Anh Tuấn có một cậu con trai tám tuổi. Cậu bé lanh lợi, học giỏi, nhưng có một điều làm anh lo. Đó là cậu bé rất ít khi để ý đến ông bà. Về nhà ông bà chơi, cậu chỉ chăm chăm vào cái điện thoại. Ông hỏi gì, cậu trả lời qua loa. Bà đưa cho cậu cái bánh, cậu cầm lấy, không cảm ơn. Anh Tuấn nhắc con nhiều lần. Con phải biết hiếu thảo với ông bà. Con phải biết thương ông bà. Cậu bé nghe, gật đầu, rồi đâu lại vào đó.
Anh Tuấn nghĩ mãi. Anh nhớ lại hồi mình còn nhỏ, mình học hiếu thảo như thế nào. Không ai ngồi giảng cho anh nghe về hiếu thảo. Mà anh học bằng cách nhìn cha mình. Cha anh, mỗi sáng, đều pha trà cho ông nội. Mỗi tối, đều xoa bóp chân cho ông nội. Mỗi lần đi chợ, đều mua cho ông nội một món ông thích. Anh nhìn cha làm, rồi anh làm theo. Không cần ai dạy, anh tự biết. Hiếu, hóa ra, không học bằng tai. Mà học bằng mắt, bằng tay.
Thế là anh Tuấn thay đổi cách dạy con. Anh không giảng nữa. Anh bắt đầu cho con làm cùng mình. Cuối tuần, anh đưa con về nhà ông bà. Anh bảo con, hôm nay con giúp ba một việc. Con pha cho ông một ly trà nhé. Cậu bé lúng túng. Cậu chưa pha trà bao giờ. Anh hướng dẫn con, từng bước một. Lấy ấm, tráng nước sôi, bỏ trà, rót nước. Cậu bé làm chậm chạp, vụng về, nước trà sánh ra ngoài một chút. Nhưng cậu làm xong, cậu bưng ly trà đến cho ông. Ông cầm ly trà, uống một ngụm, cười. Ông nói, trà hôm nay ngon hơn mọi hôm. Cậu bé nghe xong, mắt sáng lên. Đó là lần đầu tiên, cậu thấy việc chăm ông mang lại niềm vui.
Trong sách xưa có một lời rất hay. Có một người con hiếu thảo, tư cách đàng hoàng, siêng năng học hành, thì thật không có gì làm cho bậc làm cha mẹ sung sướng hơn. Lời đó nói về niềm vui của cha mẹ khi có con hiếu thảo. Nhưng nó cũng nói lên một điều khác. Hiếu thảo không phải là một cái mác để khoe. Mà là một tư cách, một cách sống. Tư cách đó, không tự nhiên mà có. Nó được nuôi dưỡng từ những việc làm nhỏ, lặp đi lặp lại, từ khi còn bé.
Cũng có một lời dạy khác trong sách xưa. Chồng, phải ra chồng. Vợ, phải ra vợ. Anh, phải ra anh. Em, phải ra em. Có được như vậy, thì gia đạo mới chính. Mà gia đình, chính là một quốc gia thu hẹp. Ý của lời đó là, mỗi người trong nhà, làm tròn phận sự của mình, thì nhà mới yên. Một đứa trẻ, phận sự của nó là gì. Không phải là học cho giỏi để cha mẹ khoe với hàng xóm. Mà là học cách làm một người con, một người cháu, biết thương những người trong nhà. Biết thương, không phải bằng lời nói. Mà bằng việc làm.
Anh Tuấn, từ đó, giao cho con nhiều việc nhỏ. Gấp chăn cho ông. Lấy thuốc cho bà. Đấm lưng cho ông mỗi tối. Ban đầu, cậu bé làm vì ba bảo. Sau một thời gian, cậu làm vì cậu thích. Cậu thích nhìn ông cười khi cậu đấm lưng. Cậu thích nghe bà kể chuyện ngày xưa khi cậu ngồi bên bà. Cậu thích cảm giác mình là người có ích trong nhà, không phải là một đứa trẻ chỉ biết chơi và đòi hỏi. Hiếu, với cậu bé, không còn là một bài học khô khan. Mà là một niềm vui.
Có một điều quan trọng mà cha mẹ hay quên khi dạy con hiếu thảo. Đó là, đừng biến hiếu thảo thành một gánh nặng. Có những cha mẹ, cứ bắt con phải làm việc này việc kia cho ông bà, mà không giải thích, không làm cùng, không khen ngợi. Con làm mà không hiểu vì sao mình làm, thì con sẽ thấy đó là một cực hình. Lâu ngày, con sẽ ghét việc chăm ông bà. Ghét rồi, lớn lên, con sẽ tránh xa. Dạy con hiếu thảo, phải dạy bằng niềm vui, chứ không phải bằng áp lực. Cho con thấy, chăm ông bà vui như thế nào. Cho con thấy, ông bà thương con ra sao. Cho con thấy, mình làm được một việc tốt, lòng mình nhẹ như thế nào.
Cũng cần để con được vụng về. Cậu bé pha trà, nước sánh ra ngoài. Cậu bé đấm lưng, lúc mạnh lúc nhẹ. Cậu bé gấp chăn, chăn vẫn nhăn. Những vụng về đó, không sao cả. Ông bà không cần một ly trà pha hoàn hảo. Ông bà cần một đứa cháu ngồi bên cạnh, lóng ngóng mà thật lòng. Sự vụng về của trẻ con, nhiều khi còn đáng quý hơn sự hoàn hảo của người lớn. Vì trong đó, có cả tấm lòng.
Anh Tuấn bây giờ, mỗi cuối tuần, vẫn đưa con về nhà ông bà. Nhưng giờ, anh không cần nhắc con nữa. Xuống xe, cậu bé tự chạy vào nhà, hỏi ông hôm nay có khỏe không, hỏi bà hôm nay ăn gì. Cậu tự pha trà, tự lấy thuốc, tự ngồi nghe bà kể chuyện. Anh Tuấn nhìn con, anh thấy lòng mình yên. Anh biết, con mình đã học được hiếu thảo. Không phải vì anh giảng hay. Mà vì anh đã cho con được làm. Được làm bằng chính đôi tay của mình. Hiếu, học bằng tay, thì nhớ lâu hơn học bằng lời. Vì tay làm, lòng sẽ nhớ. Mà lòng đã nhớ, thì cả đời không quên.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư