🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo – gia đình

Cha mẹ là Phật tại gia — hiểu sao cho đúng

Hiếu đạo – gia đình · 7 phút đọc

Có người hỏi: "Nghe nói cha mẹ là Phật tại gia, vậy có cần đi chùa nữa không? Thờ cha mẹ ở nhà là đủ rồi phải không?" Câu hỏi nghe có lý. Nhưng nếu hiểu sai, câu nói hay ấy lại thành cái cớ để bỏ bê việc tu tập, hoặc để đòi hỏi cha mẹ phải được thờ phụng như thần linh. Hôm nay, mình cùng nói rõ: cha mẹ là Phật tại gia, hiểu sao cho đúng?

Trong sách Hiểu Hạnh có một câu rất đẹp: cha mẹ là Phật tại tiền. Nghĩa là Phật ở ngay trước mặt mình, chính là cha mẹ. Hiếu thảo với cha mẹ là một hạnh tu mà không cần phải tổ chức cúng kiếng gì cả. Tu ngay trong cuộc sống hằng ngày. Câu này nói rõ hai điều. Thứ nhất, cha mẹ gần gũi và đáng kính như Phật. Thứ hai, hiếu thảo chính là tu tập, không cần đợi đến chùa, không cần đợi đến lễ lớn. Mỗi ngày sống với cha mẹ, mỗi ngày lo cho cha mẹ, là mỗi ngày đang tu.

Kinh Tăng Chi cũng dạy rằng, những gia đình nào mà con cái kính lễ cha mẹ, những gia đình ấy được xem là ngang hàng với Phạm thiên, với các bậc tiên sư và đáng được cúng dường. Lại có lời dạy: danh từ Phạm thiên, tiên sư, bậc đáng được cúng dường là đồng nghĩa với cha mẹ. Vì cha mẹ đã đầu tư hầu hết cuộc đời của mình vào công trình nuôi dưỡng, giáo dục và dẫn dắt con cái vào đời. Nói theo lời thường, cha mẹ đã hy sinh cả đời cho con. Công ơn ấy lớn như trời. Nên người ta ví cha mẹ như bậc đáng kính nhất trong đời.

Nhưng ví như vậy, không có nghĩa là cha mẹ là Phật thật, là thần linh thật. Cha mẹ vẫn là con người. Cha mẹ cũng có lúc sai, lúc nóng giận, lúc thiếu hiểu biết. Hiểu đúng câu "cha mẹ là Phật tại gia" là hiểu rằng: đối xử với cha mẹ như đối xử với một bậc đáng kính. Lắng nghe cha mẹ, chăm sóc cha mẹ, không làm cha mẹ khổ. Chứ không phải là lập bàn thờ cha mẹ, khấn vái cha mẹ để cầu may, cầu tiền. Cúng kiếng cha mẹ như thần linh, đó là mê tín, không phải là hiếu. Hiếu thật nằm ở cách sống, không nằm ở nghi lễ.

Có người hiểu sai theo hướng khác. Họ nói: "Cha mẹ là Phật tại gia, nên tôi chỉ cần lo cho cha mẹ, không cần đi chùa, không cần làm việc thiện với ai khác." Hiểu như vậy cũng chưa đúng. Thương cha mẹ là bước đầu, không phải là bước cuối. Đức Phật dạy chúng ta phải thương tất cả chúng sinh như cha mẹ, thân bằng quyến thuộc của mình. Thương cha mẹ rồi, mở lòng ra mà thương thêm người khác. Người biết hiếu thật, sẽ biết thương người. Người chỉ lo cho cha mẹ mà hẹp hòi với thiên hạ, thì chữ hiếu ấy còn nhỏ.

Cũng có người dùng câu này để đòi hỏi ngược lại. Làm cha mẹ, họ nói: "Tao là Phật tại gia, mày phải nghe lời tao, không được cãi." Đó là hiểu sai. Cha mẹ đáng kính, nhưng không có nghĩa là cha mẹ nói gì cũng đúng. Con cái kính trọng cha mẹ, nhưng vẫn có bổn phận góp ý khi cha mẹ chưa đúng. Kính trọng và vâng lời mù quáng là hai chuyện khác nhau. Phật tại gia, nghĩa là cha mẹ sống sao cho con cái kính, chứ không phải lấy danh nghĩa Phật để bắt con cái phải sợ.

Vậy thờ Phật tại gia là thờ như thế nào? Rất giản dị. Sáng dậy, hỏi cha mẹ ngủ có ngon không. Bữa cơm, gắp cho cha mẹ miếng ngon. Cha mẹ ốm, ngồi bên cạnh, lo thuốc thang. Cha mẹ buồn, ngồi nghe cha mẹ nói. Không cần nhang khói, không cần lễ vật lớn. Một bát canh nóng, một câu hỏi thăm, một buổi chiều ngồi chơi với cha mẹ, đó đã là thờ phụng. Phật ở chùa thì xa, Phật ở nhà thì gần. Người ta đi chùa lễ Phật, cầu bình an, nhưng quên mất vị Phật gần nhất đang ngồi ở nhà, đang chờ một bữa cơm chung.

Cuối cùng, hãy nhớ rằng đi chùa và hiếu thảo với cha mẹ không chống nhau. Người đi chùa mà về nhà hắt hủi cha mẹ, thì việc đi chùa ấy chưa trọn. Người lo cho cha mẹ chu đáo mà còn biết đi chùa nghe pháp, làm việc thiện, thì chữ hiếu ấy càng trọn vẹn. Cha mẹ là Phật tại gia, nghĩa là con đường tu bắt đầu từ nhà mình. Từ cái nhà ấy, lòng thương mới lan ra ngoài. Tu ở đâu cũng được, nhưng tu mà quên cha mẹ, thì tu chưa đúng. Còn nhớ cha mẹ, thương cha mẹ, sống tốt với cha mẹ mỗi ngày, thì dù không nói một câu kinh nào, người ấy cũng đang tu rồi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Hiểu Hạnh trong Đạo Phật (HT Thích Nhật Quang) — tr. 23 (cha mẹ là Phật tại tiền; hiếu thảo là hạnh tu ngay trong cuộc sống hằng ngày)
• Chữ Hiếu trong đạo Phật (TT Thích Nhật Từ) — tr. 22 (cha mẹ ngang hàng Phạm thiên, bậc tiên sư, đáng được cúng dường; Tăng Chi I.147)
Bài liên quanKhi cha mẹ đã mất, báo hiếu thế nàoNuôi cha mẹ hay gửi tiền: cái nào là hiếu thậtVợ chồng hòa thuận, gia đạo yên — gốc của hiếu