Buổi tối, trong một căn nhà nhỏ, hai vợ chồng cãi nhau vì một chuyện không đâu vào đâu. Tiền điện tháng này cao hơn tháng trước. Ai quên tắt máy lạnh. Ai đón con trễ. Giọng mỗi lúc một to. Đứa con ngồi trong góc, ôm gối, không dám lên tiếng. Nó không hiểu cha mẹ cãi nhau vì cái gì. Nó chỉ biết nhà mình hôm nay không yên.
Sáng hôm sau, mọi chuyện vẫn tiếp diễn như thường. Cơm vẫn nấu. Con vẫn đi học. Nhưng trong nhà có một thứ gì đó đã khác. Bữa cơm ăn trong im lặng. Người lớn không nhìn nhau. Đứa trẻ ăn vội rồi đứng dậy. Một gia đình có thể vẫn đầy đủ mọi thứ mà vẫn thiếu đi một thứ quan trọng nhất. Đó là sự yên ấm.
Người xưa nói, vợ chồng hòa thuận thì gia đạo mới yên. Trong kinh Thiện Sinh, đức Phật dạy rất cụ thể. Người chồng chăm nom vợ bằng năm điều. Tôn trọng vợ. Không hà khắc với vợ. Không phản bội vợ. Trao quyền cho vợ. Lo cho vợ những thứ vợ cần trong đời sống. Người vợ được chồng chăm nom như vậy thì đáp lại cũng bằng năm điều. Làm tròn bổn phận của mình. Tử tế với chồng. Chung thủy với chồng. Khéo gìn giữ tài sản của chồng. Khéo léo và nhanh nhẹn trong mọi việc trong nhà.
Nghe qua, có người sẽ nghĩ đó là chuyện của thời xưa. Nhưng thử ngẫm lại mà xem. Một người chồng tôn trọng vợ nghĩa là gì. Nghĩa là khi vợ nói, mình lắng nghe. Khi vợ mệt, mình không bắt vợ phải gắng thêm. Khi vợ sai, mình góp ý nhẹ nhàng, không quát tháo trước mặt con. Một người vợ khéo gìn giữ gia đình nghĩa là gì. Nghĩa là biết lo cho chồng con, biết giữ tiền bạc trong nhà cho đúng chỗ, biết làm cho căn nhà thành chỗ mà ai cũng muốn trở về.
Hòa thuận không có nghĩa là lúc nào cũng đồng ý với nhau. Hai người sống chung, sao tránh được khác nhau. Người này thích tiết kiệm, người kia thích thoải mái. Người này muốn con học thêm, người kia muốn con được chơi. Khác nhau là chuyện bình thường. Hòa thuận là khi khác nhau mà vẫn nói được với nhau bằng lời tử tế. Là khi giận thì giận, nhưng không dùng lời cay độc để làm đau nhau. Là khi mình đúng, mình không cần phải thắng bằng mọi giá.
Nhiều người nghĩ hiếu thảo là chuyện của con cái đối với cha mẹ. Đúng, nhưng chưa đủ. Vợ chồng hòa thuận chính là một phần của hiếu. Cha mẹ nào sinh con ra mà không mong con mình có một mái nhà yên ấm. Cha mẹ già rồi, điều cha mẹ lo nhất không phải là mình ăn gì, mặc gì. Điều cha mẹ lo nhất là con mình sống có yên hay không. Vợ chồng cứ cãi nhau suốt ngày, cha mẹ ở xa nghe được cũng mất ngủ. Vợ chồng êm ấm, cha mẹ mới yên lòng.
Còn với con cái trong nhà thì sao. Con trẻ học bằng mắt nhiều hơn học bằng tai. Cha mẹ dạy con phải hiếu thảo, phải thương yêu nhau, nhưng ngày nào con cũng thấy cha mẹ nặng lời với nhau, thì lời dạy đó con nghe vào đâu. Ngược lại, một đứa trẻ lớn lên trong nhà mà cha mẹ tôn trọng nhau, nhường nhịn nhau, tự nhiên nó sẽ học được cách đối xử tử tế với người khác. Sau này nó đối với cha mẹ mình cũng sẽ như vậy. Hiếu thảo không phải chỉ dạy bằng lời. Hiếu thảo được gieo từ cách cha mẹ sống với nhau mỗi ngày.
Kinh cũng dạy về việc dựng gia thất cho con cái. Cha mẹ có bổn phận lo cho con một mái ấm xứng đáng. Xứng đáng ở đây không phải là môn đăng hộ đối, không phải là giàu sang hay địa vị. Xứng đáng là hai người tương thích với nhau về đạo đức, tính tình và chí hướng. Là hai người có thể cùng nhau sống tử tế, cùng nhau vượt qua khó khăn. Và cha mẹ làm cố vấn, không ép duyên con mình. Câu ca dao xưa nói ép dầu ép mỡ thì được, chứ ai nỡ ép duyên. Một cuộc hôn nhân bị ép buộc thì khó mà hòa thuận. Một cuộc hôn nhân được chọn bằng sự hiểu biết và tự nguyện thì mới có nền tảng để yên ấm lâu dài.
Vậy làm sao để vợ chồng hòa thuận trong đời sống hôm nay. Cuộc sống bây giờ bận rộn hơn xưa nhiều. Cả hai vợ chồng đều đi làm. Về đến nhà đã mệt. Con cái, tiền bạc, nhà cửa, bao nhiêu thứ đè lên vai. Trong lúc mệt, người ta dễ cáu. Dễ nói lời làm đau nhau. Lúc đó, chỉ cần một người dừng lại một nhịp. Chỉ cần một người nhớ rằng người trước mặt mình là người bạn đời, không phải kẻ thù. Chỉ cần một người chịu nói nhỏ lại, chịu nghe thêm một câu, thì cơn giận đã khác.
Có một việc nhỏ mà nhiều gia đình quên mất. Đó là ăn cơm cùng nhau. Không phải ăn cho xong bữa. Mà là ngồi xuống, nhìn nhau, hỏi nhau một câu hôm nay thế nào. Có những gia đình cả tuần không có nổi một bữa cơm chung. Ai ăn nấy, ai làm việc nấy. Lâu dần, người trong nhà trở thành người xa lạ sống chung một mái nhà. Bữa cơm chung không tốn tiền. Nó chỉ tốn một chút thời gian và một chút lòng. Nhưng nó giữ được gia đình.
Hòa thuận cũng là biết ơn nhau. Vợ chồng sống với nhau lâu ngày, dễ coi mọi thứ là hiển nhiên. Chồng đi làm về, cơm đã dọn sẵn, coi là chuyện đương nhiên. Vợ ở nhà lo con, chồng coi là chuyện đương nhiên. Lâu dần, không ai còn nói lời cảm ơn. Mà con người ai cũng cần được ghi nhận. Một lời cảm ơn nhỏ, một câu khen đúng lúc, có thể làm dịu đi rất nhiều mệt mỏi. Người biết ơn nhau thì khó mà nặng lời với nhau.
Cuối cùng, xin nhớ một điều. Gia đình yên ấm không phải là gia đình không bao giờ cãi nhau. Gia đình yên ấm là gia đình cãi nhau xong vẫn biết làm hòa. Là gia đình mà mỗi người đều chịu lùi một bước vì người kia. Là gia đình mà con cái nhìn vào thấy cha mẹ thương nhau, và cha mẹ nhìn vào thấy con mình được lớn lên trong yên bình. Vợ chồng hòa thuận, gia đạo yên. Gia đạo yên, cha mẹ yên lòng. Đó chính là hiếu. Hiếu không chỉ ở lời nói với cha mẹ. Hiếu ở ngay trong cách mình sống với người bạn đời của mình mỗi ngày.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư