Có những cuốn kinh rất dài, đọc cả tháng chưa hết. Nhưng cũng có những cuốn kinh rất ngắn, chỉ có bốn mươi hai chương, mỗi chương vài dòng, mà đọc xong thì nhớ cả đời. Đó là Kinh Tứ Thập Nhị Chương, một trong những cuốn kinh đầu tiên được dịch sang tiếng Trung Quốc, mà trong kho sách của chúng ta còn giữ bản dịch của Thích Viên Giác.
Kinh này không giảng lý thuyết cao siêu. Kinh chỉ nói những lời rất gần gũi, giống như một người thầy nói với học trò của mình. Hôm nay, mình kể lại vài lời dạy gần gũi nhất trong đó.
Lời dạy thứ nhất nằm ở chương mười. Đức Phật dạy rằng: Thấy người thực hành bố thí, hoan hỉ giúp đỡ thì được phước rất lớn.
Có vị Sa môn hỏi: phước này có hết không? Phật đáp: Ví như lửa của ngọn đuốc, vài trăm ngàn người đem đuốc đến mồi lửa về để nấu ăn hay để thắp sáng, lửa ngọn đuốc này vẫn như cũ. Phước của người hoan hỷ hỗ trợ cho người thực hành bố thí cũng vậy.
Nghĩa là gì? Nghĩa là phước không phải là thứ chia ra thì hết. Ngọn đuốc mồi lửa cho trăm ngàn ngọn đuốc khác mà lửa của mình vẫn còn nguyên. Người vui vẻ giúp người khác làm việc tốt thì phước của mình không mất đi, mà còn lớn lên. Trong đời thường, chuyện này xảy ra mỗi ngày. Bạn thấy đồng nghiệp làm việc tốt, bạn khen một câu, bạn giúp một tay, thì việc tốt đó lan ra, mà lòng bạn cũng vui lên. Cho đi không làm mình nghèo đi. Cho đi làm mình giàu lên.
Lời dạy thứ hai nằm ở chương mười một, nói về bố thí. Kinh dạy: Cho một trăm người ác ăn không bằng cho một người thiện ăn. Cho một ngàn người thiện ăn không bằng cho một người thọ ngũ giới ăn. Cứ thế mà tăng dần, cho tới cho một ngàn ức vị Phật ba đời ăn không bằng cho một vị Vô niệm, Vô trụ, Vô tu, Vô chứng ăn.
Nghe thì lạ, nhưng ý thì rất thực tế: bố thí không chỉ tính bằng số lượng, mà tính bằng tấm lòng và đối tượng. Cho người đang đói một bữa cơm thì quý. Cho người đang tu tập, đang giữ giới, thì phước còn lớn hơn, vì mình đang góp phần nuôi dưỡng điều thiện trong đời. Nhưng lớn nhất vẫn là cho đi mà không bám víu, không mong cầu, không kể công. Cho mà như không cho. Đó mới là bố thí cao nhất.
Trong đời thường, mình bố thí mỗi ngày mà không biết. Nấu cho con một bữa cơm ngon là bố thí. Nghe mẹ kể chuyện mà không vội vàng là bố thí. Nhường cho người khác đi trước một bước là bố thí. Bố thí không phải chỉ là cho tiền. Bố thí là cho đi bất cứ thứ gì mình có: thời gian, sự lắng nghe, một lời động viên, một nụ cười.
Lời dạy thứ ba nằm ở chương hai mươi hai, nói về tiền tài và sắc đẹp. Đức Phật dạy: Tiền tài và sắc đẹp đối với con người rất khó buông xả. Tiền tài và sắc đẹp ấy giống như chút mật trên lưỡi dao, không đủ cho bữa ăn ngon, thế mà kẻ liếm vào thì bị nạn đứt lưỡi.
Hình ảnh này rất mạnh. Một chút mật ngọt trên lưỡi dao sắc. Người tham mật mà liếm vào thì đứt lưỡi. Tiền bạc và sắc đẹp cũng vậy. Chúng ngọt thật, nhưng ngọt có một chút thôi, mà cái giá phải trả thì lớn. Người ham tiền tới mức bất chấp tất cả thì cuối cùng tiền còn đó mà người đã mất. Người ham sắc tới mức quên hết thì cuối cùng sắc tàn mà đời cũng tàn.
Kinh không bảo mình phải bỏ hết tiền bạc, bỏ hết cái đẹp. Kinh chỉ nhắc mình: biết nó ngọt có một chút thôi, đừng vì chút ngọt đó mà đứt lưỡi. Kiếm tiền thì cứ kiếm, nhưng kiếm bằng cách đàng hoàng, xài bằng cách có chừng mực. Yêu cái đẹp thì cứ yêu, nhưng đừng để cái đẹp làm chủ mình.
Ba lời dạy này, nghe qua thì đơn giản. Nhưng nếu mình sống theo, đời mình sẽ khác. Vui với việc tốt của người khác thì lòng mình rộng ra. Cho đi mà không kể công thì mình nhẹ nhàng. Biết tiền bạc chỉ ngọt có một chút thì mình không còn khổ vì tiền như trước nữa.
Kinh Tứ Thập Nhị Chương còn nhiều lời dạy khác, nhưng ba lời này là đủ để bắt đầu. Không cần phải thuộc cả bốn mươi hai chương. Chỉ cần nhớ: lửa đuốc không tắt khi mồi cho người khác, cho đi mà không bám víu là phước lớn nhất, và mật trên lưỡi dao thì ngọt đó mà đứt lưỡi đó.
Hôm nay, bạn thử làm một việc nhỏ theo kinh này. Thấy ai làm việc tốt, hãy khen họ một câu thật lòng. Thấy ai cần giúp, hãy giúp một tay mà không tính toán. Thấy tiền bạc hay sắc đẹp đang kéo mình đi, hãy nhớ tới lưỡi dao có mật. Chỉ ba việc nhỏ thôi. Nhưng làm đều mỗi ngày, bạn sẽ thấy mình đang sống đúng như lời kinh dạy.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư