🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo – gia đình

Anh em hòa thuận cũng là báo hiếu

Hiếu đạo – gia đình · 7 phút đọc

Hôm giỗ cha, hai anh em nhà ông Ba cãi nhau ngay trước bàn thờ. Anh cả nói miếng đất mặt tiền phải để anh, vì anh là trưởng. Em út nói cha đã hứa cho mình, vì mình là người chăm cha những năm cuối. Tiếng cãi mỗi lúc một to. Bà mẹ ngồi ở góc nhà, im lặng, nước mắt chảy dài. Bà không nói gì. Nhưng ai cũng hiểu, bà đau hơn ai hết. Cha mất chưa được một năm, nhà đã thành ra thế này.

Nhiều gia đình cũng có cảnh ấy. Lúc cha mẹ còn sống, anh em còn giữ nhau. Cha mẹ vừa nằm xuống, chuyện đất đai, nhà cửa, tiền bạc bỗng thành mồi lửa. Có nhà kiện nhau ra tòa. Có nhà từ mặt nhau mấy chục năm. Có nhà chia xong rồi, mỗi người một ngả, ngày giỗ cũng không gặp nhau. Người ngoài nhìn vào, chỉ thấy một gia đình tan. Người trong nhà, ai cũng nghĩ mình đúng. Nhưng có ai hỏi, cha mẹ dưới suối vàng có vui không?

Trong sách Hiểu Hạnh có một lời dạy ngắn gọn: chúng ta phải hiếu thảo với cha mẹ, bảo bọc anh chị em và những người thân của mình. Bảo bọc anh chị em cũng là một phần của hiếu đạo. Nghĩa là hiếu không chỉ hướng lên cha mẹ, mà còn hướng ngang sang anh em trong nhà. Cha mẹ sinh ra mấy đứa con, mong nhất là chúng thương nhau. Con cái có hiếu, không chỉ là lo cho cha mẹ ăn no mặc ấm, mà còn là giữ cho anh em thuận hòa. Anh em mà đánh nhau, cha mẹ đau gấp đôi. Anh em mà thương nhau, cha mẹ yên lòng gấp bội.

Kinh Dịch có nói về đức Khiêm cung. Trong gia đình, người có đức khiêm cung thì cha mẹ vui lòng, anh em hòa thuận, vợ chồng êm ấm. Khiêm cung nghĩa là biết nhường, biết hạ mình xuống một chút. Trong nhà, ai cũng muốn hơn. Ai cũng nghĩ mình đúng, mình thiệt. Nhưng chỉ cần một người chịu nhường một bước, cả nhà đã khác. Nhường không phải là thua. Nhường là để giữ lấy cái lớn hơn: tình anh em. Miếng đất có thể chia, ngôi nhà có thể bán, nhưng tình anh em một khi đã mất, mua lại bằng gì?

Kinh Thiện Sinh dạy người con có hai bổn phận liên quan đến chuyện này. Một là giữ gìn danh dự gia đình và truyền thống. Hai là bảo vệ tài sản thừa tự, dùng gia tài đúng pháp, không tán gia bại sản. Tài sản cha mẹ để lại, không phải để anh em tranh nhau mà hao mòn. Cha mẹ cả đời dành dụm, không phải để con cái kiện nhau. Người con hiếu là người giữ được cái nhà, giữ được cái tên của gia đình, để người ngoài nhắc đến còn kính trọng. Còn chuyện chia chác, cứ theo lẽ phải, theo lời cha mẹ dặn, theo pháp luật mà làm. Rõ ràng từ đầu, thì không có cớ để cãi nhau về sau.

Thật ra, thứ cha mẹ để lại quý nhất không phải là nhà cửa hay đất đai. Thứ quý nhất là tình anh em. Lúc còn nhỏ, anh em chia nhau củ khoai, nhường nhau cái áo. Lớn lên, sao lại vì một miếng đất mà quên hết? Có người nói, vì tiền bạc làm mờ mắt. Cũng đúng một phần. Nhưng phần lớn, là vì ai cũng quên mất một điều: cha mẹ nhìn thấy hết. Cha mẹ còn sống, nhìn con cãi nhau mà đau. Cha mẹ mất rồi, con cãi nhau thì ai vui? Không ai vui cả. Chỉ có người ngoài cười chê.

Vậy làm sao để anh em hòa thuận? Thứ nhất, nói chuyện sớm, khi cha mẹ còn sống và còn sáng suốt. Hỏi ý cha mẹ, làm di chúc rõ ràng, chia phần công bằng. Đừng để đến lúc cha mẹ nằm xuống, con cháu phải đoán ý người đã khuất. Thứ hai, nếu đã có tranh chấp, hãy ngồi lại với nhau, không qua người ngoài. Anh em một nhà, nói thẳng với nhau một lần, còn hơn nhờ thiên hạ phân xử. Thứ ba, mỗi người nhường một chút. Người được nhiều thì san sẻ cho người được ít. Người được ít thì vui vẻ nhận, đừng ôm hận. Công bằng tuyệt đối khó có. Nhưng tình cảm thì có thể bù đắp.

Nếu nhà bạn đang có chuyện anh em bất hòa, hãy là người gọi điện trước. Chỉ cần nói: "Anh em mình ngồi lại với nhau đi." Một câu như vậy khó nói lắm. Vì ai cũng sợ mình yếu thế. Nhưng người mở lời trước không phải là người thua. Người mở lời trước là người thương cha mẹ nhất. Cha mẹ nào cũng mong ngày giỗ, con cháu quây quần đầy đủ. Một mâm cơm giỗ mà thiếu một người con, thì mâm cơm ấy có ngon mấy cũng nhạt.

Cuối cùng, hãy nhớ rằng báo hiếu không chỉ là cúng giỗ to, không chỉ là xây mộ đẹp. Báo hiếu là để cha mẹ yên lòng. Cha mẹ còn sống, yên lòng khi thấy con cái thương nhau. Cha mẹ đã mất, yên lòng khi thấy con cháu đoàn kết. Anh em hòa thuận, đó là món quà lớn nhất mà người con có thể dâng lên cha mẹ. Không tốn tiền, không cần nghi lễ. Chỉ cần một lòng biết nhường, biết thương, biết nhớ rằng mình cùng một mẹ sinh ra.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Hiểu Hạnh trong Đạo Phật (HT Thích Nhật Quang) — tr. 23 (hiếu thảo với cha mẹ, bảo bọc anh chị em và những người thân)
• Chữ Hiếu trong đạo Phật (TT Thích Nhật Từ) — tr. 77–78 (giữ gìn danh dự gia đình; bảo vệ tài sản thừa tự)
• Sách Dịch Kinh Đại Toàn, tập 2 — tr. 235 (đức Khiêm cung: trong gia đình, cha mẹ vui lòng, anh em hòa thuận)
Bài liên quanDạy con biết hiếu từ việc nhỏCha mẹ là Phật tại gia — hiểu sao cho đúngKhi cha mẹ đã mất, báo hiếu thế nào