Ông Sáu bảy mươi lăm tuổi, đi khám bệnh một mình. Ông ngồi chờ số từ bảy giờ sáng, đến mười giờ mới tới lượt. Bác sĩ nói nhanh, toàn từ chuyên môn, ông nghe được câu mất câu còn. Bác sĩ dặn uống thuốc ngày hai lần, kiêng mặn, tái khám sau một tháng. Ông gật đầu lia lịa, ra khỏi phòng thì quên mất một nửa. Về nhà, con hỏi bác sĩ dặn gì, ông ấp úng: "Bác sĩ nói uống thuốc, kiêng gì đó..." Cả nhà lo lắng, mà không biết hỏi ai. Lẽ ra hôm ấy, có một người con đi cùng ông thì mọi chuyện đã khác.
Người già đi viện một mình là hình ảnh quen thuộc ở nhiều bệnh viện. Các cụ ngồi chờ lặng lẽ, tay cầm sổ khám, mắt nhìn bảng số. Có cụ nghe không rõ, có cụ đọc không thạo, có cụ đi lại khó khăn. Các cụ không than, vì nghĩ con cái bận, vì không muốn làm phiền. Nhưng thử nghĩ xem: một người đã bảy tám mươi tuổi, vào nơi đông đúc ồn ào, nghe những lời dặn dò quan trọng mà chỉ có một mình, thì lo lắng đến mức nào. Các cụ không nói ra, nhưng trong lòng thì mong có con đi cùng lắm.
Sách xưa dạy phụng dưỡng cha mẹ, tức là nuôi dưỡng và chăm sóc cha mẹ khi các cụ già yếu. Trong Trung Dung Tân Khảo có lời nhắc: nếu không biết làm cho cha mẹ được sung túc thì mình chưa đủ sức phụng dưỡng cha mẹ. Sung túc ở đây không chỉ là tiền bạc, mà còn là sự chăm sóc đầy đủ. Cho cha mẹ tiền đi khám mà không đi cùng, thì tiền đã đủ nhưng sự chăm sóc chưa đủ. Phụng dưỡng thật sự là có mặt khi cha mẹ cần mình nhất, mà lúc cha mẹ đi viện chính là lúc cần mình nhất.
Trong kinh Tăng Chi, Đức Phật dạy cha mẹ là Phạm Thiên, là bậc đáng kính thờ trong nhà. Sách Đường Về Cực Lạc dẫn lại: những gia đình nào kính dưỡng cha mẹ thì được xem như ngang hàng với Phạm Thiên. Kính dưỡng cha mẹ không phải là việc xa vời. Kính dưỡng là khi cha mẹ đi viện, ta đi cùng. Là khi bác sĩ nói, ta lắng nghe và ghi lại. Là khi cha mẹ mệt, ta dìu cha mẹ từng bậc thang. Những việc ấy nhỏ thôi, nhưng chính những việc nhỏ ấy làm nên chữ kính dưỡng.
Đi cùng cha mẹ đi viện, con cái làm được nhiều việc mà cha mẹ một mình không làm được. Thứ nhất là nghe rõ lời bác sĩ dặn: thuốc uống mấy lần, kiêng cái gì, tái khám khi nào. Thứ hai là hỏi thay cha mẹ những điều cha mẹ ngại hỏi: bệnh này có nặng không, ăn uống thế nào, có cần xét nghiệm thêm không. Thứ ba là ghi lại cẩn thận để về nhà còn nhớ. Thứ tư, quan trọng không kém, là làm cho cha mẹ yên lòng. Người già có con đi cùng thì tự tin hẳn lên, nói chuyện với bác sĩ cũng rõ ràng hơn.
Nhiều người nói: con bận quá, không xin nghỉ được. Bận thì ai cũng bận. Nhưng một buổi khám bệnh chỉ mất nửa ngày, mà cha mẹ thì chỉ có vài lần đi khám như vậy trong năm. Ta có thể bận việc này việc kia cả đời, nhưng cha mẹ già thì không đợi ta hết bận được. Hôm nay ta bận không đi cùng, mai cha mẹ lại đi một mình, rồi thành quen. Đến lúc cha mẹ yếu hẳn, muốn đi cùng cũng không còn nhiều dịp nữa. Hiếu là biết việc nào gấp, việc nào quan trọng. Việc cơ quan gấp, nhưng cha mẹ đi viện là quan trọng.
Cũng có người đưa cha mẹ đi viện nhưng lại ngồi bấm điện thoại, để cha mẹ tự lo. Như vậy thì đi cùng cũng như không đi cùng. Đi cùng nghĩa là ở bên cha mẹ, để ý từng bước đi của cha mẹ, nhắc cha mẹ uống nước, hỏi cha mẹ có mệt không. Có người đưa cha mẹ đi khám rồi cáu gắt vì chờ lâu, vì đông người. Cha mẹ nghe con cáu thì lại thấy mình là gánh nặng, lần sau không dám nhờ con đi cùng nữa. Đi cùng mà làm cha mẹ tủi thân thì còn tệ hơn là không đi.
Ngoài việc đi cùng, con cái còn nên làm một việc nữa: lập một cuốn sổ sức khỏe cho cha mẹ. Ghi lại bệnh của cha mẹ, thuốc đang uống, lần khám trước bác sĩ dặn gì, lần sau tái khám khi nào. Cuốn sổ ấy không chỉ giúp con cái theo dõi sức khỏe cha mẹ, mà còn giúp bác sĩ nắm được tình hình nhanh hơn. Nhiều nhà đã làm như vậy và thấy rất hiệu quả: mỗi lần đi khám không còn lúng túng, không còn quên lời dặn nữa.
Hiếu trong chuyện đi viện không nằm ở số tiền ta trả viện phí, mà nằm ở chỗ ta có mặt hay không. Viện phí có thể nhờ người khác đóng hộ, nhưng sự có mặt thì không nhờ ai thay được. Cha mẹ già không sợ bệnh, cha mẹ sợ nhất là lúc ốm đau mà không có con bên cạnh. Một buổi sáng đi cùng cha mẹ đến bệnh viện, ngồi chờ cùng cha mẹ, nghe bác sĩ dặn cùng cha mẹ, đó là một buổi sáng đáng giá hơn nhiều buổi làm thêm.
Lần tới cha mẹ đi khám, thử xin nghỉ nửa buổi để đi cùng. Đừng chỉ đưa tiền và dặn cha mẹ tự đi. Hãy đi cùng, nắm tay cha mẹ đi qua hành lang bệnh viện, ngồi chờ cùng cha mẹ, nghe bác sĩ nói cùng cha mẹ. Về nhà, cha mẹ sẽ kể với hàng xóm: "Hôm nay con tôi đưa tôi đi khám." Câu nói ấy, với cha mẹ già, là niềm tự hào lớn lắm.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư