🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo – gia đình

Gia đình là một nước nhỏ: nhà yên thì thiên hạ yên

Hiếu đạo – gia đình · 6 phút đọc

Có một câu nói trong sách Dịch Kinh Đại Toàn Tập mà nghe qua tưởng là chuyện lớn lao, nhưng thực ra rất gần với đời sống hằng ngày: gia đình, chính là một quốc gia thu hẹp. Gia đạo có chính thì thiên hạ mới an bình.

Gia đình là một nước nhỏ. Nghe thì lạ, nhưng nghĩ kỹ thì đúng. Trong một nước có vua tôi, có luật lệ, có trên dưới. Trong một nhà cũng có cha mẹ, con cái, có nề nếp, có trên dưới. Nước lớn mà lộn xộn thì dân khổ. Nhà nhỏ mà lộn xộn thì ai cũng khổ. Cha mẹ cãi nhau, con cái học theo cách cãi nhau. Anh em tranh giành, con cái học theo cách tranh giành. Nhà không yên thì lòng người không yên. Lòng người không yên thì ra ngoài làm gì cũng khó yên.

Sách còn nói tiếp: một người con hiếu thảo, sẽ trở thành một bầy tôi trung nghĩa. Nghĩa là người con biết hiếu trong nhà, ra ngoài xã hội sẽ biết sống trung thực, có trách nhiệm. Vì sao vậy? Vì hiếu thảo dạy người ta biết ơn và biết bổn phận. Người biết ơn cha mẹ thì cũng biết ơn thầy cô, biết ơn người giúp mình. Người biết bổn phận làm con thì cũng biết bổn phận làm người, làm việc, làm công dân. Cái gốc ở trong nhà mà tốt thì cành lá ở ngoài mới tốt.

Anh em trong nhà, biết xử sự với nhau, trên kính, dưới nhường, thì ra đến ngoài xã hội, sẽ biết tôn trọng những bậc trưởng thượng, bảo vệ những người còn ấu trĩ. Câu này nói rõ một điều: nhà là trường học đầu tiên của con người. Không phải trường học dạy chữ, mà là trường học dạy cách làm người. Ở nhà, đứa anh học cách nhường em. Đứa em học cách kính anh. Con học cách vâng lời cha mẹ. Cha mẹ học cách làm gương cho con. Những bài học đó không có trong sách giáo khoa nào, nhưng nó quyết định cả cuộc đời một con người.

Gia đình chính là một trường học dạy nhân luân tốt nhất. Nếu mọi gia đình đều đua nhau phát huy luân lý, đạo đức, thì làm sao nước còn loạn lạc, xã hội còn rối ren? Câu này nghe thì lớn, nhưng thực ra rất thực. Xã hội là tập hợp của hàng triệu gia đình. Mỗi gia đình yên thì xã hội yên. Mỗi gia đình lộn xộn thì xã hội thêm một phần lộn xộn. Muốn xã hội tốt, không cần bắt đầu từ đâu xa. Bắt đầu từ nhà mình.

Có người nói: "Nhà tôi lộn xộn lắm, tôi không sửa được." Nhưng sửa nhà không cần phải làm việc gì lớn. Nó bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Cha mẹ bớt cãi nhau trước mặt con. Anh em bớt tranh giành nhau một món đồ. Con cái bớt cãi lại cha mẹ một câu. Vợ chồng bớt hơn thua nhau một lời. Mỗi người nhịn một chút, nhường một chút, thì nhà đã yên hơn một chút rồi.

Cũng có người nói: "Việc nhà là việc riêng, không liên quan đến việc ngoài." Nhưng thực ra việc nhà liên quan đến tất cả. Một người sáng ra khỏi nhà sau một trận cãi nhau với vợ, thì đến công ty làm sao vui vẻ được? Một đứa trẻ tối qua nghe cha mẹ cãi nhau, thì sáng nay đến trường làm sao tập trung học được? Một người con cả ngày nghe cha mẹ chì chiết, thì ra ngoài gặp ai cũng dễ nổi nóng. Nhà không yên thì lòng không yên. Lòng không yên thì việc gì cũng khó thành.

Cho nên, muốn thiên hạ an bình, trước hết phải lo gia đạo cho chính. Muốn con cái nên người, trước hết cha mẹ phải sống cho đàng hoàng. Muốn anh em hòa thuận, trước hết người anh phải biết làm gương, người em phải biết nhường nhịn. Muốn vợ chồng êm ấm, trước hết mỗi người phải biết nghĩ cho người kia, đừng chỉ nghĩ cho mình.

Gia đình là một nước nhỏ. Ai làm chủ được nước nhỏ của mình, thì mới có thể góp phần làm cho nước lớn được yên. Ai không giữ được nhà mình yên, thì nói chuyện lớn lao ngoài xã hội cũng chỉ là nói suông. Bắt đầu từ nhà. Bắt đầu từ bữa cơm tối nay. Bắt đầu từ câu nói dịu dàng với người thân trong nhà. Đó là cách sửa nước nhỏ của mình, và cũng là cách góp phần sửa thiên hạ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Dịch Kinh Đại Toàn Tập, quyển 3 (hạ kinh) — trang 86
Bài liên quanAnh nhường em kính: nhà có trên dưới mới yênKính cha mẹ thì dễ, thương cha mẹ mới khóBáo hiếu không phải ở bên cạnh, mà là sống cho xứng đáng