🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Kinh Kim Cang: ưng vô sở trụ sống thế nào

Hiểu kinh dễ dàng · 8 phút đọc

Có một người rất thành công trong công việc. Anh ta có nhà đẹp, xe đẹp, chức vụ cao. Nhưng anh ta không ngủ được. Đêm nào anh ta cũng nằm trằn trọc, lo lắng. Lo mất việc. Lo mất tiền. Lo người khác hơn mình. Lo con cái hư. Lo cha mẹ già yếu. Anh ta có tất cả, nhưng tay anh ta nắm chặt tất cả tới mức không buông ra được. Và chính cái nắm chặt đó làm anh ta khổ.

Kinh Kim Cang có một câu nói về chuyện này, mà Lục Tổ Huệ Năng nghe xong liền giác ngộ. Câu đó là: Ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm. Nghĩa là đừng bám vào đâu cả mà sinh tâm. Đừng trụ vào đâu cả mà sống.

Nghe thì lạ. Sống mà không bám vào đâu thì sống bằng cái gì? Mình vẫn phải có nhà, có việc, có gia đình, có tiền bạc. Không bám vào đâu nghĩa là sao?

Để hiểu câu này, mình đọc kỹ lời kinh. Trong Kinh Kim Cang, bản dịch của Thích Duy Lực ghi lại: Bồ Tát ở nơi các pháp, ưng vô sở trụ mà hành việc bố thí. Và: Bồ Tát ở nơi các pháp, ưng vô sở trụ mà sanh kỳ tâm.

Nghĩa là người tu hành, khi làm việc tốt, khi sống trong đời, thì đừng bám vào bất cứ thứ gì. Đừng bám vào hình tướng, đừng bám vào âm thanh, đừng bám vào ý niệm, đừng bám vào cả cái ý mình đang làm việc tốt.

Trụ nghĩa là bám, là dính, là kẹt. Tâm mình trụ vào đâu thì mình kẹt ở đó. Trụ vào tiền thì tiền lên xuống làm mình vui buồn theo. Trụ vào lời khen thì người ta khen làm mình bay lên, người ta chê làm mình rơi xuống. Trụ vào ý kiến của mình thì ai nói khác là mình nổi giận. Trụ vào quá khứ thì mình sống mãi với chuyện đã qua. Trụ vào tương lai thì mình lo mãi chuyện chưa tới.

Sống không trụ không có nghĩa là không có gì, không làm gì, không thương ai. Sống không trụ nghĩa là có mà không bám. Làm mà không kẹt. Thương mà không trói.

Lấy ví dụ. Bạn thương con mình. Thương mà trụ thì sao? Thì bạn muốn con phải thế này thế kia, phải học giỏi, phải nghe lời, phải thành công như ý mình. Con làm khác ý mình là bạn khổ, bạn giận, bạn trách. Bạn thương con thật, nhưng cái thương đó đã biến thành sợi dây trói cả hai người.

Thương mà không trụ thì sao? Thì bạn vẫn thương hết lòng, vẫn chăm sóc, vẫn dạy dỗ, nhưng bạn không bắt con phải sống theo ý mình. Con có con đường của con. Bạn làm tròn phần của mình, rồi buông. Con lớn lên thế nào là chuyện của con. Thương như vậy thì nhẹ nhàng cho cả hai.

Làm việc cũng vậy. Làm mà trụ thì sao? Thì bạn bám vào kết quả. Làm xong phải được khen, phải được thưởng, phải thành công. Không được như ý là bạn sụp đổ, bạn chán nản, bạn bỏ cuộc. Làm mà không trụ thì sao? Thì bạn làm hết sức, làm cho tốt nhất có thể, nhưng kết quả ra sao thì bạn đón nhận. Thành công thì vui, thất bại thì học. Làm như vậy thì bạn bền bỉ hơn nhiều, vì bạn không còn bị kết quả điều khiển nữa.

Giúp người cũng vậy. Giúp mà trụ thì sao? Thì bạn giúp rồi chờ người ta cảm ơn, chờ người ta đền đáp. Không được đền đáp là bạn giận, bạn kể công, bạn thề không giúp ai nữa. Giúp mà không trụ thì sao? Thì bạn giúp vì giúp là việc nên làm, giúp xong thì thôi, không nhớ nữa. Giúp như vậy thì lòng mình nhẹ, mà người được giúp cũng nhẹ.

Ưng vô sở trụ là như vậy. Không phải là buông xuôi, không phải là mặc kệ. Mà là làm hết lòng, rồi buông. Thương hết lòng, rồi buông. Sống hết lòng, rồi buông.

Có một hình ảnh rất hay để nhớ câu kinh này. Bàn tay mình nắm chặt thì không cầm được gì thêm. Bàn tay mở ra thì mới nhận được, mới cho đi được. Tâm mình cũng vậy. Tâm nắm chặt thì không còn chỗ cho cái mới. Tâm mở ra thì mới đón được mọi thứ, mà cũng buông được mọi thứ.

Người sống mà không trụ thì đi đâu cũng nhẹ. Vì họ không mang theo gánh nặng. Họ không mang theo quá khứ, không mang theo tương lai, không mang theo lời khen chê, không mang theo cả cái ý mình là người tốt. Họ chỉ có mặt ở đây, ngay lúc này, làm việc cần làm, rồi thôi.

Sách Phật Học Chỉ Nam kể lại: Huệ Năng giác ngộ khi nghe câu kinh này, rồi ứng khẩu đọc lên những câu nói về tự tính vốn thanh tịnh, vốn không sinh diệt, vốn đầy đủ. Ông ngộ ra rằng tâm mình vốn đã đủ, không cần bám vào thứ gì bên ngoài để lấp đầy.

Hôm nay, nếu trong lòng bạn đang có một thứ gì làm bạn khổ vì bám víu, hãy thử tự hỏi: mình đang trụ vào đâu? Mình đang bám vào tiền, vào danh, vào người thương, vào quá khứ, hay vào ý kiến của mình? Hỏi xong, hãy thử buông tay ra một chút. Không cần buông hết. Chỉ buông một chút thôi.

Buông một chút, bạn sẽ thấy tay mình nhẹ đi. Buông thêm một chút nữa, bạn sẽ thấy lòng mình rộng ra. Và một ngày nào đó, bạn sẽ hiểu câu kinh kia nói gì: đừng bám vào đâu cả mà sinh tâm. Tâm không bám thì tâm tự do. Tâm tự do thì đời nhẹ nhàng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật (Thích Duy Lực dịch) — ưng vô sở trụ, tr. 4
• Phật Học Chỉ Nam (Nguyễn Văn Thọ) — Huệ Năng ngộ câu ưng vô sở trụ, tr. 73
Bài liên quanTứ vô lượng tâm: từ bi hỷ xả trong nhà mìnhNăm giới cho người tại gia: giữ giới là giữ mìnhKinh Vu Lan: hạnh hiếu của Mục Kiền Liên giảng cho người đời