🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Tứ vô lượng tâm: từ bi hỷ xả trong nhà mình

Hiểu kinh dễ dàng · 7 phút đọc

Có một gia đình mà ai nhìn vào cũng tưởng là hạnh phúc. Nhà đẹp, xe đẹp, con cái học giỏi. Nhưng trong nhà thì lạnh lẽo. Vợ chồng ít nói chuyện với nhau. Cha mẹ ít chơi với con. Mỗi người sống một góc, ai cũng bận, ai cũng mệt. Tới bữa cơm, mỗi người bưng một tô, ăn xong là đi. Nhà thì lớn, mà tình thì nhỏ.

Thiếu cái gì? Thiếu bốn thứ mà đạo Phật gọi là Tứ vô lượng tâm: từ, bi, hỷ, xả. Bốn thứ này, nếu có trong nhà, thì nhà nhỏ cũng ấm. Nếu không có, thì nhà lớn cũng lạnh.

Hòa thượng Thích Nhất Hạnh, trong cuốn Đạo Bụt Nguyên Chất, giải thích bốn chữ này rất gần gũi. Ngài nói: Trong đạo Bụt chúng ta được học Tứ vô lượng tâm, từ-bi-hỷ-xả, xả có nghĩa là không loại trừ.

Từ là gì? Từ là mong cho người khác được vui, được hạnh phúc. Bi là gì? Bi là mong cho người khác hết khổ, và mình làm gì đó để họ bớt khổ. Hỷ là gì? Hỷ là vui theo niềm vui của người khác. Xả là gì? Xả là không loại trừ ai, là buông bỏ sự phân biệt, sự chấp nhất, để lòng mình rộng ra.

Bốn thứ này nghe thì lớn, nhưng thực hành thì bắt đầu ngay trong nhà mình, với những việc rất nhỏ.

Từ trong nhà là sao? Là sáng ra, mình hỏi vợ một câu: hôm nay em có mệt không? Là tối về, mình hỏi con một câu: hôm nay ở trường có gì vui không? Là mình mong cho người thân của mình được vui, và mình nói ra điều đó, chứ không giữ trong lòng. Nhiều người thương vợ thương con lắm, nhưng không bao giờ nói ra. Thương mà không nói thì người kia không biết. Từ phải nói ra, phải làm ra, mới thành từ.

Bi trong nhà là sao? Là khi vợ mệt, mình rửa chén thay vợ, không cần vợ phải nhắc. Là khi chồng buồn, mình ngồi nghe chồng kể, không vội phán xét, không vội đưa ra lời khuyên. Là khi con khóc, mình ôm con, không vội mắng con nín đi. Bi là thấy người thân khổ thì mình làm gì đó cho họ bớt khổ, dù chỉ là một việc rất nhỏ.

Hỷ trong nhà là sao? Là khi chồng được tăng lương, mình mừng thật lòng, không nghĩ tới chuyện tiền đó sẽ tiêu vào đâu. Là khi vợ nấu được một món ngon, mình khen thật lòng, không chê bai. Là khi con được điểm cao, mình vui với con, không nói: sao không được cao hơn? Hỷ là vui theo niềm vui của người khác, không ghen tị, không so sánh, không làm nhỏ niềm vui của họ đi.

Nghe thì dễ, nhưng hỷ là thứ khó nhất trong nhà. Vì người trong nhà hay so sánh với nhau nhất. Vợ so với chồng, chồng so với vợ, cha mẹ so con mình với con nhà người ta. So sánh là kẻ thù của hỷ. Mình so sánh thì mình không vui được với ai cả, kể cả với chính mình.

Xả trong nhà là sao? Xả là không loại trừ. Là khi vợ chồng cãi nhau, mình không nói: anh đi đi, tôi không cần anh nữa. Là khi con làm sai, mình không nói: mày không phải con tao. Là khi cha mẹ già yếu, hay cằn nhằn, mình không loại họ ra khỏi đời mình. Xả là dù người thân có làm mình buồn, mình giận, mình vẫn giữ họ trong lòng mình. Giận thì giận, nhưng không loại trừ.

Xả còn là buông bỏ những chấp nhất nhỏ nhặt trong nhà. Chấp rằng vợ phải nấu ăn đúng ý mình. Chấp rằng chồng phải nhớ ngày kỷ niệm. Chấp rằng con phải học giỏi như mình mong. Buông những chấp đó ra, nhà mình nhẹ nhàng hẳn. Vì đa số cãi nhau trong nhà đều bắt đầu từ những chấp nhỏ như vậy.

Bốn thứ này liên quan với nhau. Có từ thì sẽ có bi. Có bi thì sẽ có hỷ. Có hỷ thì sẽ có xả. Và có xả thì từ bi hỷ lại càng lớn. Chúng nâng nhau lên, như bốn chân của một cái bàn. Thiếu một chân thì bàn nghiêng.

Nhưng thực hành thì bắt đầu từ đâu? Bắt đầu từ một việc nhỏ nhất, ngay hôm nay. Tối nay, khi về nhà, hãy làm một trong bốn việc này: nói một câu làm người thân vui, làm một việc cho người thân bớt mệt, mừng thật lòng với một niềm vui nhỏ của người thân, hoặc buông một chấp nhỏ mà mình vẫn giữ.

Chỉ một việc thôi. Làm đều mỗi ngày, nhà mình sẽ khác. Không cần phải sửa nhà, không cần phải kiếm thêm tiền. Chỉ cần thêm từ bi hỷ xả vào, nhà nhỏ cũng thành nhà ấm.

Có người nói: tôi thương gia đình tôi lắm, nhưng sao nhà tôi vẫn lạnh? Thương mà không thực hành thì thương chỉ nằm trong lòng. Từ bi hỷ xả không phải là cảm xúc. Từ bi hỷ xả là việc làm. Làm ra thì mới ấm. Không làm thì chỉ là ý nghĩ.

Hôm nay, trước khi đi ngủ, hãy thử hỏi mình: hôm nay mình đã làm được một việc từ, bi, hỷ, xả nào trong nhà chưa? Nếu chưa, không sao. Ngày mai làm. Làm một việc nhỏ thôi. Vì nhà ấm không phải do nhà lớn. Nhà ấm do lòng người trong nhà lớn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Đạo Bụt Nguyên Chất (HT Thích Nhất Hạnh) — Tứ vô lượng tâm, tr. 191
• Đạo Bụt Nguyên Chất (HT Thích Nhất Hạnh) — xả là không loại trừ, tr. 191
Bài liên quanNăm giới cho người tại gia: giữ giới là giữ mìnhKinh Vu Lan: hạnh hiếu của Mục Kiền Liên giảng cho người đờiChớ làm điều ác, siêng làm điều lành: bốn câu gói cả đạo Phật