🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo – gia đình

Ghi lại lời cha mẹ kể: hiếu là giữ ký ức gia đình

Hiếu đạo – gia đình · 8 phút đọc

Cha tôi năm nay tám mươi hai tuổi. Dạo này ông hay kể chuyện cũ. Chuyện đi bộ đội. Chuyện những năm đói kém. Chuyện bà nội tôi gánh gạo đi bán. Ông kể đi kể lại nhiều lần. Có khi một câu chuyện ông kể ba bốn lần trong một tuần. Mấy đứa em tôi nghe mà ngán. Chúng bảo: cha kể hoài, nghe chán quá. Tôi thì khác. Tôi lấy điện thoại ra, bấm ghi âm mỗi lần cha kể. Vì tôi biết, có những câu chuyện, nếu mình không ghi lại bây giờ, thì sau này không còn ai kể nữa.

Tôi nhớ có lần cha kể về bà nội. Bà mất khi cha tôi mới mười mấy tuổi. Cha kể, bà gánh gạo đi bán từ sáng sớm, chiều về mua cho cha một cái bánh. Cha nhớ cái bánh đó đến giờ. Ông kể mà mắt đỏ hoe. Tôi ngồi nghe, ghi âm lại. Tối đó tôi nghe lại đoạn ghi âm, tôi khóc. Vì tôi chưa bao giờ nghe cha kể chuyện bà nội bằng giọng như vậy. Một giọng vừa nhớ, vừa thương, vừa tiếc.

Người già hay kể chuyện cũ, không phải vì họ lẫn. Mà vì những câu chuyện đó là cả cuộc đời họ. Là những gì họ đã sống, đã chịu đựng, đã vượt qua. Khi họ kể, họ đang trao lại cho con cháu một thứ quý giá. Thứ đó không phải là tiền. Không phải là nhà. Mà là ký ức của cả một gia đình.

Trong Kinh Thi có câu: muốn nhớ tới tổ tiên khi trước, hãy gắng công tích đức tu thân. Mệnh Trời phối hiệp vào thân, muôn ngàn phúc lộc xa gần chiêu lai. Dịch ra lời thường, câu đó có nghĩa là: muốn nhớ tổ tiên, thì mình phải sống cho đàng hoàng, tích đức, tu thân. Nhớ tổ tiên không phải là chỉ thắp nhang ngày giỗ. Mà là giữ lấy những gì tổ tiên đã sống, đã dạy, và sống cho xứng đáng với những điều đó.

Tôi nghĩ, ghi lại lời cha mẹ kể cũng là một cách nhớ tổ tiên. Vì cha mẹ mình chính là cầu nối giữa mình và tổ tiên. Cha mẹ kể chuyện ông bà. Ông bà kể chuyện cụ kỵ. Cứ thế, một gia đình giữ được ký ức của mình qua nhiều đời. Nhưng nếu không ai ghi lại, không ai lắng nghe, thì ký ức đó sẽ mất đi cùng với người già. Một gia đình mất ký ức, giống như một cái cây mất gốc. Cây vẫn đứng đó. Nhưng không ai biết nó mọc lên từ đâu.

Tôi biết nhiều gia đình bây giờ, con cháu không còn nghe chuyện cũ nữa. Người già kể, con cháu cắm mặt vào điện thoại. Người già nói, con cháu ừ cho qua. Có nhà, ông bà mất rồi, con cháu mới tiếc: sao hồi đó mình không hỏi ông bà nhiều hơn? Sao hồi đó mình không ngồi nghe ông bà kể? Tiếc thì đã muộn. Người đi rồi, chuyện cũng đi theo.

Tôi không nói ai cũng phải ngồi ghi chép như làm sử. Ghi lại lời cha mẹ kể có thể đơn giản lắm. Một đoạn ghi âm bằng điện thoại. Một cuốn sổ nhỏ, ghi lại vài câu cha mẹ hay nói. Một tấm hình chụp cha mẹ đang kể chuyện, kèm theo vài dòng chú thích. Những thứ đó, bây giờ thì nhỏ. Nhưng hai mươi năm nữa, ba mươi năm nữa, khi cha mẹ không còn, những thứ đó là báu vật.

Tôi có một người bạn, cha anh mất đột ngột. Anh kể với tôi, điều anh tiếc nhất không phải là chưa mua cho cha cái gì. Mà là anh chưa bao giờ hỏi cha về thời trẻ của cha. Cha anh đi bộ đội, từng bị thương, từng được tặng huân chương. Anh không biết chi tiết. Cha anh chưa kịp kể hết thì đã đi. Bây giờ anh muốn nghe cũng không còn ai kể. Anh nói với tôi: mày còn cha, mày hỏi đi. Hỏi nhiều vào. Đừng để như tao.

Tôi nghe lời bạn. Tôi bắt đầu hỏi cha nhiều hơn. Hỏi cha về tuổi thơ của cha. Hỏi cha về bà nội. Hỏi cha về những năm tháng khó khăn nhất. Có những chuyện cha kể, tôi nghe mà rùng mình. Có những chuyện cha kể, tôi nghe mà thấy mình may mắn quá. Vì mình được sinh ra trong thời bình, được ăn no, được đi học. Còn cha mình, ngày xưa đã phải chịu nhiều thứ mà mình không tưởng tượng nổi.

Ghi lại lời cha mẹ kể, không chỉ là giữ ký ức. Mà còn là một cách báo hiếu. Vì khi mình ngồi nghe cha mẹ kể, mình đang nói với cha mẹ một điều: con quan tâm tới cuộc đời của cha mẹ. Con muốn biết cha mẹ đã sống thế nào. Con muốn giữ những câu chuyện đó lại cho con cháu sau này. Người già nào cũng vui khi thấy con cháu muốn nghe mình kể. Vì điều đó có nghĩa là cuộc đời họ có ý nghĩa. Không ai muốn cuộc đời mình bị lãng quên.

Tôi vẫn đang ghi âm mỗi lần cha kể chuyện. Điện thoại tôi đã đầy những đoạn ghi âm. Có đoạn cha kể về bà nội. Có đoạn cha kể về những ngày đi bộ đội. Có đoạn cha chỉ kể chuyện hàng xóm, chuyện con gà con vịt. Tôi giữ hết. Vì tôi biết, sau này khi cha không còn nữa, tôi sẽ mở những đoạn ghi âm đó ra nghe. Và cha tôi sẽ lại kể chuyện cho tôi nghe, như chưa bao giờ rời xa.

Nếu cha mẹ bạn còn sống, còn kể chuyện, hãy ngồi xuống nghe. Hãy ghi lại. Đừng đợi đến khi không còn ai kể nữa mới tiếc. Ký ức gia đình không tự nhiên mà còn. Nó còn vì có người chịu giữ. Và người giữ đó, có thể chính là bạn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Thi, Đại nhã — Văn vương — dẫn trong Trung Dung Tân Khảo (Nhân Tử Nguyễn Văn Thọ), tr. 98 ("Vô niệm nhĩ tổ, duật tu quyết đức")
• Trung Dung Tân Khảo (Nhân Tử Nguyễn Văn Thọ), tr. 17 ("Muốn nhớ tới tổ tiên khi trước, hãy gắng công tích đức tu thân")
Bài liên quanCha mẹ già muốn ở riêng: hiếu là tôn trọng lựa chọn của cha mẹCon hư không phải tại con: hiếu bắt đầu từ cha mẹ biết lắng ngheVề nhà ăn Tết: sum họp không nằm ở mâm cao cỗ đầy