🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu kính

Lắng nghe cha mẹ già: hiếu kính bắt đầu từ đôi tai

Hiếu kính · 6 phút đọc

Chiều chủ nhật, điện thoại reo. Đầu dây bên kia là giọng mẹ, kể chuyện con gà hàng xóm chạy sang vườn nhà mình, chuyện bà Tư ốm, chuyện cái vòi nước bị rò. Mình vừa nghe vừa lướt điện thoại, ậm ừ cho qua, rồi vội vàng nói: “Thôi mẹ nhé, con đang bận.” Cúp máy xong, mình quay lại với việc của mình như không có gì. Mãi tới tối, nằm xuống mới chợt nghĩ: mẹ gọi đâu phải để kể chuyện con gà. Mẹ gọi vì mẹ nhớ con, vì cả ngày mẹ ở nhà một mình, không có ai để nói chuyện. Câu chuyện con gà chỉ là cái cớ để mẹ được nghe tiếng con thêm vài phút.

Người già nói nhiều, nhắc đi nhắc lại, không phải vì họ lẩm cẩm. Mà vì thế giới của họ ngày càng nhỏ lại. Bạn bè lần lượt đi xa, sức khỏe yếu dần, việc làm không còn, con cái thì bận. Cái họ còn lại nhiều nhất là thời gian, và nỗi sợ bị lãng quên. Mỗi lần họ kể một chuyện cũ, thật ra họ đang hỏi con một câu: con còn nhớ ba mẹ không, con còn cần ba mẹ không. Người con nào hiểu được câu hỏi giấu sau những lời kể ấy, sẽ không bao giờ cúp máy vội nữa.

Đức Phật dạy, người con có năm nhiệm vụ với cha mẹ, mà việc đầu tiên là nuôi dưỡng cha mẹ. Nuôi dưỡng không chỉ là gửi tiền, mua thuốc, lo cơm áo. Nuôi dưỡng còn là nuôi dưỡng tinh thần của cha mẹ bằng sự lắng nghe. Một người cha, người mẹ được con ngồi nghe mình nói, dù chỉ là chuyện nhỏ, sẽ cảm thấy mình vẫn còn quan trọng trong nhà. Ngược lại, cha mẹ nói mà con cứ ậm ừ cho qua, mắt dán vào điện thoại, thì cha mẹ sẽ dần dần không nói nữa. Không phải vì họ hết chuyện để nói, mà vì họ biết nói ra cũng chẳng ai nghe.

Trong kinh điển, có bài kệ nói về vua trời Đế Thích, thuở còn làm người nhờ một lòng hiếu dưỡng cha mẹ mà được sinh làm vua trời. Bài kệ ấy nhắc tới người hiếu dưỡng cha mẹ là người biết nói những lời nhu hòa, từ bỏ lời hai lưỡi, chế ngự lòng gian tham, là người chân thực và nhiếp phục được sân hận. Nói lời nhu hòa được đặt ngay sau hiếu dưỡng cha mẹ, như thể hai việc ấy không tách rời nhau. Nhưng muốn nói lời nhu hòa, trước hết phải biết lắng nghe. Người không nghe thì không hiểu, người không hiểu thì lời nói ra khó mà dịu dàng được.

Lắng nghe cha mẹ già cần kiên nhẫn hơn lắng nghe bất cứ ai. Mẹ kể một chuyện ba lần, ba nhắc một việc bốn lần, mình nghe mà chán, mà mệt. Nhưng hãy thử đặt mình vào chỗ của cha mẹ: trí nhớ kém đi, họ sợ mình quên mất điều quan trọng nên cứ nhắc lại; họ sợ con quên họ nên cứ gọi điện hoài. Một câu chuyện nhắc lại của cha mẹ, đằng sau nó là nỗi sợ bị bỏ rơi. Hiểu được như vậy, mình sẽ không cắt ngang, không nói: “Ba mẹ kể rồi, con biết rồi!” nữa. Thay vào đó, mình nghe lại như lần đầu, gật đầu, hỏi thêm một câu, để cha mẹ thấy câu chuyện của mình vẫn có người muốn nghe.

Cũng có những điều cha mẹ không nói thành lời, mà người con phải nghe bằng lòng. Mẹ nói “mẹ khỏe, con đừng lo” nhưng giọng thì mệt. Ba nói “ba không sao” nhưng đi lại chậm hẳn. Cha mẹ già thường giấu bệnh, giấu buồn, sợ làm phiền con. Người con biết lắng nghe sẽ nghe ra những điều chưa nói ấy: hỏi thêm một câu, để ý bữa ăn giấc ngủ của cha mẹ, đưa cha mẹ đi khám khi thấy có dấu hiệu lạ. Lắng nghe không chỉ là nghe bằng tai, mà là nghe bằng sự quan tâm.

Tập lắng nghe cha mẹ bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Khi cha mẹ gọi điện, hãy dừng việc đang làm, ngồi xuống mà nghe. Khi ăn cơm chung, đặt điện thoại xuống, nhìn vào mắt cha mẹ mà nghe. Khi cha mẹ kể chuyện cũ, đừng vội ngắt lời để kể chuyện của mình. Mỗi ngày dành cho cha mẹ mười phút nghe thật sự, không vội vàng, không lơ đãng. Mười phút ấy, với cha mẹ, có khi quý hơn cả món quà đắt tiền. Hiếu kính bắt đầu từ đôi tai, từ việc mình chịu ngồi lại và nghe cha mẹ nói. Nghe được cha mẹ, thì mới thương được cha mẹ cho trọn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Giới thiệu Đạo Phật — Bình Anson, chương 09 “Lòng hiếu thảo trong kinh điển Pali” (Thư Viện Phật Học BudSas, TVPH) (đối chiếu file gtdp09.htm.txt)
Bài liên quanNhẫn nhịn với cha mẹ già: khi cha mẹ hay giận, hay quênCha mẹ già yếu, con đừng bỏ mặc: hiếu kính trong những ngày dài chăm sócLàm dâu, làm rể: hiếu kính cha mẹ hai bên như một nhà