Ông cụ gần bảy mươi, vợ mất đã năm năm. Một hôm ông gọi các con lại, ngập ngừng nói muốn cưới một bà bạn già ở xóm bên. Các con sững sờ. Người thì phản đối ngay: "Cha già rồi, cưới xin gì nữa, người ta cười cho." Người thì im lặng, nhưng trong bụng không đồng ý. Ông cụ cúi mặt, không nói thêm câu nào. Bữa cơm hôm đó, không ai ăn ngon.
Chuyện cha mẹ già muốn tái hôn, nhiều nhà gặp mà ít nhà nói ra. Con cái thường phản đối vì nhiều lý do. Sợ cha mẹ bị lừa. Sợ tài sản nhà mình bị chia. Sợ người ngoài dị nghị. Sợ người mới về không thương cha mẹ thật lòng. Những lo lắng ấy đều có lý. Nhưng có một lý do ít ai dám nhận: con cái không muốn cha mẹ có người khác, vì trong lòng con, chỗ của người đã khuất vẫn còn đó, không ai được thay thế.
Nhưng hãy thử đặt mình vào chỗ cha mẹ. Một người sống một mình sau bao nhiêu năm có đôi. Tối đến, nhà vắng tanh. Ốm đau không có ai đưa bát cháo. Vui buồn không có ai để nói. Con cái ai cũng có gia đình riêng, có việc riêng. Về thăm thì được một lúc, rồi lại đi. Cha mẹ không cần con cái phải ở bên suốt ngày. Cha mẹ chỉ cần một người cùng ăn cơm, cùng đi dạo buổi chiều, cùng nhắc nhau uống thuốc. Nỗi cô đơn tuổi già, ai chưa từng sống một mình thì khó hiểu hết.
Người xưa dạy hiếu hạnh là luôn làm vui lòng cha mẹ. Tuy nhiên những việc nào không tốt thì nên tránh. Câu này đặt ra hai việc cho người con. Một là phải lo cho cha mẹ được vui. Hai là phải tỉnh táo xem việc đó có tốt cho cha mẹ hay không. Phản đối ngay không hỏi han, là chỉ làm được nửa sau mà quên nửa đầu. Đồng ý ngay không tìm hiểu, là chỉ làm được nửa đầu mà quên nửa sau. Hiếu là làm cả hai: lắng nghe lòng cha mẹ, và cùng cha mẹ xem xét cho kỹ.
Thay vì phản đối, con hãy hỏi cha mẹ vì sao muốn tái hôn. Nghe hết câu trả lời. Có khi cha mẹ chỉ cần một người bầu bạn, không cần cưới xin rình rang. Có khi cha mẹ đã tìm hiểu nhau lâu rồi, chỉ chờ con đồng ý. Hỏi han như vậy, cha mẹ mới thấy mình được tôn trọng. Người già còn minh mẫn, còn tự quyết được đời mình, thì con cái không nên quyết thay. Tôn trọng quyết định của cha mẹ, đó cũng là hiếu.
Rồi hãy cùng cha mẹ tìm hiểu người kia. Gặp gỡ đàng hoàng. Nói chuyện thẳng thắn về tiền bạc, nhà cửa, con cái hai bên, chuyện chăm sóc khi ốm đau. Những chuyện tế nhị này, nói trước thì khó xử một lúc, nhưng không nói thì khổ về sau. Thỏa thuận rõ ràng, giấy tờ minh bạch, thì cả hai bên đều yên tâm. Đây không phải là nghi ngờ. Đây là lo cho cha mẹ một cách thực tế.
Cũng cần nói thẳng với nhau chuyện người đã khuất. Nhiều người con phản đối vì cảm thấy tái hôn là phản bội mẹ hoặc cha đã mất. Nhưng người đã mất thì đã yên nghỉ. Người còn sống thì vẫn phải sống tiếp. Thương người đã khuất không có nghĩa là bắt người còn sống phải cô đơn đến cuối đời. Cha mẹ tái hôn không làm mất đi công ơn của người đã khuất. Tình cảm với người mất vẫn còn đó, chỉ là cha mẹ cần thêm một bàn tay nắm lúc tuổi già.
Có một điều nữa: con cái đừng lấy chuyện tái hôn của cha mẹ ra làm trò cười, hay kể cho thiên hạ nghe với giọng chê bai. Cha mẹ già đã phải lấy hết can đảm mới nói ra ý định của mình. Một câu nói đùa vô ý của con, cũng đủ làm cha mẹ tủi thân mà rút lại. Nếu không đồng ý, hãy nói riêng với cha mẹ, nhẹ nhàng, có lý. Nếu đồng ý, hãy lo cho cha mẹ một lễ cưới nhỏ ấm cúng, để cha mẹ được vui vẻ bước sang một chặng mới.
Kinh dạy rằng ơn cha mẹ không bao giờ trả hết được. Trả ơn không phải là giữ cha mẹ ở mãi trong nỗi cô đơn của riêng mình. Trả ơn là để cha mẹ được sống những năm cuối đời cho vui vẻ, có người bầu bạn, có người chăm sóc khi ốm đau. Nếu người bạn đời mới của cha mẹ là người tử tế, thì sự có mặt của người ấy cũng là phước cho cả nhà: cha mẹ vui, con cái yên tâm đi làm, cháu chắt có thêm ông bà thương.
Hiếu không phải là giữ cha mẹ cho riêng mình. Hiếu là để cha mẹ được hạnh phúc, dù hạnh phúc ấy không giống như mình tưởng tượng. Nếu cha mẹ bạn một ngày nói ra ý định tái hôn, hãy ngồi xuống nghe hết câu đã. Nghe xong, rồi cùng cha mẹ tính toán cho chu đáo. Đó mới là trọn hiếu.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư