🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Dụ ngôn chiếc bè: qua sông rồi thì bỏ bè

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Có một người đi đường, đến trước một con sông lớn. Bờ bên này đầy nguy hiểm, bờ bên kia an toàn. Không có cầu, không có đò. Người ấy bèn gom cành cây, lá cỏ, cột lại thành một chiếc bè, rồi bám vào bè mà bơi qua sông. Qua được bờ bên kia, người ấy mừng quá. Nhưng rồi người ấy nghĩ, chiếc bè này đã cứu mạng ta, ta phải mang nó theo suốt đời mới phải. Thế là người ấy vác chiếc bè lên vai, đi đâu cũng mang theo. Đường đi trở nên nặng nề, vướng víu, mệt mỏi. Chiếc bè từng là phương tiện cứu mạng, giờ trở thành gánh nặng.

Đó là dụ ngôn chiếc bè trong kinh Phật. Phật dạy, Chánh Pháp được ví như chiếc bè đưa người qua sông, rất quý báu và hữu ích, nhưng qua sông rồi thì không cần dùng đến bè nữa. Nếu cứ ôm bè theo thì sẽ trở ngại cho việc đi đường. Lời dạy ấy ngắn gọn, mà chạm đến một căn bệnh rất phổ biến của người học đạo. Học càng nhiều, ôm càng chặt, cuối cùng bị chính cái mình học trói lại.

Trong kinh Kim Cang cũng có câu tương tự. Pháp ta thuyết ví như chiếc bè. Nghĩa là tất cả những lời Phật dạy, những phương pháp tu tập, những danh từ, những nghi thức, đều là phương tiện để sang sông, không phải là bờ bên kia. Người tu dùng phương pháp để qua sông, rồi phải biết buông phương pháp xuống. Người nào ôm khư khư phương pháp, coi phương pháp là chân lý tuyệt đối, thì cũng giống như người vác bè đi trên đường bộ, càng đi càng mệt, càng tu càng nặng.

Chuyện này không chỉ đúng với người tu. Nó đúng với đời sống hàng ngày của chúng ta. Có người học được một cách làm ăn hay, rồi bám chặt lấy nó, không chịu đổi, dù thời thế đã khác. Có người từng được một lời khuyên cứu mình trong lúc khó khăn, rồi cả đời chỉ nhắc lại lời khuyên ấy, không chịu nghe thêm điều gì mới. Có người giữ một thói quen tốt từ thời trẻ, rồi khi hoàn cảnh đổi thay, thói quen ấy trở thành gánh nặng, mà vẫn không dám buông. Phương tiện nào cũng có lúc hết hạn. Cái hay của người trí là biết lúc nào dùng, lúc nào buông.

Ngay cả việc đọc kinh, tụng kinh cũng vậy. Có người tụng kinh mỗi ngày, tụng rất nhiều, rất đều, mà lòng không đổi, tính không đổi, vẫn giận, vẫn tham, vẫn chấp như trước. Vì họ tụng kinh như người vác bè. Họ ôm chữ nghĩa, ôm số lượng, ôm hình thức, mà quên mất kinh là bè để qua sông, không phải là sông, càng không phải là bờ. Người xưa có câu, y kinh giải nghĩa, tam thế Phật oan. Nghĩa là nếu cứ bám chặt từng chữ trong kinh mà giảng, chữ đâu nghĩa đó, thì oan cho ba đời chư Phật. Vì kinh chỉ là ngón tay chỉ mặt trăng. Ngón tay không phải là mặt trăng. Nhìn ngón tay mãi thì không bao giờ thấy trăng.

Vậy làm sao để biết mình đang vác bè hay đang qua sông. Có một dấu hiệu đơn giản. Nếu càng tu mà lòng càng nhẹ, càng rộng, càng bớt chấp, thì mình đang qua sông. Nếu càng tu mà lòng càng nặng, càng chấp, càng hay phán xét người khác, càng hay khoe mình tu nhiều, thì mình đang vác bè. Phương pháp đúng sẽ làm mình nhẹ đi, không làm mình nặng thêm. Cái bè đúng sẽ đưa mình qua sông, không bắt mình vác nó cả đời.

Buông bè không có nghĩa là khinh thường bè. Người qua sông không bao giờ quên ơn chiếc bè đã cứu mình. Nhưng biết ơn không có nghĩa là vác nó suốt đời. Biết ơn là nhớ rằng nhờ nó mà mình qua được sông, rồi đặt nó xuống bên bờ, để người sau còn dùng. Người tu chân chính cũng vậy. Họ trân trọng kinh điển, trân trọng phương pháp, nhưng không bị kinh điển và phương pháp trói buộc. Họ dùng xong thì buông, buông xong thì nhẹ, nhẹ rồi thì đi xa hơn.

Hôm nay, hãy thử nhìn lại xem mình đang vác chiếc bè nào. Một quan điểm cũ, một thói quen cũ, một cách làm cũ, một lời khen hay một lời chê cũ. Có thể nó từng cứu mình, từng giúp mình, từng đúng trong một lúc nào đó. Nhưng bây giờ, nó còn giúp mình đi tiếp hay đang làm mình nặng thêm. Nếu nó đang làm mình nặng thêm, thì đã đến lúc đặt nó xuống bên bờ. Qua sông rồi thì bỏ bè. Bỏ bè không phải là mất mát. Bỏ bè là để bước tiếp, nhẹ nhàng, trên con đường phía trước.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Trung Bộ — "Chánh Pháp được ví như chiếc bè đưa người qua sông, rất quý báu và hữu ích, nhưng qua sông rồi thì không cần dùng đến bè nữa" (Minh Tâm, "Tìm Pháp Ở Đâu?")
• Kinh Kim Cang — "Pháp ta thuyết ví như chiếc bè" (Kim Cang Diệu Cảm, Nguyên Nguyên dịch giải, tr. 6)
Bài liên quanBảy tài sản không ai lấy mất đượcMười hạnh nguyện của Phổ Hiền: đọc sao cho không thành đọc suôngAi cũng sợ chết: lấy bụng ta suy lòng người