Chiều mùa hạ, một cơn mưa rào đổ xuống khu vườn sau nhà.
Mưa rơi đều khắp. Cây xoài to hút nước ào ào. Mấy bụi rau nhỏ cũng ngẩng lá lên uống. Cỏ dại ven lối cũng xanh lại. Cùng một trận mưa, mà mỗi cây nhận được bao nhiêu là tùy theo sức của nó. Cây lớn hút nhiều, cây nhỏ hút ít, không cây nào trách mưa thiên vị.
Trong kinh Pháp Hoa, phẩm Dược Thảo Dụ, Đức Phật cũng kể một hình ảnh giống như vậy. Ngài nói, Ngài rưới trận mưa pháp đầy khắp thế gian. Pháp mầu thuần một vị, tùy sức riêng mà tu hành. Như thể lùm rừng kia, và cỏ thuốc những cây, lớn nhỏ khác nhau, đều được tưới cùng một trận mưa.
Một vị là gì? Là vị giải thoát, vị an lạc. Pháp của Phật chỉ có một mùi vị đó thôi. Nhưng người nghe thì mỗi người mỗi khác. Người mới bắt đầu nghe được một ít, người tu lâu nghe được nhiều hơn. Không phải vì Phật nói khác đi, mà vì sức chứa của mỗi người khác nhau.
Chuyện này giúp mình bớt một nỗi khổ rất thường gặp. Đó là nỗi khổ so sánh. Nghe pháp chung một buổi, có người gật gù hiểu ngay, có người nghe như nước đổ lá khoai. Rồi mình tự trách, sao mình dốt quá, sao người ta giỏi quá. Hoặc ngược lại, mình hiểu được chút ít rồi chê người khác chậm hiểu. Cả hai đều sai. Mưa có thiên vị ai đâu. Cây nhỏ đâu có lỗi vì nó nhỏ. Nó cứ hút theo sức của nó, rồi nó cũng lớn dần.
Cũng như vậy, đừng bắt cây nhỏ phải uống như cây lớn. Có người mới đến với đạo, chỉ cần nghe một câu đơn giản thôi, ví dụ đừng làm điều ác, siêng làm điều lành, giữ tâm cho sạch. Nghe vậy là đủ cho hôm nay. Ép họ nghe những điều cao siêu, họ rối thêm. Có người tu đã lâu, nghe một câu đơn giản thì thấy nhạt, họ cần nghĩa sâu hơn. Cũng một câu đó, mỗi người nghe một tầng.
Cho nên người dạy pháp cũng như người tưới vườn. Phải biết cây nào cần bao nhiêu nước. Tưới quá nhiều, cây nhỏ úng rễ. Tưới quá ít, cây lớn héo lá. Dạy pháp cũng vậy, phải tùy người mà nói. Nói đúng lúc, đúng sức, thì lời nói mới thấm.
Còn người nghe pháp, hãy nhớ lấy hình ảnh cơn mưa. Mình là cây nào thì cứ nhận phần nước của cây đó, đừng nhìn cây bên cạnh mà sốt ruột. Hôm nay mình chỉ hiểu được một câu, thì cứ sống đúng một câu đó. Sống được một câu còn hơn thuộc lòng cả trăm câu mà không làm được câu nào. Cây nhỏ hút ít nước nhưng nó vẫn xanh, vẫn lớn từng ngày. Người tu cũng vậy, mỗi ngày hiểu thêm một chút, làm thêm một chút, là đang lớn.
Có một điều nữa trong dụ ngôn này rất đáng nhớ. Mưa rơi xuống không chọn đất. Đất tốt hay đất xấu, mưa vẫn rơi. Pháp của Phật cũng vậy, không chọn người sang hay người hèn, người học cao hay người ít học. Ai mở lòng ra đón thì đều được tưới. Chỉ sợ mình đóng cửa lại, che ô lên đầu, rồi trách sao mưa không ướt mình.
Nghe một bài pháp, đừng hỏi bài đó cao hay thấp. Hãy hỏi mình đã mở lòng ra đón chưa. Một câu nghe xong mà lòng nhẹ đi một chút, giận bớt đi một chút, thương người hơn một chút, thì đó là mưa đã thấm vào đất rồi. Cứ như vậy mà đi, chậm cũng được, miễn là đừng dừng.
Mưa một vị, cây nào cũng được tưới. Pháp một vị, người nào cũng có phần. Phần của mình bao nhiêu, không cần so với ai. Chỉ cần biết mình đang lớn lên từng ngày, thế là đủ.
Có người nghe pháp xong lại hỏi, sao thầy chỉ nói có vậy, sao không nói sâu hơn. Xin thưa, thầy nói theo sức nghe của người ngồi dưới. Nói sâu quá, người mới nghe không theo kịp, lại thành hại họ. Nói vừa sức, ai cũng mang về được một chút, thì buổi nghe pháp đó đã thành công. Pháp hay không nằm ở chỗ cao siêu, mà nằm ở chỗ người nghe có mang về được gì không.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư