Bữa cơm tối trong nhiều nhà bây giờ diễn ra rất nhanh. Người thì vừa ăn vừa xem điện thoại. Người thì gắp vội vài miếng rồi đứng dậy đi làm việc khác. Mâm cơm còn đó, nhưng người ngồi cùng mâm thì như đã đi đâu mất. Cha mẹ già ngồi đối diện, gắp thức ăn cho con như ngày xưa, rồi lặng lẽ nhìn con ăn.
Ngày xưa, bữa cơm là lúc cả nhà sum họp. Đi làm về, ai cũng mong về kịp bữa cơm. Mẹ nấu món gì, cả nhà ăn món đó. Cha kể chuyện ngoài đồng, ngoài chợ. Con kể chuyện ở trường. Cơm có thể đạm bạc, nhưng bữa cơm thì ấm. Cái ấm đó không đến từ món ăn ngon, mà đến từ việc mọi người ngồi lại với nhau.
Bây giờ nhiều người nghĩ hiếu là chuyện lớn. Phải làm được việc lớn, kiếm được nhiều tiền, mua được nhà to, thì mới gọi là báo hiếu. Nhưng sách xưa dạy khác. Trong Thọ Khang Bảo Giám có câu: làm người thì trên phụng dưỡng cha mẹ, dưới nuôi nấng vợ con. Phụng dưỡng cha mẹ được đặt lên đầu, ngay trong những việc thường ngày nhất. Không phải đợi đến lúc giàu mới phụng dưỡng. Phụng dưỡng bắt đầu từ bữa cơm hôm nay.
Phụng dưỡng trong bữa cơm là gì? Trước hết là có mặt. Ăn cùng cha mẹ một bữa cơm đàng hoàng, không vội vàng, không vừa ăn vừa làm việc khác. Cha mẹ không cần con nấu món gì cầu kỳ. Cha mẹ cần con ngồi đó, ăn chậm rãi, hỏi một câu: hôm nay mẹ nấu món này có vừa miệng không? Một câu hỏi nhỏ như vậy, với người già, là cả một niềm vui.
Thứ hai là để ý. Cha mẹ già ăn ít, nhai chậm, có món ăn không được vì răng yếu, có món kiêng vì bệnh. Người con có hiếu thì nhớ những điều đó. Nấu món mềm một chút. Bớt mặn một chút. Gắp cho cha miếng cá đã gỡ xương. Gắp cho mẹ miếng rau non. Những việc nhỏ ấy không ai dạy cũng biết, chỉ cần để tâm là làm được.
Thứ ba là ăn trong vui vẻ. Có nhà bữa cơm nào cũng thành bữa cãi nhau. Con chê mẹ nấu mặn. Mẹ trách con về muộn. Cha nhắc chuyện tiền nong. Ăn xong, ai cũng nặng lòng. Bữa cơm như vậy, dù đầy đủ món ngon, cũng không nuôi được tình thân. Người xưa coi bữa cơm là lúc hòa khí trong nhà được vun đắp. Ăn trong vui vẻ thì cơm mới ngon, người mới khỏe.
Kinh Bốn Ân Lớn kể về mười ân của mẹ, trong đó có ơn lo cho con ăn, lo cho con mặc, ơn giúp con bình an. Mẹ lo cho con từng bữa ăn từ lúc con còn đỏ hỏn. Bây giờ mẹ già rồi, đến lượt con lo lại cho mẹ từng bữa ăn. Đổi vai như vậy là lẽ tự nhiên của đời người. Không ai thấy đó là gánh nặng, trừ khi mình quên mất mẹ đã từng lo cho mình như thế nào.
Có người nói: con bận lắm, con đi làm cả ngày, về đến nhà đã mệt. Đúng là bận, đúng là mệt. Nhưng bữa cơm chỉ cần ba mươi phút. Ba mươi phút ngồi ăn cùng cha mẹ, không điện thoại, không công việc, không ai giục giã. Ba mươi phút đó không làm mất đi công việc nào, nhưng lại giữ được một điều quý hơn: cha mẹ còn cảm thấy mình được cần đến.
Hiếu trong bữa cơm còn là biết ơn người nấu. Một lời khen món ăn ngon. Một câu cảm ơn mẹ đã nấu. Nhiều người ra ngoài thì lịch sự với cả người lạ, về nhà lại quên nói lời tử tế với chính cha mẹ mình. Mẹ nấu cơm bao nhiêu năm, có khi chưa nghe con khen một câu. Lời khen không tốn tiền, nhưng với người nấu, nó là phần thưởng lớn nhất.
Đừng đợi đến khi cha mẹ không còn ngồi cùng mâm nữa mới tiếc. Đừng đợi đến khi mâm cơm chỉ còn một mình mình mới nhớ ra ngày xưa mẹ hay gắp thức ăn cho mình. Hiếu đạo không ở đâu xa. Hiếu đạo ở trong bữa cơm tối nay. Ăn chậm lại một chút. Ngồi lâu thêm một chút. Hỏi cha mẹ một câu. Chỉ vậy thôi, mà đã là hiếu rồi.
Ngày mai, khi ngồi vào mâm cơm, hãy thử làm khác đi một chút. Cất điện thoại sang một bên. Gắp cho cha mẹ một miếng ngon trước khi gắp cho mình. Ăn xong, đừng vội đứng dậy. Ngồi lại nghe cha kể một câu chuyện cũ. Bữa cơm như vậy, cơm có đạm bạc cũng thành ngon. Vì trong đó có tình thân, có sự sum họp, có hiếu đạo trong từng ngày.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư