🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Việc nhỏ tích lại thành lớn, cả thiện lẫn ác

Hiểu kinh dễ dàng · 8 phút đọc

Có một cái bình đặt dưới mái hiên, hứng nước mưa. Mỗi lần mưa, chỉ có vài giọt rơi vào bình. Nhìn thì chẳng đáng gì. Một giọt nước thì làm được gì? Nhưng mưa ngày này qua ngày khác, giọt này nối giọt kia, đến một lúc nào đó, người ta ra xem thì thấy bình đã đầy tràn. Không ai đổ nước vào bình. Chỉ có từng giọt nhỏ, rơi đều đặn, mà cuối cùng bình đầy. Cái bình không đầy trong một ngày. Nó đầy vì mỗi ngày có thêm một chút.

Trong Kinh Pháp Cú, phẩm Ác có hai bài kệ đứng liền nhau, kệ một trăm hai mươi mốt và kệ một trăm hai mươi hai, lấy đúng hình ảnh cái bình hứng nước mưa này. Kệ một trăm hai mươi mốt: Chớ chê khinh điều ác, cho rằng chưa đến mình, như nước nhỏ từng giọt, rồi bình cũng đầy tràn. Người ngu chứa đầy ác, do chất chứa dần dần. Kệ một trăm hai mươi hai: Chớ chê khinh điều thiện, cho rằng chưa đến mình, như nước nhỏ từng giọt, rồi bình cũng đầy tràn. Người trí chứa đầy thiện, do chất chứa dần dần.

Hai bài kệ này giống nhau từng chữ, chỉ khác một chữ: ác và thiện. Và khác một chữ nữa: người ngu và người trí. Người ngu là người chứa đầy ác mà không hay. Người trí là người chứa đầy thiện mà không khoe. Cả hai đều chứa dần dần, từng chút một, giống như nước nhỏ từng giọt. Khác nhau chỉ ở chỗ: giọt nước đó là ác hay là thiện.

Chuyện ác nhỏ thì ai cũng từng làm. Nói dối một câu nhỏ cho qua chuyện. Lấy một món đồ nhỏ của công ty về nhà, nghĩ rằng chẳng ai biết. Nói xấu một người sau lưng, nghĩ rằng chỉ là đùa. Gian lận một chút trong thi cử, trong buôn bán, nghĩ rằng có một lần thôi. Mỗi lần như vậy, mình đều tự nhủ: nhỏ mà, có gì đâu. Chưa đến mình đâu. Nhưng bài kệ nói: đừng chê khinh điều ác. Vì ác không đến một lần thật lớn. Ác đến từng giọt nhỏ. Mỗi lần mình làm một điều ác nhỏ mà không thấy hậu quả ngay, mình sẽ làm lần nữa. Lần nữa rồi lần nữa. Đến khi bình đầy, mình mới giật mình. Lúc đó, mình đã thành một người khác mà không hay.

Chuyện thiện nhỏ thì cũng vậy, nhưng ngược lại. Giúp một bà cụ qua đường. Nhường ghế cho người già trên xe buýt. Nói một lời tử tế với người đang buồn. Bỏ một ít tiền vào thùng từ thiện. Nhặt một cọng rác dưới đất. Mỗi việc như vậy, nhìn thì chẳng đáng gì. Làm xong cũng không ai khen, không ai biết. Mình tự nhủ: nhỏ quá, có ích gì đâu. Nhưng bài kệ nói: đừng chê khinh điều thiện. Vì thiện cũng tích từng giọt. Mỗi ngày một giọt, lâu ngày bình sẽ đầy. Người trí chứa đầy thiện, không phải vì họ làm một việc thiện thật lớn. Mà vì họ làm nhiều việc thiện nhỏ, đều đặn, không bỏ ngày nào.

Điều hay nhất của hai bài kệ này là chúng nói về cả hai phía. Người ta thường chỉ sợ điều ác lớn, mà coi thường điều ác nhỏ. Người ta cũng thường chỉ mong điều thiện lớn, mà coi thường điều thiện nhỏ. Nhưng đời người không được quyết định bởi một việc lớn. Đời người được quyết định bởi hàng ngàn việc nhỏ, lặp đi lặp lại mỗi ngày. Người thành kẻ xấu không phải vì một ngày kia bỗng dưng làm một việc ác thật lớn. Mà vì mỗi ngày làm một việc ác nhỏ, làm mãi thành quen, quen rồi thành tính. Người thành người tốt cũng vậy. Không phải vì một ngày kia bỗng dưng làm một việc thiện thật lớn. Mà vì mỗi ngày làm một việc thiện nhỏ, làm mãi thành quen, quen rồi thành tính.

Vậy thì, muốn biết mình đang đi về đâu, đừng nhìn vào những việc lớn. Hãy nhìn vào những việc nhỏ mình làm mỗi ngày. Mỗi ngày mình nói dối mấy lần? Mỗi ngày mình giúp ai được việc gì? Mỗi ngày mình giận mấy lần, mình nhẫn được mấy lần? Những con số nhỏ đó, cộng lại, chính là cái bình của mình. Bình đang đầy dần bằng ác hay bằng thiện, mình là người rõ nhất.

Có người hỏi, vậy thì bắt đầu từ đâu? Câu trả lời của hai bài kệ này rất đơn giản: bắt đầu từ một giọt. Hôm nay, làm một việc thiện nhỏ. Nhỏ đến mức ai cũng làm được. Nói một lời lành. Giúp một việc nhỏ. Nhịn một câu giận. Một giọt thì không đầy bình. Nhưng một giọt hôm nay, cộng với một giọt ngày mai, cộng với một giọt ngày kia, thì bình sẽ đầy. Và cũng vậy, hôm nay bớt đi một việc ác nhỏ. Bớt một câu nói dối. Bớt một lần tham lam. Bớt một lần nói xấu. Bớt một giọt ác thì bình ác cũng vơi đi một giọt.

Nước nhỏ từng giọt, rồi bình cũng đầy tràn. Câu này vừa là lời cảnh báo, vừa là lời động viên. Cảnh báo là: đừng coi thường điều ác nhỏ, vì nó sẽ đầy. Động viên là: đừng coi thường điều thiện nhỏ, vì nó cũng sẽ đầy. Mình chọn giọt nào rơi vào bình của mình mỗi ngày, thì bình của mình sẽ đầy bằng thứ đó. Chọn đúng giọt, đời mình sẽ khác. Và bắt đầu thì không cần đợi ngày mai. Bắt đầu ngay hôm nay, bằng một giọt nhỏ thôi, cũng đã là bắt đầu.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Kinh Pháp Cú · Kệ 121
Nguồn
• Kinh Pháp Cú (HT Thích Minh Châu dịch) — kệ 121–122, phẩm Ác (dhp_ev09.htm)
Bài liên quanNgười trí như thợ vàng gạn bụi: mài tâm mỗi ngàyKẻ ngu tưởng mình khôn: bài học từ kệ Pháp CúKinh Tứ Niệm Xứ: quán thân để bớt khổ