🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo – gia đình

Cúng giỗ đúng tinh thần nhà Phật

Hiếu đạo – gia đình · 7 phút đọc

Năm nào cũng vậy, đến ngày giỗ ông bà, cả nhà tôi lại quây quần. Người đi chợ, người nấu nướng, người thắp nhang. Mâm cúng không to, chỉ vài món ông bà lúc sống thích ăn. Sau khi cúng xong, cả nhà ngồi ăn cùng nhau, kể lại chuyện xưa. Tôi thấy ngày giỗ như vậy là đủ đầy lắm rồi.

Nhưng không phải nhà nào cũng làm giỗ như vậy. Có nhà làm giỗ như làm tiệc. Mâm cao cỗ đầy, mời cả họ hàng xa gần, thuê người nấu, thuê cả ca hát. Có nhà còn đốt vàng mã thành đống, sát sinh làm cỗ linh đình. Hỏi ra thì bảo: làm to cho ông bà vui, cho hàng xóm nể.

Vậy cúng giỗ thế nào mới đúng tinh thần nhà Phật? Câu trả lời đơn giản hơn nhiều người tưởng: giản đơn mà trang nghiêm.

Trước hết, ngày kỵ giỗ là ngày kỷ niệm người đã qua đời. Hằng năm đến ngày giỗ, con cháu dù bận rộn cũng nên nhớ mà quy tụ về một nơi để cúng giỗ. Việc thờ cúng tổ tiên, ông bà, cha mẹ theo phong tục không có gì sai trái. Gửi di ảnh thờ ở chùa cũng là việc tốt, để hương linh ở trong chùa ngày đêm lắng nghe kinh kệ, sớm thức tỉnh tu hành, chóng được giải thoát. Đó là việc làm rất tốt, phù hợp lễ nghi Phật giáo.

Như vậy, cúng giỗ là phong tục đẹp. Vấn đề không nằm ở việc cúng hay không cúng, mà nằm ở cách cúng.

Theo tinh thần nhà Phật, tang lễ và giỗ chạp nên tổ chức đúng pháp. Đúng pháp ở đây không nhấn mạnh hình thức to hay nhỏ, mà nhấn mạnh nội dung và tinh thần. Không nên khóc lóc than vãn bi lụy, không nên hiến tế súc vật, không cúng tam sên, không thuê người khóc mướn, không ca hát ầm ĩ. Thay vào đó, nên tụng kinh tưởng niệm, làm phước cúng dường, phóng sinh, hồi hướng công đức cho cha mẹ, ông bà.

Vì sao lại như vậy? Vì người đã khuất không ăn được mâm cao cỗ đầy. Cái mà người đã khuất nhận được, theo lời Phật dạy, là phước đức mà con cháu hồi hướng. Một buổi tụng kinh trang nghiêm, một việc thiện làm với lòng thành, một khoản cúng dường giúp người nghèo, tất cả đều có thể hồi hướng cho ông bà cha mẹ. Đó là món quà thật sự.

Còn sát sinh để cúng giỗ thì trái với tinh thần nhà Phật. Giết con vật này để cúng cho người đã khuất, rồi mong người đã khuất được an lạc, nghe đã thấy mâu thuẫn. Lấy sự chết chóc để cầu sự an lạc, làm sao được? Cho nên, mâm cúng chay thanh tịnh, làm bằng lòng thành, còn quý hơn mâm mặn đầy ắp mà lòng thì ồn ào.

Ngày giỗ cũng là dịp để gia đình sum họp. Con cháu quy tụ về một nơi, cùng nhau thắp nhang, cùng nhau ăn bữa cơm, kể cho con trẻ nghe về ông bà. Đứa trẻ nghe chuyện ông nội ngày xưa làm nghề gì, bà ngoại ngày xưa nấu món gì ngon, tự nhiên nó hiểu mình từ đâu mà ra. Đó là cách giữ gìn cội nguồn tốt nhất, không cần mâm to.

Trong kinh Vu Lan cũng dạy về tinh thần cúng dường đúng pháp. Vào ngày rằm tháng bảy, sắm sửa thức ăn, trái cây cúng dường chúng Tăng trong ngày Tự tứ. Nhờ phước đức ấy mà cha mẹ hiện tiền được tiêu trừ ách nạn, cha mẹ bảy đời quá vãng được siêu thăng về cõi thiên cung. Cái chính ở đây là sự thành tâm và phước đức sinh ra từ việc cúng dường thanh tịnh, chứ không phải ở số lượng món ăn.

Vậy nên, cúng giỗ đúng tinh thần nhà Phật có thể gói trong mấy chữ: thành tâm, giản đơn, trang nghiêm, làm phước.

Thành tâm là lòng nhớ ơn thật sự, không phải làm cho người ta xem. Giản đơn là không phô trương, không chạy theo hình thức. Trang nghiêm là không ồn ào, không bi lụy, có tụng kinh tưởng niệm. Làm phước là nhân ngày giỗ làm thêm một việc thiện, hồi hướng cho người đã khuất.

Có một điều nữa cần nhớ. Nhiều người lo ngày giỗ phải to, vì sợ họ hàng chê cười, sợ người ta nói mình bất hiếu. Nhưng hiếu hay không, ông bà cha mẹ là người biết rõ nhất. Lúc cha mẹ còn sống, mình đối xử ra sao, đó mới là thước đo. Ngày giỗ to mà lúc sống bỏ bê, thì ngày giỗ ấy chỉ là vở diễn.

Ngược lại, có những gia đình nghèo, ngày giỗ chỉ có nén nhang, bát cơm, đĩa rau. Nhưng cả nhà quây quần, tụng một thời kinh, nhớ về người đã khuất với lòng biết ơn. Ngày giỗ như vậy, theo tinh thần nhà Phật, là trọn vẹn lắm rồi.

Năm nay, đến ngày giỗ ông bà cha mẹ, bạn thử làm đơn giản đi một chút. Bớt một món, bớt ồn ào, thêm một thời kinh, thêm một việc thiện. Cả nhà ngồi lại với nhau, kể chuyện xưa cho con cháu nghe. Bạn sẽ thấy ngày giỗ ấm hơn, mà lòng mình cũng nhẹ hơn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Một trăm câu hỏi Phật Pháp - Tập 2 (Thích Phước Thái) — tr. 195–196 (Hỏi 59: ngày kỵ giỗ, con cháu quy tụ cúng giỗ; thờ cúng tổ tiên không sai trái; gửi di ảnh thờ ở chùa là việc tốt)
• Chữ Hiếu trong đạo Phật (TT Thích Nhật Từ) — tr. 79–80 (tang lễ đúng pháp, giản đơn trang nghiêm; tụng kinh tưởng niệm, làm phước cúng dường hồi hướng; không khóc mướn, hiến tế)
• Kinh Vu-Lan Báo Hiếu (HT Thích Huệ Đăng dịch; TT Thích Nhật Từ biên tập nghi thức) — tr. 28–29 (cúng dường chúng Tăng ngày Tự tứ; cha mẹ bảy đời siêu thăng)
Bài liên quanỞ xa cha mẹ, báo hiếu bằng cách nàoCha mẹ khó tính, con làm sao tròn hiếuAnh em hòa thuận cũng là báo hiếu