Có người làm từ thiện khắp nơi. Tháng nào cũng gửi tiền cho trại trẻ mồ côi, năm nào cũng đi phát gạo cho người nghèo. Ai cũng khen anh tốt bụng. Nhưng ở nhà, mẹ anh đã ba tháng không thấy mặt con. Bà gọi điện, anh bảo bận. Bà ốm, anh gửi tiền nhờ người đưa đi khám. Tiền thì đủ, mà người thì vắng.
Người ta hỏi anh sao không về thăm mẹ, anh đáp: "Tôi đang làm việc thiện, việc lớn." Anh nghĩ việc thiện là việc ở ngoài xã hội. Anh quên mất việc thiện đầu tiên nằm ngay trong nhà mình. Làm lành với thiên hạ mà bỏ cha mẹ buồn tủi ở nhà, thì cái lành ấy chưa trọn. Nó giống như xây nhà mà quên làm móng.
Kinh xưa dạy: cùng tột điều thiện không gì hơn hiếu, cùng tột điều ác không gì hơn bất hiếu. Hiếu đứng đầu trăm hạnh tốt. Không phải vì làm việc thiện khác là không tốt. Mà vì hiếu là gốc. Gốc có vững thì cành lá mới xanh. Người biết hiếu với cha mẹ thì lòng thương ấy tự nhiên lan ra ngoài xã hội. Người không thương nổi cha mẹ mình thì lòng thương người dưng khó mà bền.
Vì sao hiếu lại đứng đầu? Vì cha mẹ là người đầu tiên cho con tất cả mà không đòi lại gì. Chín tháng mang nặng, ba năm bú mớm, bao nhiêu đêm thức trắng vì con ốm, bao nhiêu bữa nhịn ăn để con được no. Ân ấy không có gì sánh được. Kinh xưa nói: trong tất cả các pháp ở thế gian, không gì lớn bằng công ơn nuôi dưỡng của cha mẹ. Cho nên đền ơn cha mẹ là việc thiện lớn nhất, trước hết, không thể thay bằng việc thiện nào khác.
Có người làm từ thiện để lấy tiếng. Có người làm từ thiện để cầu phước. Nhưng phước thật không nằm ở chỗ người ta khen mình tốt. Phước thật nằm ở chỗ cha mẹ mình được yên lòng. Cha mẹ yên lòng vì con sống tử tế, vì con biết nghĩ đến nhà trước khi nghĩ đến thiên hạ. Một người con mỗi ngày hỏi thăm cha mẹ, mỗi tuần về ăn với cha mẹ một bữa, mỗi khi cha mẹ ốm thì ở bên, ấy là người đang làm việc thiện lớn nhất rồi.
Người con hiếu với cha mẹ thì tự nhiên cũng biết thương người khác. Chăm mẹ ốm lâu ngày, người ta học được kiên nhẫn. Nhịn ăn nhịn mặc cho cha mẹ, người ta học được sẻ chia. Nghe cha mẹ cằn nhằn mà vẫn ngồi nghe hết câu, người ta học được lắng nghe. Những điều ấy không học ở trường lớp nào cả. Học ở nhà, học từ chữ hiếu mà ra. Cho nên người hiếu thảo đi đâu cũng được người ta quý. Không phải vì họ khéo léo, mà vì lòng họ đã được rèn từ trong nhà.
Ngược lại, bất hiếu là gốc của trăm điều ác. Người đối xử tệ với cha mẹ thì khó mà thật lòng tốt với ai. Hôm nay có thể vì cha mẹ già yếu, nói nhiều, hay cằn nhằn mà con cáu gắt, bỏ mặc. Mai này ra ngoài xã hội, gặp người yếu thế hơn mình, lòng ấy cũng dễ trở nên lạnh lùng. Cái ác không bắt đầu từ chuyện lớn. Nó bắt đầu từ thái độ với chính cha mẹ mình.
Hiếu không phải là chuyện chỉ làm vào dịp lễ. Vu Lan mới nhớ đến cha mẹ, Tết mới về thăm nhà, giỗ mới thắp nhang, thì hiếu ấy quá mỏng. Hiếu là việc mỗi ngày. Mỗi ngày một cuộc gọi, mỗi tuần một lần về, mỗi tháng một lần ngồi lại ăn cơm cùng cha mẹ. Việc nhỏ làm đều, lâu ngày thành phước lớn. Việc lớn làm một lần rồi quên, thì phước cũng chỉ được một lần.
Đừng đợi có nhiều tiền mới làm việc thiện, cũng đừng đợi rảnh rang mới báo hiếu. Báo hiếu bắt đầu từ hôm nay, từ việc nhỏ nhất: hỏi cha mẹ có khỏe không, nghe cha mẹ nói hết câu, gắp cho cha mẹ miếng ngon. Trăm điều thiện bắt đầu từ một chữ hiếu. Giữ được chữ hiếu cho trọn, thì trăm việc lành khác tự nhiên theo sau. Đó là đạo lý giản dị mà người xưa để lại, và đến hôm nay vẫn còn nguyên giá trị.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư