Anh Hùng làm việc ở Sài Gòn, mỗi tháng gửi về quê cho mẹ năm triệu đồng, đều đặn như đồng hồ. Mẹ anh cất tiền vào tủ, không tiêu gì nhiều. Tiền cứ đầy dần. Hàng xóm khen anh là đứa con có hiếu. Nhưng mẹ anh thì nói với bà hàng xóm: "Nó gửi tiền thì nhiều, mà cả năm nó về được có hai lần. Tết về, mùng ba đã đi. Tao thèm nó ngồi ăn với tao một bữa cơm hơn thèm tiền." Nghe câu ấy, ai cũng chạnh lòng. Vậy nuôi cha mẹ hay gửi tiền, cái nào mới là hiếu thật?
Trước hết, phải nói rõ: gửi tiền cho cha mẹ là tốt, là cần, là một phần của hiếu thảo. Kinh Thiện Sinh dạy, bổn phận đầu tiên của người con là nuôi dưỡng cha mẹ. Nuôi dưỡng là chăm lo vật chất: dâng tặng tiền chi tiêu, quà quý, thuốc thang, thăm viếng khi cha mẹ đau ốm hay không còn sức lao động. Cha mẹ già rồi, không làm ra tiền nữa. Con cái gửi tiền về, để cha mẹ ăn uống đầy đủ, ốm đau có thuốc, đó là điều đúng, điều phải. Ai nói gửi tiền là không có hiếu, là nói sai.
Nhưng gửi tiền chỉ là một nửa. Kinh dạy rằng, ca dao Việt Nam chủ yếu dạy hiếu dưỡng song thân về mặt vật chất, ít chú trọng hiếu dưỡng tinh thần và đời sống đạo đức của cha mẹ. Phật giáo coi hiếu dưỡng tinh thần quan trọng hơn. Nghĩa là ngoài tiền bạc, cha mẹ còn cần được chăm sóc về mặt tinh thần: được hỏi thăm, được lắng nghe, được quan tâm, được sống vui vẻ, an lành. Tiền có thể mua được thuốc, mua được thức ăn ngon. Nhưng tiền không mua được một bữa cơm có con ngồi bên cạnh. Tiền không mua được một cuộc điện thoại hỏi: "Mẹ hôm nay có khỏe không?"
Đức Phật dạy trong kinh Tăng Chi một lời rất thẳng: những ai đền ơn cha mẹ bằng cách nuôi dưỡng dâng cúng với của cải vật chất tiền bạc thì không bao giờ đủ để đáp đền ơn cha mẹ. Nghĩa là có cho bao nhiêu tiền cũng không đủ. Muốn đền ơn đủ, phải giúp cha mẹ có lòng tin vào điều lành, sống giữ giới, biết cho đi, thấy đúng sự thật. Nói theo lời thường, tiền là cần, nhưng tiền không phải là tất cả. Người con chỉ gửi tiền mà không về thăm, không gọi điện, không hỏi han, thì cha mẹ vẫn thấy thiếu. Thiếu cái tình, thiếu sự hiện diện của con.
Ngược lại, cũng có người nghĩ: chỉ cần về thăm cha mẹ thường xuyên, tiền bạc không quan trọng. Hiểu như vậy cũng chưa đủ. Cha mẹ già yếu, cần tiền để chữa bệnh, cần tiền để ăn uống. Con cái về thăm mà cha mẹ phải lo cơm nước, lo tiền cho con, thì cha mẹ lại khổ thêm. Hiếu thật là cả hai: vừa lo vật chất, vừa lo tinh thần. Vừa gửi tiền, vừa gửi lòng. Vừa lo cho cha mẹ no đủ, vừa lo cho cha mẹ vui vẻ.
Vậy làm sao để cân bằng? Nếu bạn ở xa, hãy gọi điện thường xuyên. Không cần gọi lâu. Mỗi ngày vài phút cũng được. Hỏi mẹ ăn gì, hỏi cha ngủ có ngon không, kể cho cha mẹ nghe chuyện công việc của mình. Cha mẹ nghe giọng con, là đã vui rồi. Nếu có thể, hãy về thăm khi cha mẹ ốm, khi nhà có việc, khi lễ tết. Đừng để cả năm chỉ về một lần. Nếu không về được, hãy nhờ người thân gần đó ghé thăm cha mẹ giúp mình. Và khi gửi tiền, hãy gửi kèm một lời nhắn: "Mẹ mua gì ngon mà ăn, đừng tiết kiệm quá. Con khỏe, mẹ đừng lo." Một câu như vậy, tiền mới có hơi ấm.
Nếu bạn ở gần cha mẹ, đừng nghĩ gửi tiền là xong. Hãy ghé qua nhà cha mẹ, ăn một bữa cơm, ngồi chơi một buổi chiều. Cha mẹ già rồi, không cần con làm gì lớn. Chỉ cần con có mặt. Có người con ở cùng thành phố với cha mẹ, cả tháng không ghé qua, nhưng tháng nào cũng chuyển khoản đều đặn. Rồi họ tự nhủ mình đã làm tròn hiếu. Nhưng cha mẹ thì ngày ngày ngồi trông cửa, đợi con. Tiền thì đầy tủ, mà lòng thì trống rỗng.
Cuối cùng, hãy tự hỏi mình một câu: nếu một ngày mình không còn gửi được tiền nữa, cha mẹ có còn thương mình không? Câu trả lời chắc chắn là có. Vì cha mẹ thương con, không phải vì tiền. Và ngược lại, nếu một ngày mình gửi rất nhiều tiền, nhưng không bao giờ về thăm, cha mẹ có vui không? Câu trả lời chắc chắn là không. Hiếu thật không đo bằng số tiền gửi về. Hiếu thật đo bằng việc cha mẹ có cảm thấy mình được thương hay không. Tiền là phương tiện. Tình thương mới là cứu cánh. Gửi tiền mà có tình, đó là hiếu. Gửi tiền mà quên tình, thì tiền ấy chỉ là một món nợ chưa trả xong.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư