Có người con làm ăn khấm khá, xây cho cha mẹ căn nhà mới, mua cho cha mẹ chiếc xe mới, gửi tiền về đều đặn mỗi tháng. Anh ta nghĩ: như vậy là mình đã báo hiếu xong. Ơn cha mẹ, mình đã trả đủ.
Suy nghĩ ấy rất thật. Nhiều người trong chúng ta cũng nghĩ vậy. Báo hiếu là phải có cái gì đó đong đếm được: bao nhiêu tiền, căn nhà bao nhiêu mét, món quà bao nhiêu giá trị. Trả xong thì yên tâm.
Nhưng kinh Báo Hiếu Công Ơn Cha Mẹ nói một điều khiến người ta giật mình. Phật bảo: ví có người cõng mẹ cha tất cả hai vai, giáp vòng hòn núi Tu Di, đến trăm ngàn kiếp, ân kia chưa vừa.
Núi Tu Di là ngọn núi lớn nhất trong vũ trụ quan của Phật giáo, cao vời vợi, đi giáp vòng quanh nó là việc không tưởng. Cõng cha mẹ đi như vậy suốt trăm ngàn kiếp, mà ơn vẫn chưa vừa. Câu này nghe thì quá đáng, nhưng ý của Phật rất rõ: ơn cha mẹ không đo được bằng sức người, cũng không đo được bằng tiền bạc.
Phật kể tiếp nhiều ví dụ khác. Ví có người gặp cơn đói rét, nuôi song thân dâng hết thân này, xương nghiền thịt nát phân thây, trải trăm ngàn kiếp ân đây chưa đồng. Ví có người vì công sanh dưỡng, tự tay mình khoét thủng song ngươi, chịu thân mù tối như vậy, đến trăm ngàn kiếp ơn này thấm đâu.
Ví có người cầm dao thiệt bén, mổ bụng ra rút hết tâm can, huyết ra khắp đất chẳng than, đến trăm ngàn kiếp thâm ân đâu bằng. Ví có người dùng ngàn mũi nhọn đâm vào mình, bất luận chỗ nào, trải trăm ngàn kiếp không sao đáp đền.
Những ví dụ ấy, nghe thì rùng rợn. Nhưng Phật không kể để dọa ai. Phật kể để ta hiểu: ơn cha mẹ lớn đến mức không có cách nào trả cho hết. Dù có hy sinh cả thân mình, vẫn chưa đủ. Vậy thì đừng bao giờ nghĩ mình đã trả đủ.
Hiểu như vậy, ta sẽ thôi tính toán. Thôi nghĩ rằng tháng này gửi về năm triệu là xong bổn phận. Thôi nghĩ rằng mua cho cha mẹ cái tủ lạnh mới là đã hiếu thảo. Tiền bạc cần thiết, nhưng tiền bạc không phải là thước đo của hiếu.
Ơn cha mẹ không trả bằng tiền, vì cha mẹ cho ta thứ mà tiền không mua được. Cha mẹ cho ta hình hài này, cho ta những năm tháng đầu đời được che chở, cho ta một nơi để trở về. Những thứ ấy, có bao nhiêu tiền cũng không mua lại được.
Vậy thì báo hiếu bằng cách nào, nếu trả bao nhiêu cũng chưa vừa? Kinh trả lời ở phần sau: không phải trả cho hết, mà là sống sao cho xứng với ơn ấy. Giữ giới, tu phước, làm việc lành, hồi hướng cho cha mẹ. Sống tử tế mỗi ngày, đó là cách trả ơn bền nhất.
Người con xây nhà cho cha mẹ là tốt. Nhưng nếu xây nhà xong rồi để cha mẹ ở đó một mình, cả năm không về, thì căn nhà ấy có ý nghĩa gì? Người con gửi tiền về đều đặn là tốt. Nhưng nếu gửi tiền xong rồi không một cuộc gọi hỏi thăm, thì tiền ấy có ấm được lòng cha mẹ không?
Hiếu thảo không phải là một món nợ cần trả cho xong. Hiếu thảo là một thái độ sống, kéo dài cả đời. Mỗi ngày nhớ đến cha mẹ một chút. Mỗi ngày sống tử tế hơn một chút, vì mình là con của cha mẹ.
Có người lo: mình nghèo, không có tiền báo hiếu thì sao? Kinh trả lời: người nghèo vẫn báo hiếu được. Vì báo hiếu không nằm ở số tiền. Một bát cơm nấu cho mẹ ăn lúc mẹ ốm. Một đôi dép mới mua cho cha. Một buổi tối ngồi bóp vai cho cha mẹ. Những việc ấy không tốn nhiều tiền, nhưng lại là hiếu thật.
Ngược lại, người giàu có mà tính toán với cha mẹ, cho thì cho nhưng kèm theo lời nặng nhẹ, thì tiền ấy cũng không thành hiếu. Hiếu nằm ở tấm lòng, không nằm ở con số.
Câu chuyện cõng cha mẹ giáp núi Tu Di, suy cho cùng, là để ta bỏ cái tâm tính toán. Đừng nghĩ mình đã trả đủ. Đừng nghĩ mình nợ bao nhiêu, trả bao nhiêu là xong. Ơn cha mẹ như núi như biển, không đong đếm được. Mình chỉ có thể sống sao cho xứng, ngày này qua ngày khác.
Hôm nay, bạn không cần phải cõng cha mẹ đi đâu cả. Bạn chỉ cần gọi về hỏi thăm một câu. Ngày mai, bạn chỉ cần về ăn với cha mẹ một bữa cơm. Mỗi ngày một việc nhỏ như vậy, làm đều đặn cả đời, đó chính là cách trả ơn thật sự.
Ơn cha mẹ trả không hết. Nhưng chính vì trả không hết, nên ta mới phải thương cha mẹ cả đời.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư