn thấy mình đang lo thì nỗi lo đã nhẹ đi một phần. Người xưa gọi đó là “minh tâm” — tâm sáng lên vì được nhìn thấy rõ.

Muốn tập ngồi yên, không cần dụng cụ, không cần thầy dạy cao siêu. Chỉ cần một chỗ yên tĩnh, một cái ghế, mười phút mỗi ngày. Ngồi thẳng lưng, hai chân chạm đất, hai tay đặt lên đùi, nhắm mắt lại hoặc nhìn xuống. Hít vào chậm qua mũi, thở ra chậm qua miệng. Đếm hơi thở từ một đến mười, rồi đếm lại từ đầu. Ý nghĩ chạy đi thì kéo về, không trách mình. Mười phút trôi qua nhanh hơn ta tưởng. Làm đều một tuần sẽ thấy ngủ ngon hơn. Làm đều một tháng sẽ thấy tính tình dịu lại.

Có người bảo: ngồi yên là phí thời gian, thà làm việc khác. Nhưng thử nghĩ: một ngày có một nghìn bốn trăm bốn mươi phút, bỏ ra mười phút để ngồi yên có phí không? Mười phút ấy có thể cứu cả một ngày mệt mỏi, một đêm mất ngủ, một cơn giận làm hỏng việc. Người biết ngồi yên không phải là người lười, mà là người biết giữ sức. Giữ sức để làm việc lâu dài, để sống vui vẻ, để không gục ngã giữa đường.

Chú Ba lái xe vẫn ngồi yên mười phút mỗi tối trước hiên nhà. Vợ chú ngồi cùng. Hai người không nói gì, chỉ thở chậm, nghe tiếng côn trùng, tiếng gió. Mười phút xong, chú vào nhà ăn cơm, ngủ ngon. Chú bảo: “Ngồi yên mười phút mà khỏe cả ngày, rẻ quá.” Rẻ thật. Không tốn tiền, không tốn sức, chỉ tốn mười phút và một chút kiên nhẫn.

Ngồi yên, thở chậm, dưỡng khí — phép dưỡng sinh rẻ nhất mà người xưa để lại. Không cần thuốc bổ, không cần phòng tập, chỉ cần một cái ghế và mười phút mỗi ngày. Bắt đầu từ tối nay: ngồi xuống, thẳng lưng, thở chậm, đếm từ một đến mười. Tâm sáng, khí đủ, thần vững — bốn chữ trong sách cổ, làm được thì cả đời hưởng. Bài viết này chỉ xin nhắc một điều: nội dung trên đây để tham khảo theo sách cổ, không thay cho lời khuyên y tế của bác sĩ khi có bệnh về hô hấp, tim mạch hay tâm lý cần điều trị.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Tính Mệnh Khuê Chỉ Toàn Thư — tr.231
• Tính Mệnh Khuê Chỉ Toàn Thư — tr.155
Bài liên quanTắm nắng sớm, hấp tinh hoa nhật nguyệt: dưỡng sinh theo sách cổĂn chậm, nhai kỹ: phép dưỡng sinh từ mâm cơmNgủ sớm, dậy sớm: dưỡng sinh theo sách cổ