Sách Địa Ngục Biến Tướng Đồ có một câu nói rất mạnh: Đức Phật dạy chúng ta lấy hiếu làm gốc. Hiếu dưỡng cha mẹ là pháp môn căn bản rất lớn của đạo Phật, cũng là điều kiện quan trọng cơ bản làm người. Chúng ta nghĩ thử, ngay cả loài chim muông còn biết báo ân nuôi mớm. Nếu như chúng ta không hiếu dưỡng cha mẹ thì chẳng phải không bằng loài cầm thú hay sao?
Câu nói này nghe thì nặng. Nhưng nó nặng vì nó đúng. Chim muông không biết nói, không biết đọc sách, không biết đạo lý, vậy mà nó còn biết quay về mớm mồi cho cha mẹ già của nó. Con người biết nói, biết đọc, biết đủ thứ đạo lý, vậy mà có khi lại quên mất cha mẹ mình đang già đi từng ngày.
Hãy nhìn một gia đình chim. Chim non mới nở, cha mẹ nó bay đi bay về cả ngày để mớm mồi. Đến khi chim con đủ lông đủ cánh, nó bay đi. Nhưng rồi khi cha mẹ nó già, bay không nổi nữa, nhiều loài chim lại quay về, mớm mồi cho cha mẹ như ngày xưa cha mẹ đã mớm cho nó. Không ai dạy nó làm vậy. Không ai khen nó làm vậy. Nó làm vì đó là lẽ tự nhiên. Nhận ơn thì báo ơn. Được nuôi thì nuôi lại.
Con người thì khác. Con người được cha mẹ nuôi lớn bằng bao nhiêu mồ hôi nước mắt. Cha mẹ thức khuya dậy sớm, ăn không dám ăn ngon, mặc không dám mặc đẹp, chỉ để dành phần tốt nhất cho con. Con ốm, cha mẹ thức trắng đêm. Con đi học xa, cha mẹ gói ghém từng đồng gửi lên. Con lớn lên, cha mẹ già đi. Đó là quy luật. Nhưng đến khi cha mẹ già, cần con chăm lại, thì nhiều người con lại bận. Bận làm ăn, bận con cái, bận bạn bè, bận đủ thứ. Chỉ không bận được một buổi về thăm cha mẹ.
Có người nói: "Con gửi tiền về rồi còn gì?" Tiền thì đúng là cần. Nhưng tiền có thay được một bữa cơm có con ngồi cùng không? Tiền có thay được một câu hỏi thăm thật lòng không? Tiền có thay được bàn tay con xoa bóp cho cha mẹ mỏi lưng không? Cha mẹ già không chỉ cần tiền. Cha mẹ già cần con. Cần tiếng con, cần bóng con, cần biết con vẫn nhớ đến mình.
Lại có người nói: "Cha mẹ tôi khỏe mà, có gì đâu mà lo." Khỏe hôm nay không có nghĩa là khỏe mãi. Người già yếu đi rất nhanh, nhiều khi chỉ sau một cơn ốm, một lần vấp ngã. Lúc còn khỏe thì không về, đến lúc cha mẹ nằm một chỗ mới chạy về, thì đã muộn một bước. Hiếu không phải là việc làm khi đã muộn. Hiếu là việc làm khi còn kịp.
Câu chuyện chim muông báo ân dạy chúng ta một điều rất đơn giản: báo ơn là lẽ tự nhiên, không cần ai dạy, không cần ai khen. Con chim không cần học đạo lý mới biết mớm mồi cho cha mẹ già. Nó làm vì trong lòng nó có ơn. Con người cũng vậy. Nếu trong lòng mình còn nhớ ơn cha mẹ, thì tự nhiên mình sẽ biết phải làm gì. Không cần ai nhắc. Không cần đợi đến lễ, đến Tết, đến Vu Lan.
Nhưng nếu trong lòng mình đã quên ơn, thì có học bao nhiêu đạo lý cũng vô ích. Đạo lý chỉ là lời nói. Ơn nghĩa mới là gốc. Người quên ơn cha mẹ mà nói đạo lý rất hay, thì lời nói đó chỉ là cái vỏ rỗng. Còn người nhớ ơn cha mẹ, dù không biết nói đạo lý, thì việc làm của người đó đã là đạo rồi.
Cho nên, mỗi khi thấy mình bận quá, không về thăm cha mẹ được, hãy nhớ đến con chim. Nó không có điện thoại, không có xe cộ, không có tiền bạc, vậy mà nó còn bay về mớm mồi cho cha mẹ già. Mình có đủ thứ, có xe, có điện thoại, có tiền, vậy mà lại không về được một lần sao? Một cuộc điện thoại chỉ mất năm phút. Một chuyến xe về quê chỉ mất vài giờ. Một bữa cơm với cha mẹ chỉ mất một buổi tối. Những thứ đó có đắt đỏ gì đâu, so với cả một đời cha mẹ đã cho mình?
Người xưa nói: nếu không hiếu dưỡng cha mẹ thì chẳng phải không bằng loài cầm thú hay sao? Câu này không phải để mắng ai. Câu này để nhắc ai còn quên thì nhớ lại. Nhớ rằng mình là người. Mà đã là người, thì việc đầu tiên phải làm cho ra người, là biết ơn và báo ơn cha mẹ đã sinh thành dưỡng dục mình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư