🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Dụ ngôn ngôi nhà lửa trong Kinh Pháp Hoa

Hiểu kinh dễ dàng · 8 phút đọc

Có một ngôi nhà rất lớn, rất cũ. Cột kèo đã mục, vách đã xiêu vẹo, chỉ có một cửa ra vào. Trong nhà có mấy chục đứa trẻ đang chơi đùa. Chúng mải chơi tới mức không biết lửa đã bốc cháy bốn phía nhà.

Người cha đứng ngoài nhìn vào. Ông biết lửa đang cháy, biết con mình đang gặp nguy hiểm. Ông gọi to: các con mau ra đây! Nhưng lũ trẻ không nghe. Chúng đang vui, chúng không tin nhà đang cháy. Ông gọi lần nữa, chúng vẫn không ra.

Người cha nghĩ ra một cách. Ông biết con mình thích đồ chơi, thích xe dê, xe hươu, xe trâu. Ông gọi: ngoài cửa có xe dê, xe hươu, xe trâu đẹp lắm, các con mau ra đây mà chơi! Nghe tới đồ chơi, lũ trẻ đua nhau chạy ra khỏi nhà. Vừa ra tới ngoài, chúng mới biết nhà đang cháy. Và người cha không cho chúng xe dê, xe hươu, xe trâu như đã hứa, mà cho chúng một cỗ xe lớn hơn, đẹp hơn, quý hơn tất cả những gì chúng từng mơ.

Đó là dụ ngôn ngôi nhà lửa trong Kinh Pháp Hoa, phẩm Thí Dụ. Hòa thượng Thích Thanh Từ giảng giải câu chuyện này rất kỹ, mà mình kể lại đây bằng tiếng thường.

Ngôi nhà lửa là gì? Hòa thượng giảng: Nhà lửa là chỉ cho cõi Dục, cõi Sắc và cõi Vô sắc đang bị lửa vô thường, lửa tham, sân, si thiêu đốt, mà chúng sanh ở trong ba cõi này không hay biết, không có ý muốn ra.

Nghe thì xa vời. Nhưng dịch ra đời thường thì rất gần. Ngôi nhà lửa chính là cuộc đời này. Lửa vô thường là lửa của thời gian. Một ngày trôi qua là một ngày lửa đốt mòn thân thể mình một chút. Một tháng trôi qua là một tháng lửa thiêu mòn mình thêm một chút. Một năm trôi qua, tóc mình bạc thêm, sức mình yếu thêm. Sáu mươi năm, bảy mươi năm, cả thân người bị thiêu rụi, hoàn toàn sụp đổ.

Lửa tham, sân, si là lửa trong lòng mình. Tham tiền, tham danh, tham sắc, ngày nào cũng cháy. Giận người này, ghét người kia, ngày nào cũng cháy. Mê muội, không thấy rõ sự thật, ngày nào cũng cháy. Ba thứ lửa này đốt mình từng giây, từng phút, mà mình không hay không biết.

Và lũ trẻ trong nhà chính là chúng ta. Chúng ta đang ở trong nhà lửa mà cứ mải chơi. Chơi với tiền bạc, chơi với danh vọng, chơi với hơn thua. Ai nói nhà đang cháy thì mình không tin. Ai bảo ra ngoài thì mình không chịu ra. Vì mình đang vui mà. Vì mình tưởng nhà này sẽ còn mãi mà.

Người cha trong dụ ngôn chính là Đức Phật. Ngài thấy chúng ta đang gặp nguy hiểm, mà nói thẳng thì chúng ta không nghe. Ngài bảo: nhà đang cháy, mau ra đi! Mình không tin. Mình bảo: cháy đâu mà cháy, tôi đang sống tốt đây thôi. Ngài phải dùng phương tiện, phải dụ dỗ, phải nói những điều hợp với lòng ham muốn của mình, để mình chịu bước ra.

Ngài bảo: ra ngoài sẽ có xe dê, xe hươu, xe trâu. Xe dê là quả Thanh văn, xe hươu là quả Duyên giác, xe trâu là quả Bồ tát. Mỗi người ham một thứ, Ngài hứa cho thứ đó, để ai cũng chịu ra. Nhưng khi ra khỏi nhà lửa rồi, Ngài không cho ba chiếc xe nhỏ đó. Ngài cho một cỗ xe lớn duy nhất: Phật thừa. Nghĩa là ai ra khỏi nhà lửa rồi cũng đều có thể thành Phật, đều được cái quý nhất, vượt xa điều mình từng mong.

Hòa thượng Thích Thanh Từ giảng thêm một ý rất thấm: cái mà đem ra dụ dỗ thì không thật, nhưng đức Phật lại nói. Tuy là cái dụ dỗ không thật mà vẫn hơn. Vì nếu không dụ, chúng ta sẽ ở mãi trong nhà lửa, tới khi lửa thiêu rụi cả nhà, cả thân.

Dụ ngôn này dạy mình hai điều.

Điều thứ nhất: hãy nhìn lại xem mình có đang ở trong nhà lửa không. Mình có đang mải chơi với những thứ sẽ cháy rụi không? Tiền bạc, danh vọng, hơn thua, giận hờn, tất cả rồi sẽ cháy. Không phải ngày mai, thì cũng là mười năm nữa, hai mươi năm nữa. Lửa vô thường không chừa ai. Nhìn rõ như vậy, mình sẽ biết sợ, mà biết sợ thì mới muốn ra.

Điều thứ hai: đừng chấp vào chiếc xe mình được hứa. Có người tu vì muốn được an lạc, có người tu vì muốn được phước, có người tu vì muốn được người ta kính trọng. Những thứ đó chỉ là xe dê, xe hươu, xe trâu. Chúng chỉ là phương tiện để mình chịu bước ra khỏi nhà lửa. Khi đã ra rồi, mình sẽ thấy còn có một thứ lớn hơn nhiều đang chờ mình. Đừng dừng lại ở chiếc xe nhỏ. Hãy đi tới cỗ xe lớn.

Ngôi nhà lửa không phải là chuyện của kiếp sau. Nó là chuyện của ngay bây giờ. Hôm nay, lửa vô thường đang đốt mình từng phút. Hôm nay, lửa tham sân si đang cháy trong lòng mình từng giờ. Câu hỏi duy nhất là: mình có chịu bước ra không?

Không cần bước ra một lúc. Chỉ cần bước một bước nhỏ. Bớt tham một chút. Bớt giận một chút. Bớt mê một chút. Mỗi bước như vậy là một bước ra khỏi nhà lửa. Và ngoài cửa, người cha vẫn đang đứng chờ, với một cỗ xe lớn hơn tất cả những gì mình từng mơ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Hoa giảng giải (HT Thích Thanh Từ) — dụ ngôn nhà lửa, tr. 78
• Kinh Pháp Hoa giảng giải (HT Thích Thanh Từ) — xe dê, xe hươu, xe trâu, tr. 78–79
Bài liên quanKinh Kim Cang: ưng vô sở trụ sống thế nàoTứ vô lượng tâm: từ bi hỷ xả trong nhà mìnhNăm giới cho người tại gia: giữ giới là giữ mình