🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Thập ác: mười việc nên tránh trong một ngày

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Sáng sớm, bà Năm ra chợ mua rau. Cô bán rau cân thiếu một lạng, bà biết mà không nói. Về nhà, bà kể với con dâu, thêm một câu: con nhỏ đó xưa nay vẫn gian. Con dâu nghe xong, buổi chiều gặp cô bán rau thì lườm một cái. Cô bán rau chẳng hiểu mình làm gì sai. Chỉ một buổi sáng, một chuyện nhỏ, đã thành ba việc không lành: cân thiếu là một, nói thêm là hai, cái lườm là ba.

Trong sách Phật, những việc không lành như vậy được gom lại thành mười món, gọi là thập ác nghiệp. Sách Phật Học Khái Luận viết rõ: thiện ác của thân, khẩu, ý cũng có mười, gọi là thập ác nghiệp. Thân làm ba việc. Miệng nói bốn việc. Ý nghĩ ba việc. Cộng lại là mười.

Ba việc của thân, ai cũng thấy. Thứ nhất là giết hại. Không chỉ giết người mới tính. Đập chết con vật vô cớ, vui tay bẻ cây, cũng là gieo hạt giết hại. Thứ hai là lấy của không cho. Lấy tiền, lấy đồ đã đành. Cân thiếu, khai gian, xài tiền công vào việc riêng, cũng là lấy. Thứ ba là tà dâm. Người đã có gia đình mà còn lén lút với người khác, làm tan nhà người ta, là việc này.

Bốn việc của miệng, nhẹ mà nặng. Thứ nhất là nói dối. Nói không thành có, có thành không. Thứ hai là nói thêu dệt. Chuyện có một, kể thành mười, thêm mắm thêm muối cho người ta tin. Thứ ba là nói hai lưỡi. Trước mặt người này nói một kiểu, sau lưng nói kiểu khác, cho hai bên ghét nhau. Thứ tư là nói ác khẩu. Chửi rủa, mắng nhiếc, nói lời cay độc cho người ta đau.

Ba việc của ý, không ai thấy nhưng nặng nhất. Thứ nhất là tham. Thấy của người khác mà muốn chiếm lấy. Thứ hai là sân. Giận, ghét, muốn người ta khổ. Thứ ba là tà kiến. Hiểu sai sự thật, cho rằng làm ác không có quả, chết là hết, không có nhân quả.

Vì sao ý lại nặng nhất? Vì ý là chủ. Kinh Pháp Cú dạy: ý dẫn đầu các pháp, ý làm chủ, ý tạo. Tay chưa làm, miệng chưa nói, nhưng ý đã khởi thì nghiệp đã bắt đầu gieo. Một người cầm dao, ý là tự vệ hay ý là hại người, quả sẽ khác nhau. Một câu nói, ý là giúp hay ý là hại, quả cũng khác nhau.

Có người nghe tới đây thì sợ. Sợ thì cũng phải, nhưng Phật dạy mười việc này không phải để dọa. Phật dạy để mình biết đường mà tránh. Kinh Tăng Chi có câu: ta là chủ nhân của nghiệp, là kẻ thừa tự của nghiệp. Nghĩa là nghiệp do mình làm, thì mình là người nhận quả. Không ai làm thay, không ai gánh thay. Nghe thì nặng, nhưng nghĩ kỹ thì lại nhẹ: vì mình làm, nên mình cũng sửa được.

Sửa bằng cách nào? Không cần làm gì lớn. Chỉ cần mỗi ngày để ý ba cửa: thân, khẩu, ý. Tay sắp làm việc xấu thì dừng lại một nhịp. Miệng sắp nói lời xấu thì ngậm lại ba giây. Ý xấu vừa khởi thì biết nó là ý xấu, đừng nuôi nó lớn lên. Sách dạy: trong lúc tụng kinh, người ta xa lìa được mười nghiệp ác, ba của ý, ba của thân và bốn của lời. Không phải nhờ tụng to, mà nhờ lúc đó tâm chú vào lời lành, nên ba nghiệp đều yên.

Ngược lại với mười việc ác là mười việc lành. Không giết mà còn thương sự sống. Không lấy mà còn cho đi. Không tà dâm mà giữ lòng chung thủy. Không nói dối mà nói lời thật. Không thêu dệt mà nói lời đúng mực. Không hai lưỡi mà nói lời hòa giải. Không ác khẩu mà nói lời hiền lành. Không tham mà biết đủ. Không sân mà biết thương. Không tà kiến mà học hiểu cho đúng.

Một ngày của mình, đếm lại xem, mười việc ác mình phạm mấy việc, mười việc lành mình làm mấy việc. Không cần ai chấm điểm. Mình tự biết. Lòng mình nhẹ hay nặng, mình tự biết. Tránh mười việc ác không phải để thành thánh. Chỉ để tối về ngủ ngon, sáng ra nhìn người ta mà lòng không thẹn. Đó đã là phước lớn trong một ngày.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Khái Luận (Thích Chơn Thiện) — Chương Hai, Tiết V: Nghiệp và Nghiệp báo
• Ý Nghĩa Của Kinh Và Tụng Kinh (Thích Nhật Từ) — mục II: Ý nghĩa của tụng kinh
• Kinh Pháp Cú — kệ 1, 2 (Ý dẫn đầu các pháp)
Bài liên quanQuy y là gì: quay về nương tựa ba ngôi báuSáu nẻo luân hồi: hiểu để bớt sợ, sống cho tử tếTam giới: dục, sắc, vô sắc — ba tầng cõi sống