🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo – gia đình

Cha mẹ già yếu: chăm sóc là tu

Hiếu đạo – gia đình · 8 phút đọc

Có một buổi chiều, tôi ghé thăm nhà một người bạn. Bố bạn ấy đã ngoài tám mươi, ngồi trên chiếc ghế tre ngoài hiên, mắt nhìn ra ngõ. Bạn tôi kể: ông giờ lẫn rồi, có khi gọi con bằng tên người khác, có khi nửa đêm dậy đi tìm cái cuốc đã mất từ lâu. Tôi hỏi bạn có mệt không. Bạn cười: mệt chứ, nhưng đây là việc mình phải làm. Nuôi con thì cha mẹ nuôi rồi, giờ đến lượt mình.

Câu nói ấy nghe bình thường mà thấm. Cha mẹ già yếu, chăm sóc là tu. Không phải tu ở chùa, không phải tu bằng kinh kệ, mà tu ngay trong chính căn nhà mình, bên giường bệnh của cha mẹ.

Trong đạo Phật, người ta hay nói hiếu thảo với cha mẹ là một hạnh tu mà không cần phải tổ chức cúng kiếng gì cả. Tu ngay trong cuộc sống hằng ngày. Có câu nói rất hay: cha mẹ là Phật tại tiền. Nghĩa là Phật không ở đâu xa, Phật ở ngay trong nhà, là cha mẹ đang cần mình chăm sóc từng ngày.

Chăm sóc cha mẹ già là chăm sóc như thế nào? Theo kinh Thiện Sinh, bổn phận đầu tiên của người con là nuôi dưỡng cha mẹ. Chăm lo đời sống vật chất: dâng tặng tiền chi tiêu, quà quý, thuốc thang, thăm viếng khi cha mẹ đau ốm hay không còn sức lao động.

Nghe thì đơn giản, nhưng cha mẹ già không giống cha mẹ trẻ. Cha mẹ già ăn ít, ngủ ít, hay đau vặt. Có khi thuốc uống không đúng giờ là mệt cả ngày. Có khi chỉ cần một cái chăn đắp thêm là ngủ ngon hơn. Chăm sóc người già là chăm sóc từng việc nhỏ như vậy. Không có việc nhỏ nào là không đáng làm.

Nhiều người nghĩ chăm sóc cha mẹ già là gánh nặng. Đúng là nặng thật. Người già lẫn, người già nằm một chỗ, người già hay cáu gắt vô cớ, tất cả đều làm người con mệt mỏi. Có những đêm thức trắng vì cha mẹ ho, vì cha mẹ đau. Có những ngày đi làm về đã mệt, còn phải lo cơm nước, thuốc thang cho cha mẹ.

Nhưng hãy nhớ lại: ngày mình còn nhỏ, cha mẹ cũng từng thức trắng vì mình như vậy. Mình sốt, mẹ thức cả đêm chườm khăn. Mình khóc, cha bế đi quanh nhà đến sáng. Mình tè dầm, mẹ dậy thay tã dọn rửa mà không sợ nhơ nhớp. Ân đức thứ bảy trong mười ân của cha mẹ chính là dọn rửa đồ phóng uế của con không sợ nhơ nhớp. Giờ cha mẹ già, đến lượt mình làm lại những việc ấy. Đó không phải là gánh nặng. Đó là vòng tròn của ơn nghĩa.

Trong kinh có kể một tích rất đẹp. Có một vị Tỳ khưu, con nhà phú hộ ở thành Sàvatthi, nghe Phật thuyết pháp rồi xin xuất gia. Sau nhiều năm tu học, vị ấy vẫn không quên bổn phận phụng dưỡng cha mẹ. Đức Phật cho phép người xuất gia lo phụng dưỡng cha mẹ bằng vật thực, y phục, chỗ ở, thuốc trị bệnh. Đó là việc làm theo truyền thống của các bậc thiện trí từ xưa đến nay.

Câu chuyện này dạy một điều: tu hành không có nghĩa là bỏ cha mẹ. Người tu còn phụng dưỡng cha mẹ, huống gì người tại gia như chúng ta. Chăm sóc cha mẹ không làm mất thời giờ tu tập. Chăm sóc cha mẹ chính là tu tập.

Có người hỏi: chăm sóc cha mẹ già, tu ở chỗ nào? Tu ở chỗ nhẫn nại. Người già hay lặp lại một câu chuyện nhiều lần, người con nhẫn nại nghe, đó là tu. Người già hay khó tính, người con không cãi lại, nhẹ nhàng khuyên, đó là tu. Người già làm đổ bát cơm, người con không quát, lặng lẽ dọn, đó là tu. Mỗi lần nhẫn được một lần là mỗi lần tâm mình lớn thêm một chút.

Tu ở chỗ biết ơn. Mỗi ngày chăm sóc cha mẹ, mình nhớ lại mình đã được nuôi lớn như thế nào. Nhớ ơn không phải bằng lời nói, mà bằng tay chân, bằng sự có mặt.

Và tu ở chỗ buông bỏ cái tôi. Người trẻ thường muốn cha mẹ nghe theo mình: ăn cái này, uống thuốc kia, đi khám chỗ nọ. Nhưng cha mẹ già có cái lý của người già. Biết lắng nghe, biết tôn trọng ý cha mẹ trong những việc có thể, đó cũng là tu.

Dĩ nhiên, chăm sóc cha mẹ già không có nghĩa là một mình gánh hết. Anh em trong nhà nên chia nhau. Người ở gần chăm nhiều hơn, người ở xa gửi tiền, gửi thuốc, gọi điện hỏi thăm. Quan trọng là đừng để một người gánh hết rồi sinh ra oán trách, cũng đừng để ai đứng ngoài rồi đến lúc cha mẹ mất mới hối hận.

Có một ân đức thứ chín trong mười ân của cha mẹ: cha mẹ tự nguyện chịu khổ thay con, thương yêu tha thứ tất cả. Khi con bệnh, cha mẹ khấn vái mong được thay con chịu đau. Giờ cha mẹ bệnh, con có dám mong được thay cha mẹ chịu đau không? Không ai thay được ai. Nhưng con có thể ở bên, nắm tay cha mẹ, để cha mẹ biết mình không cô đơn.

Cha mẹ già yếu là lúc cần con nhất. Cũng là lúc con có cơ hội báo hiếu rõ ràng nhất. Đừng xem đó là gánh nặng. Hãy xem đó là phước. Vì không phải ai cũng còn cha mẹ để mà chăm sóc.

Hôm nay, nếu cha mẹ bạn đã già, hãy về thăm. Ngồi bên cha mẹ một lúc. Hỏi cha mẹ ăn có ngon không, ngủ có yên không. Những câu hỏi nhỏ ấy, với cha mẹ già, là cả một niềm vui.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chữ Hiếu trong đạo Phật (TT Thích Nhật Từ) — tr. 73–74 (bổn phận nuôi dưỡng cha mẹ: tiền chi tiêu, quà quý, thuốc thang, thăm viếng khi đau ốm)
• Hạnh Phúc An Lành - Tập 2. Hiếu Nghĩa (TK Hộ Pháp) — tr. 6–7 (tích vị Tỳ khưu phụng dưỡng cha mẹ; Phật cho phép phụng dưỡng cha mẹ bằng vật thực, y phục, chỗ ở, thuốc trị bệnh)
• Báo đáp Công ơn Cha Mẹ [Phụ Mẫu Ân Nan Báo Kinh] — tr. 20–21 (ân thứ chín: cha mẹ tự nguyện chịu khổ thay con; ân thứ bảy: dọn rửa đồ phóng uế của con không sợ nhơ nhớp)
• Hiểu Hạnh trong Đạo Phật (HT Thích Nhật Quang) — tr. 23 (cha mẹ là Phật tại tiền; hiếu thảo là hạnh tu trong đời sống hằng ngày)
Bài liên quanCúng giỗ đúng tinh thần nhà PhậtỞ xa cha mẹ, báo hiếu bằng cách nàoCha mẹ khó tính, con làm sao tròn hiếu