🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo – gia đình

Khi cha mẹ đã mất, báo hiếu thế nào

Hiếu đạo – gia đình · 7 phút đọc

Mẹ mất được ba tháng, anh Tuấn vẫn chưa quen. Mỗi sáng thức dậy, anh vẫn định gọi: "Mẹ ơi, ăn sáng chưa?" Rồi chợt nhớ ra, mẹ không còn nữa. Nhà vẫn còn đó, cái ghế mẹ hay ngồi vẫn còn đó, nhưng người thì không còn. Anh tự hỏi: giờ mẹ đã đi đâu? Mình còn làm được gì cho mẹ nữa không? Hay là hết rồi, hiếu thảo chỉ tính lúc cha mẹ còn sống?

Câu hỏi này, rất nhiều người đã hỏi. Khi cha mẹ còn sống, mình lo cơm áo, thuốc thang, thăm viếng. Khi cha mẹ mất rồi, mình làm gì? Trong đạo Phật, báo hiếu không dừng lại ở lúc cha mẹ nhắm mắt. Hiếu thảo là một việc dài. Lúc cha mẹ còn sống, mình báo hiếu bằng chăm sóc. Lúc cha mẹ đã mất, mình báo hiếu bằng cách sống tốt, làm việc thiện, và hồi hướng công đức cho cha mẹ.

Kinh Vu Lan kể tích ngài Mục Kiền Liên cứu mẹ. Ngài đã chứng thần thông, dùng huệ nhãn tìm mẹ khắp nơi, thấy mẹ sanh làm ngạ quỷ, thân hình tiều tụy, không có gì ăn uống. Ngài dâng bát cơm cho mẹ, nhưng cơm chưa đưa đến miệng đã hóa thành than lửa, nuốt không được. Ngài về bạch Phật. Phật dạy, một mình ngài không cứu được mẹ, phải nhờ thần lực của mười phương Tăng. Đến ngày rằm tháng bảy, ngày Tự tứ, sắm sửa thức ăn trăm món, trái cây năm màu, cúng dường chúng Tăng. Nhờ vậy, cha mẹ bảy đời sẽ được siêu thăng, cha mẹ hiện tiền được tiêu tai ách nạn. Sau pháp cứu tế ấy, ngài Mục Kiền Liên hết khóc than rầu buồn, mẹ ngài thoát khỏi kiếp ngạ quỷ.

Câu chuyện này dạy một điều quan trọng: người con muốn giúp cha mẹ đã khuất, không phải chỉ khóc lóc, không phải chỉ cúng bái linh đình. Mà là nương nhờ Tam Bảo, làm việc phước thiện, rồi hồi hướng công đức ấy cho cha mẹ. Phật dạy tiếp: ai chí muốn đền ơn cha mẹ hiện tại cùng thất thế, đến rằm tháng bảy mỗi năm, sắm sanh cơm canh cúng dường chúng Tăng ngày Tự tứ, để cầu cho song đường trường thọ, cầu cho cha mẹ bảy đời lìa nơi ngạ quỷ, sanh về cõi an lành. Lễ Vu Lan, từ đó mà thành ngày báo hiếu lớn nhất trong năm.

Kinh Địa Tạng cũng có một truyện tương tự, được nhắc trong sách Hiểu Hạnh. Một nữ Phật tử có mẹ thích ăn thức ăn từ xương thịt chúng sinh, không kính tin Tam Bảo. Sau khi mẹ mất, cô thành tâm niệm danh Phật, được biết mẹ đọa địa ngục rồi sinh làm con người tớ gái trong nhà, tuổi thọ ngắn. Cô phát nguyện thay tất cả chúng sinh khổ đau chịu khổ, nguyện cho mẹ chuyển sanh nơi an lạc, phát tâm Bồ đề. Nhờ công đức của cô, mẹ cô được chuyển hóa, không còn đọa địa ngục nữa. Câu chuyện này cho thấy: con cái tu tập chân thành, cha mẹ đã khuất cũng được nhờ. Cái hiếu của người con, có thể đi xa hơn cả cái chết.

Nhưng báo hiếu cho cha mẹ đã mất, không có nghĩa là tổ chức tang lễ rềnh rang, đốt vàng mã chất đống, khóc thuê, ca hát linh đình. Kinh dạy rằng tang lễ phải giản đơn nhưng trang nghiêm. Không khóc lóc than vãn bi lụy, không hiến tế súc vật, không cúng tam sên, không thuê người khóc mướn. Nên tụng kinh tưởng niệm, phóng sinh, làm phước cúng dường, hồi hướng công đức cho cha mẹ. Có nhiều người con, khi cha mẹ còn sống thì đối xử bỏn xẻn, không phụng dưỡng. Nhưng khi cha mẹ vừa nằm xuống thì lại cố tình tổ chức tang lễ cho rềnh rang để chứng tỏ mình là người con có hiếu. Đạo Phật không dạy chúng ta như vậy.

Vậy người con nên làm gì, khi cha mẹ đã mất? Thứ nhất, sống tốt. Sống lương thiện, không làm điều ác, giữ gìn danh dự gia đình. Cha mẹ nào cũng mong con mình nên người. Con sống tốt, đó là món quà lớn nhất dâng lên cha mẹ. Thứ hai, làm việc thiện và hồi hướng. Giúp người khó khăn, cúng dường Tam Bảo, tụng kinh, niệm Phật, rồi thầm nguyện đem công đức ấy cho cha mẹ. Thứ ba, giữ ngày giỗ. Đến ngày giỗ, con cháu quây quần, nấu một mâm cơm giản dị, thắp một nén nhang, kể cho nhau nghe những kỷ niệm về cha mẹ. Ngày giỗ không phải để phô trương, mà để nhớ, để thương, để dạy con cháu biết nguồn cội.

Cuối cùng, hãy nhớ rằng cha mẹ không mất hẳn. Cha mẹ còn sống trong cách mình sống, trong lời mình nói, trong việc mình làm. Mẹ dạy mình thương người, thì mỗi lần mình thương người, mẹ vẫn còn đó. Cha dạy mình sống ngay thẳng, thì mỗi lần mình sống ngay thẳng, cha vẫn còn đó. Báo hiếu cho người đã mất, chính là sống sao cho xứng với những gì cha mẹ đã dạy. Làm được như vậy, thì dù cha mẹ ở nơi nào, lòng mình cũng yên. Và cha mẹ, ở nơi nào đó, cũng yên lòng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Vu-Lan Báo Hiếu (HT Thích Huệ Đăng dịch; TT Thích Nhật Từ biên tập nghi thức) — tr. 28–31 (cúng dường ngày Tự tứ, cha mẹ bảy đời siêu thăng)
• Hiểu Hạnh trong Đạo Phật (HT Thích Nhật Quang) — tr. 25–26 (truyện Kinh Địa Tạng: con tu hành, mẹ chuyển sanh nơi an lạc)
• Chữ Hiếu trong đạo Phật (TT Thích Nhật Từ) — tr. 79–80 (tang lễ giản đơn trang nghiêm; làm phước hồi hướng)
Bài liên quanNuôi cha mẹ hay gửi tiền: cái nào là hiếu thậtVợ chồng hòa thuận, gia đạo yên — gốc của hiếuNgười mồ côi hướng về cha mẹ ra sao