Bữa cơm tối, bà nội ho mấy tiếng. Đứa cháu lên năm tuổi, không ai bảo, tự chạy đi rót một ly nước ấm, hai tay đưa cho bà: "Bà uống đi cho đỡ ho." Cả nhà bật cười, bà nội xoa đầu cháu, mắt rưng rưng. Không ai dạy cháu làm vậy. Cháu chỉ thấy mỗi ngày ba mẹ rót nước cho bà, nên cháu bắt chước. Hiếu thảo, nhiều khi bắt đầu từ những việc nhỏ như vậy. Không cần bài học lớn. Chỉ cần một tấm gương sống mỗi ngày.
Nhiều cha mẹ lo lắng: làm sao dạy con biết hiếu? Con mình bây giờ chỉ biết điện thoại, chỉ biết đòi hỏi, không biết thương cha mẹ. Thật ra, trẻ con học bằng mắt nhiều hơn bằng tai. Cha mẹ nói một trăm lần "phải hiếu thảo", không bằng một lần con thấy cha mẹ đối xử tử tế với ông bà. Con thấy cha mẹ gọi điện hỏi thăm bà mỗi ngày, con sẽ gọi điện hỏi thăm cha mẹ sau này. Con thấy cha mẹ gắt gỏng với ông bà, con sẽ gắt gỏng lại với cha mẹ. Cái gương trong nhà, soi rõ hơn mọi lời dạy.
Kinh Thiện Sinh dạy năm bổn phận của cha mẹ đối với con cái. Thứ nhất, ngăn chặn con làm việc ác. Thứ hai, khuyên dạy con làm việc thiện. Thứ ba, tạo dựng nghề nghiệp chân chính cho con, mà quan trọng nhất là truyền cho con kiến thức và tinh thần tự lực, chứ không chỉ để lại tiền của. Thứ tư, xây dựng gia thất xứng đáng cho con, mà cha mẹ chỉ làm cố vấn, không ép duyên. Thứ năm, truyền trao gia tài đúng thời, khi còn khỏe mạnh sáng suốt, để tránh tranh giành về sau. Năm điều này, nói gọn lại, là cha mẹ phải dạy con nên người trước, rồi mới lo cho con nên nhà, nên cửa.
Trong năm bổn phận ấy, điều đầu tiên là ngăn con làm ác, dạy con làm thiện. Mà dạy thiện không phải là giảng đạo lý. Dạy thiện là cho con làm việc thiện từ nhỏ. Cho con chia phần bánh cho em. Cho con nhường ghế cho bà. Cho con biết nói cảm ơn khi nhận một thứ gì. Cho con biết xin lỗi khi làm sai. Những việc nhỏ ấy, lặp lại mỗi ngày, sẽ thành tính nết. Tính nết ấy, lớn lên sẽ thành nhân cách. Đứa trẻ biết chia sẻ từ nhỏ, lớn lên sẽ biết thương cha mẹ. Đứa trẻ quen đòi hỏi từ nhỏ, lớn lên sẽ thấy cha mẹ có nghĩa vụ phải cho mình.
Kinh còn nói về ba hạng con. Có hạng con hơn cha mẹ, có hạng con bằng cha mẹ, có hạng con kém cha mẹ. Cha mẹ nào cũng mong con mình thuộc hạng hơn mình. Hơn không phải là giàu hơn, giỏi hơn, nổi tiếng hơn. Hơn là sống tốt hơn, sống lành hơn, biết thương người hơn. Người con hơn cha mẹ, là người con làm cho cha mẹ mát lòng, làm cho dòng họ nở mặt, không phải bằng tiền bạc, mà bằng nhân cách. Muốn con hơn mình, cha mẹ phải gieo từ sớm. Gieo bằng việc nhỏ, mỗi ngày.
Vậy dạy con biết hiếu từ việc nhỏ là làm sao? Thứ nhất, cho con thấy. Mỗi ngày, cha mẹ đối xử với ông bà ra sao, con sẽ học y như vậy. Gọi điện cho ông bà trước mặt con. Mời ông bà ăn cơm trước. Nhường miếng ngon cho ông bà. Thứ hai, cho con làm. Đừng làm thay con mọi thứ. Để con tự rót nước cho bà, tự gấp áo cho ông, tự hỏi thăm bà khi bà ốm. Làm được một việc nhỏ, khen con một câu. Thứ ba, cho con hiểu. Khi con hỏi vì sao phải làm vậy, hãy nói giản dị: "Vì bà thương con nhiều lắm. Bà chăm con từ lúc con còn nhỏ xíu. Giờ con lớn rồi, con thương lại bà." Trẻ con hiểu được lòng thương, dù chưa hiểu được đạo lý.
Có một điều cha mẹ hay quên: dạy hiếu không phải là dạy con sợ mình. Có cha mẹ bắt con phải vâng lời tuyệt đối, con không nghe thì đánh, thì mắng. Con sợ, nhưng con không thương. Lớn lên, con sẽ xa cha mẹ, vì trong lòng con chỉ còn nỗi sợ, không còn lòng thương. Dạy hiếu đúng là dạy con thương mình, kính mình, chứ không phải sợ mình. Muốn con thương, cha mẹ phải thương con trước. Muốn con kính, cha mẹ phải sống cho con kính. Cái vòng ấy, bắt đầu từ cha mẹ.
Cuối cùng, hãy kiên nhẫn. Dạy con không phải một ngày, một tháng, mà là nhiều năm. Có lúc con hư, con cãi, con vô tâm. Đừng nản. Hạt giống gieo xuống đất, phải có thời gian mới nảy mầm. Việc của cha mẹ là cứ gieo, cứ tưới, cứ giữ cho đất tốt. Đến một ngày, con sẽ hiểu. Đến một ngày, chính con sẽ rót cho cha mẹ một ly nước ấm, hai tay đưa lên, như ngày xưa con đã từng làm với bà. Lúc ấy, cha mẹ sẽ biết, bao nhiêu công dạy dỗ của mình không uổng phí.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư