Mẹ tôi có ba người con. Khi mẹ già yếu, ba anh em tôi ngồi lại bàn chuyện chăm mẹ. Ai cũng thương mẹ. Ai cũng muốn mẹ được chăm tốt nhất. Vậy mà bàn chưa tới mười phút, ba anh em đã cãi nhau. Người này bảo người kia ít về thăm. Người kia bảo người này chỉ giỏi nói. Người nọ bảo tiền thuốc men chia không đều. Mẹ tôi ngồi trong phòng, nghe thấy hết. Bà không nói gì. Chỉ thở dài.
Tối đó, tôi vào phòng mẹ. Bà nói một câu mà tôi nhớ đến giờ: mẹ không cần đứa nào cãi nhau vì mẹ. Mẹ chỉ cần ba đứa hòa thuận với nhau. Câu nói đó làm tôi xấu hổ. Vì chúng tôi cãi nhau, miệng thì nói là vì mẹ. Nhưng thật ra, chúng tôi cãi nhau vì cái tôi của mình. Ai cũng muốn mình là đứa hiếu thảo nhất. Ai cũng muốn người khác công nhận mình hy sinh nhiều nhất. Mà quên mất rằng, mẹ không cần một đứa con hiếu thảo nhất. Mẹ cần ba đứa con thương nhau.
Trong sách Trung Dung có nói về năm đạo lớn của đời người. Vua tôi, cha con, vợ chồng, anh em, bạn bè. Năm mối quan hệ đó, người xưa gọi là thiên hạ chi đạt đạo. Trong đó có hai mối quan hệ nằm ngay trong một gia đình: cha con và anh em. Tôi đọc mà ngẫm ra một điều. Người xưa đặt anh em ngang hàng với cha con. Không phải ngẫu nhiên. Vì một gia đình yên ổn, không chỉ cần con hiếu với cha mẹ. Mà còn cần anh em hòa thuận với nhau.
Tôi nghĩ, hiếu với cha mẹ và hòa thuận với anh em là một chuyện, không phải hai chuyện. Cha mẹ nào cũng vậy. Họ không chỉ mong con mình chăm sóc mình. Họ mong con mình thương nhau. Vì khi cha mẹ mất đi, anh em là những người còn lại với nhau. Nếu anh em vì chuyện chăm cha mẹ mà trở mặt nhau, thì cha mẹ có được chăm tốt đến đâu, lòng họ cũng không yên.
Chăm cha mẹ già là việc khó. Khó vì nó tốn thời gian, tốn tiền, tốn sức. Người ở gần thì chăm nhiều, người ở xa thì chăm ít. Người có tiền thì góp tiền, người không có tiền thì góp công. Chia thế nào cũng có người thấy không công bằng. Người chăm nhiều thì tủi thân. Người chăm ít thì áy náy. Người góp tiền thì bảo người góp công nhàn hơn. Người góp công thì bảo người góp tiền chỉ biết đưa tiền. Cãi nhau từ đó mà ra.
Tôi nghĩ, muốn anh em không cãi nhau vì chuyện chăm cha mẹ, trước hết phải bỏ cái cân ra khỏi nhà. Đừng cân xem ai chăm nhiều hơn, ai góp nhiều hơn, ai hy sinh nhiều hơn. Vì chăm cha mẹ không phải là chia phần. Không ai chăm cha mẹ để lấy công. Mình chăm cha mẹ vì mình là con. Người khác chăm ít hơn, có thể vì họ bận, vì họ khó khăn, vì họ ở xa. Không phải vì họ không thương.
Có một điều nữa. Nhiều gia đình cãi nhau vì chuyện chăm cha mẹ, thật ra là cãi nhau vì chuyện cũ. Chuyện ngày xưa cha mẹ thương đứa này hơn đứa kia. Chuyện ngày xưa đứa này được cho nhiều hơn đứa kia. Chuyện cũ chưa giải quyết xong, giờ gặp chuyện mới thì bùng lên. Tôi nghĩ, lúc cha mẹ đã già, đã yếu, thì chuyện cũ nên để qua một bên. Cha mẹ không còn nhiều thời gian để nghe con cái cãi nhau về chuyện cũ nữa.
Trong sách xưa có câu chuyện về một vị quan xin từ quan để về phụng dưỡng cha mẹ. Vua cho về. Câu chuyện đó nhắc tôi một điều. Phụng dưỡng cha mẹ là việc lớn. Người xưa coi đó là việc đáng để bỏ cả quan chức. Nhưng phụng dưỡng không chỉ là lo cơm ăn, thuốc uống. Phụng dưỡng còn là lo cho cha mẹ được yên lòng. Mà cha mẹ yên lòng nhất khi nào? Khi con cái hòa thuận. Khi anh em ngồi ăn với nhau một bữa cơm mà không cãi nhau. Khi cha mẹ thấy các con mình vẫn thương nhau như ngày còn nhỏ.
Tôi và hai anh em đã ngồi lại với nhau một lần nữa. Lần này, chúng tôi không bàn ai chăm nhiều ai chăm ít. Chúng tôi chỉ bàn một điều: làm sao để mẹ vui. Người ở gần thì qua thăm mẹ mỗi ngày. Người ở xa thì gọi điện cho mẹ mỗi tối. Tiền thuốc men thì chia đều, ai khó khăn thì nói ra, không ai trách ai. Và quan trọng nhất, chúng tôi hứa với nhau một điều: có gì không vừa lòng thì nói thẳng với nhau, đừng để mẹ nghe thấy.
Mẹ tôi bây giờ khỏe hơn. Không phải vì thuốc tốt hơn. Mà vì bà thấy ba đứa con mình lại ngồi ăn cơm với nhau, lại cười nói với nhau. Có lần bà nói: mẹ không cần gì nữa. Ba đứa bây hòa thuận là mẹ mãn nguyện rồi.
Nếu nhà bạn cũng đang có chuyện anh em cãi nhau vì chăm cha mẹ, hãy dừng lại một chút và tự hỏi: mình cãi nhau vì mẹ, hay vì cái tôi của mình? Mẹ mình cần gì nhất lúc này? Một đứa con cãi nhau để giành phần hiếu thảo, hay ba đứa con hòa thuận ngồi bên nhau? Tôi nghĩ câu trả lời, ai cũng biết. Chỉ là có dám bỏ cái tôi xuống hay không mà thôi.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư