🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo – gia đình

Một bữa giỗ ấm cúng hơn mâm cao cỗ đầy

Hiếu đạo – gia đình · 5 phút đọc

Đến ngày giỗ, nhiều nhà tất bật từ sáng sớm. Mua gà, mua vịt, mua hoa quả, nấu mấy mâm cỗ. Mời họ hàng, mời xóm giềng. Mâm nào cũng đầy ắp. Nhưng có khi, ăn xong, người về, nhà vắng, lòng người làm giỗ lại thấy trống trải. Mâm to, mà tình thì chưa chắc đã đầy.

Ngày giỗ là ngày nhớ người đã khuất. Nhớ ông bà, nhớ cha mẹ. Mâm cúng là cách bày tỏ lòng nhớ. Nhưng lòng nhớ không đo bằng số mâm, số món. Một mâm cơm đơn sơ, con cháu quây quần, kể chuyện về người đã khuất, có khi ấm cúng hơn mười mâm cỗ mà ai cũng vội vàng, ăn xong rồi về.

Trong sách Giới thiệu Đạo Phật, tác giả Bình Anson viết về lễ Vu Lan: người con hiếu thảo tưởng nhớ công ơn nuôi dưỡng của cha mẹ, còn sống cũng như đã qua đời, và cố gắng tận lực đền đáp công ơn đó, qua việc phụng dưỡng mẹ cha và các thiện sự. Đền đáp không chỉ bằng mâm cúng, mà bằng phụng dưỡng lúc còn sống và thiện sự sau khi mất. Mâm giỗ, vì vậy, chỉ là một phần nhỏ của hiếu. Phần lớn của hiếu nằm ở cách sống mỗi ngày.

Có nhà làm giỗ to để khoe với họ hàng. Mâm này phải hơn mâm nhà người ta năm ngoái. Mời càng đông càng tốt. Nhưng trong lúc lo mâm cỗ, anh em lại cãi nhau vì tiền, vì ai lo nhiều ai lo ít. Giỗ xong, anh em giận nhau. Người đã khuất, nếu còn thấy, có vui không? Chắc là không. Vì người đã khuất không cần mâm to. Người đã khuất cần con cháu hòa thuận.

Có nhà làm giỗ to để chuộc lỗi. Lúc cha mẹ còn sống, con không quan tâm. Lúc cha mẹ mất, con làm giỗ thật to, như để bù lại. Nhưng bù làm sao được. Cha mẹ lúc sống cần một bữa cơm ngồi cùng con, không cần mâm giỗ to sau khi mất. Giỗ to không chuộc được những năm tháng vô tâm. Hiếu phải làm lúc còn sống, giỗ chỉ là để nhớ.

Giỗ ấm cúng là giỗ như thế nào? Trước hết là con cháu về đủ. Không cần đông, chỉ cần đủ người trong nhà. Về sớm một chút, cùng nhau nấu nướng, cùng nhau bày biện. Trong lúc nấu, kể chuyện về ông bà: ông thích ăn món này, bà hay nấu món kia. Kể như vậy, người đã khuất như còn ngồi đó, cùng ăn với con cháu.

Thứ hai là thắp hương với lòng thành. Không cần nhang đắt, không cần vàng mã nhiều. Chỉ cần thắp hương, khấn một câu từ lòng mình: hôm nay giỗ ông, con cháu về đủ, xin ông phù hộ cho cả nhà bình an. Một câu khấn thành tâm, hơn trăm mâm cỗ làm lấy lệ.

Thứ ba là ăn trong hòa thuận. Ngồi cùng mâm, không nhắc chuyện chia đất, không nhắc chuyện ai nợ ai. Chỉ ăn, chỉ kể chuyện cũ, chỉ hỏi thăm nhau. Ăn xong, ngồi lại uống trà, nói chuyện. Đó mới là giỗ. Giỗ là dịp sum họp, không phải dịp so đo.

Người xưa dạy: nối chí tổ tiên, giữ vẹn đạo Trời, ấy là hiếu kính. Câu này trong Trung Dung Tân Khảo nhắc rằng hiếu với tổ tiên là tiếp nối chí hướng của người đi trước. Tổ tiên mong gì ở con cháu? Mong con cháu sống tử tế, anh em hòa thuận, nếp nhà được giữ. Mâm giỗ to không giữ được nếp nhà. Chỉ có cách sống của con cháu mới giữ được.

Năm nay, đến ngày giỗ, hãy thử làm khác đi một chút. Đừng chạy theo mâm to. Nấu vài món mà người đã khuất thích ăn. Mời anh em về đủ. Thắp một nén nhang, kể một câu chuyện cũ. Ăn một bữa cơm quây quần. Giỗ như vậy, mâm có đơn sơ, mà lòng thì đầy. Người đã khuất, nếu có linh thiêng, chắc cũng mỉm cười. Vì con cháu đã hiểu: hiếu không ở mâm cao cỗ đầy, mà ở lòng thành và sự sum họp.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Giới thiệu Đạo Phật (Bình Anson, NXB Tôn Giáo 2005) — chương "Lòng hiếu thảo trong kinh điển Pali" (gtdp09.htm)
• Trung Dung Tân Khảo (Nhân Tử Nguyễn Văn Thọ) — nối chí tổ tiên, giữ vẹn đạo Trời, ấy là hiếu kính, tr. 17 (trung-dung-tan-khao-dantocking.com.pdf)
Bài liên quanNăm việc con thờ cha mẹ: hiếu theo lời Phật dạy trong kinh Thiện SinhĐừng để cha mẹ lo âu: hiếu là sống cho cha mẹ yên lòngGánh vác thay cha mẹ: hiếu là đỡ lấy phần nặng trong nhà