🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Muốn mình vui mà làm người khác khổ: kệ Pháp Cú 131

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Chợ buổi sáng đông nghẹt. Bà Hai bán rau, có khách trả giá thấp quá, bà không bán. Người khách quay sang hàng bên cạnh, nói xấu bà Hai om sòm, nào là bán đắt, nào là cân thiếu. Bà Hai nghe được, tức lắm, nhưng bà im, tiếp tục bán hàng. Chiều về, người khách đó kể lại với hàng xóm, ai cũng lắc đầu. Người ta bảo, bà Hai hiền vậy mà còn nói xấu được, thì người nói xấu mới là người có vấn đề.

Đời sống có nhiều lúc ta muốn mình vui, mình được, mà không để ý tới người khác có đau hay không. Người bán hàng nói xấu đối thủ để mình bán được nhiều hơn. Người đi làm nói xấu đồng nghiệp để mình được cất nhắc. Người chơi chung nói xấu bạn để mình được chú ý hơn. Những việc đó làm xong, mình có thể vui một lúc, vì thấy mình thắng. Nhưng cái vui đó có bền không, và cái giá phải trả là gì.

Trong kinh Pháp Cú có câu dạy về chuyện này. Kẻ tìm hạnh phúc cho mình bằng cách hành hạ chúng sanh khác, là những chúng sanh cũng ưa thích an lạc như mình, kẻ ấy sau này không được hạnh phúc. Câu này nói thẳng một quy luật. Hạnh phúc mà lấy từ nỗi đau của người khác thì không phải hạnh phúc thật. Nó giống như vay tiền của người ta để ăn chơi. Lúc ăn thì vui, tới lúc trả thì khổ. Mà cái nợ này không trả bằng tiền, trả bằng chính sự bất an trong lòng mình.

Vì sao lại như vậy. Thứ nhất, người bị mình làm khổ sẽ nhớ rất lâu. Mình nói xấu ai, người đó có thể không nói lại ngay, nhưng họ nhớ. Họ kể cho người khác, người khác kể tiếp. Lâu dần, hình ảnh của mình trong mắt mọi người xấu đi, mà mình không hay. Thứ hai, mình sống trong lo sợ. Hôm nay mình hại người khác được, ngày mai người khác cũng có thể hại lại mình. Sống mà lúc nào cũng đề phòng, cũng sợ bị trả đũa, thì làm sao mà vui cho được.

Thứ ba, và quan trọng nhất, là lòng mình bị quen với cái ác. Lần đầu làm hại người khác, mình còn áy náy. Lần thứ hai, áy náy ít hơn. Lần thứ mười, mình không còn thấy gì nữa. Cái ác thành thói quen, thói quen thành tính cách. Tới lúc đó, mình không còn phân biệt được đâu là vui thật, đâu là vui vì thấy người khác khổ. Người sống như vậy, dù có tiền, có danh, trong lòng vẫn trống rỗng, vẫn bất an.

Ngược lại, người tìm vui mà không làm ai khổ thì vui bền hơn nhiều. Người bán hàng vui vì rau mình tươi, khách ăn ngon, khách quay lại. Người đi làm vui vì mình làm giỏi, được đồng nghiệp quý. Người chơi chung vui vì mình làm bạn cười, không phải vì mình làm bạn khác khóc. Cái vui đó không vay mượn của ai, không ai tới đòi lại được. Nó ở lại trong lòng mình, càng ngày càng đầy.

Có người bảo, đời cạnh tranh, không hại người thì người hại mình. Câu này nghe có lý, nhưng không đúng hẳn. Cạnh tranh không có nghĩa là phải hại nhau. Hai hàng rau cạnh nhau, hàng nào tươi hơn, sạch hơn, thật thà hơn thì bán được nhiều hơn. Hai người cùng xin một việc, người nào giỏi hơn, siêng hơn thì được nhận. Thắng bằng sức mình thì thắng vẻ vang, không ai oán trách. Thắng bằng cách đạp người khác xuống thì dù được việc, cũng mất lòng người, mất cả sự tôn trọng của chính mình.

Tập sống theo lời dạy này bắt đầu từ một câu hỏi nhỏ trước khi làm việc gì. Việc này có làm ai khổ không. Nếu câu trả lời là có, thì dừng lại, tìm cách khác. Mình muốn bán được hàng, thay vì nói xấu hàng bên cạnh, hãy làm hàng mình tốt hơn. Mình muốn được khen, thay vì chê người khác, hãy làm tốt phần việc của mình. Mình giận ai, thay vì nói xấu sau lưng, hãy nói thẳng với người đó một cách tử tế.

Hạnh phúc thật không lấy của ai cả. Nó giống như ngọn đèn, thắp lên không làm đèn khác tắt đi. Người hiểu được điều này thì sống nhẹ nhàng hơn nhiều. Không cần giành giật, không cần hại ai, chỉ cần làm tốt phần của mình, vui với cái vui của mình, và để người khác cũng được vui với cái vui của họ. Đó là hạnh phúc mà không ai lấy mất được, vì nó không vay mượn từ nỗi đau của bất kỳ ai.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Kinh Pháp Cú · Kệ 131
Nguồn
• Kinh Pháp Cú (Phạm Kim Khánh dịch, BudSas) — kệ 131: "Kẻ tìm hạnh phúc cho mình bằng cách hành hạ chúng sanh khác - cũng ưa thích an lạc - kẻ ấy sau này không được hạnh phúc"
Bài liên quanNhư thợ bạc lọc bợn nhơ: tu từng chút một, kệ Pháp Cú 239Năm điều nên nhớ mỗi ngày: già, bệnh, chết, xa lìa và nghiệpBà-la-môn nữ cứu mẹ: hiếu trong kinh Địa Tạng