Đến ngày giỗ cha mẹ, có nhà làm mâm cỗ thật to. Mâm cao cỗ đầy, vàng mã đốt cả bao lớn, mời họ hàng đến ăn uống linh đình. Làm xong, người ta thở phào: năm nay mình đã báo hiếu xong.
Nhưng có một câu hỏi ít ai dám hỏi: lúc cha mẹ còn sống, mình đã đối xử với cha mẹ ra sao? Lúc mẹ ốm, mình có ở bên không? Lúc cha cần tiền chữa bệnh, mình có lo không? Hay mình chỉ chu đáo vào ngày giỗ, còn những ngày thường thì quên bẵng?
Kinh Báo Hiếu Công Ơn Cha Mẹ, sau khi kể về mười ơn và nỗi khổ của người bất hiếu, đã chỉ ra cách báo đáp thật sự. Phật bảo: các ngươi muốn đáp ơn dày, phải toan biên chép kinh đây lưu truyền. Vì cha mẹ trì chuyên phúng tụng, cùng ăn năn những tội lỗi xưa, cúng dường Tam Bảo sớm trưa, cùng là tu phước chẳng chừa món chi.
Rằm tháng Bảy đến ngày Tự tứ, thập phương Tăng đều dự lễ này, sắm sanh lễ vật đủ đầy, chờ giờ câu hội đặt bày cúng dâng. Đặng cầu nguyện song đường trường thọ, hoặc sinh về Tịnh độ an nhàn. Ấy là báo đáp thù ân, sanh thành dưỡng dục song thân của mình.
Mình còn phải cần chuyên trì giới. Pháp Tam quy Ngũ giới giữ gìn, những lời ta dạy đinh ninh, hãy nên y giáo phụng hành đừng sai. Được như vậy mới là khỏi tội.
Đọc kỹ, sẽ thấy Phật không dạy báo hiếu bằng mâm cao cỗ đầy. Phật dạy báo hiếu bằng cách sống. Trì giới, tu phước, ăn năn tội lỗi, cúng dường Tam Bảo, làm việc lành. Những việc ấy, làm đều đặn mỗi ngày, mới là báo hiếu thật.
Vì sao vậy? Vì cha mẹ sinh ra mình, mong mình nên người. Mình sống tử tế, không làm điều xấu, không gây khổ cho ai, thì cha mẹ được nhờ phước ấy. Mình sống buông thả, gây tội lỗi, thì cha mẹ cũng phải buồn lòng, dù cha mẹ đã mất hay còn sống.
Có người cúng lễ rất to, nhưng ngoài đời thì lừa gạt, nóng nảy, bất hiếu với người thân. Lễ to như vậy, cha mẹ có vui không? Kinh trả lời: không. Vì Phật dạy rõ, trong năm đại tội kể ra, bất hiếu thứ nhất, thật là trọng thay. Người bất hiếu, sau khi chết bị đày vào ngục. Lễ cúng không chuộc được cách sống.
Ngược lại, có người nghèo, không có tiền làm giỗ to. Nhưng người ấy sống hiền lành, giữ giới, làm việc thiện, thường tụng kinh hồi hướng cho cha mẹ. Người ấy mới là người báo hiếu đúng như lời Phật dạy.
Cúng dường Tam Bảo, theo kinh, không phải là chuyện đốt nhiều vàng mã hay dâng nhiều tiền. Cúng dường là thành tâm nương tựa nơi Phật, Pháp, Tăng, học theo lời dạy, sống theo lời dạy. Một nén nhang thắp bằng lòng thành, hơn cả bao vàng mã đốt cho có lệ.
Biên chép kinh, lưu truyền cho người sau, cũng là một cách báo hiếu. Ngày nay, không cần phải chép tay nữa. Chia sẻ một bài kinh hay, một lời dạy tốt cho người khác nghe, cũng là lưu truyền. Giúp một người hiểu được đạo hiếu, cũng là giúp cha mẹ mình thêm phước.
Ăn năn tội lỗi xưa cũng là báo hiếu. Ai trong đời cũng từng làm cha mẹ buồn. Có khi là lời nói hỗn hào lúc nóng giận. Có khi là lần bỏ nhà đi không thưa. Ăn năn không phải là ngồi khóc lóc. Ăn năn là nhận ra mình sai, rồi sửa. Từ nay nói với cha mẹ nhẹ nhàng hơn. Từ nay về thăm cha mẹ nhiều hơn. Sửa được như vậy, mới gọi là ăn năn thật.
Giữ năm giới cũng là báo hiếu. Không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu. Năm điều ấy nghe thì là chuyện của người tu, nhưng thật ra là chuyện của người con. Con mà giữ được năm điều ấy, cha mẹ yên tâm. Con mà phạm vào, cha mẹ lo lắng, xấu hổ với xóm làng.
Cho nên, báo hiếu không phải là chuyện của một ngày giỗ. Báo hiếu là chuyện của cả đời sống. Mỗi ngày giữ mình một chút. Mỗi ngày làm một việc thiện. Mỗi ngày nhớ đến cha mẹ một chút. Góp lại, đó mới là mâm cỗ lớn nhất dâng lên cha mẹ.
Ngày giỗ năm nay, nếu bạn vẫn làm mâm cúng, cứ làm. Nhưng bên cạnh mâm cúng, hãy thêm một việc nữa: hứa với cha mẹ một điều gì đó cho những ngày sắp tới. Hứa sẽ gọi về nhiều hơn. Hứa sẽ sống tử tế hơn. Hứa sẽ giữ mình cho sạch. Lời hứa ấy, làm được, mới là báo hiếu thật.
Mâm cỗ ăn xong rồi hết. Vàng mã đốt xong rồi tàn. Chỉ có cách sống của người con là còn lại, và theo cha mẹ đi xa hơn cả kiếp này.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư