🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu kính

Nhẫn nhịn với cha mẹ già: khi cha mẹ hay giận, hay quên

Hiếu kính · 6 phút đọc

Có những ngày về thăm cha mẹ, chưa kịp ngồi xuống đã nghe tiếng gắt. Ba gắt vì bát cơm nấu hơi khô, mẹ giận vì mình về muộn hơn lời hẹn, rồi hai ông bà cãi nhau vì một chuyện nhỏ xíu mà chẳng ai nhớ bắt đầu từ đâu. Mình ngồi giữa, bực mình, muốn gắt lại một câu cho xong. Nhưng rồi nhìn mái tóc bạc của ba, bàn tay run run của mẹ, tự nhiên cơn bực nguội đi. Cha mẹ già rồi, tính tình đổi khác, không còn điềm đạm như xưa. Mình càng gắt lại, nhà càng ồn ào, mà chẳng ai vui hơn.

Người già hay giận, hay quên, thường không phải vì họ muốn làm khó con cái. Tuổi già mang theo bệnh tật, đau nhức, mất ngủ, trí nhớ kém đi. Sức khỏe yếu làm người ta dễ cáu. Mất đi vai trò trong nhà, không còn đi làm, không còn quyết được việc lớn, người già dễ cảm thấy mình vô dụng, rồi giận dỗi để khẳng định mình vẫn còn quan trọng. Có người già hay quên, hỏi một chuyện ba lần, rồi quên mất mình vừa nói gì, rồi giận khi con cái nhắc lại. Đằng sau cơn giận ấy, thường là nỗi sợ: sợ bị coi thường, sợ bị bỏ rơi, sợ mình trở thành gánh nặng.

Đức Phật dạy trong bài kệ về vua trời Đế Thích rằng người hiếu dưỡng cha mẹ là người nhiếp phục được mọi sân hận. Nhiếp phục sân hận không có nghĩa là nén giận trong lòng rồi âm thầm oán trách. Nén giận thì sớm muộn cũng bùng ra. Nhiếp phục ở đây là hiểu được cơn giận từ đâu mà ra, rồi buông nó xuống trước khi nó thành lời làm đau người khác. Khi cha mẹ gắt, mình dừng lại một hơi, nhớ rằng người trước mặt mình là người đã nuôi mình lớn, và cơn gắt ấy có khi chỉ là tiếng kêu của một người già đang sợ hãi. Một hơi dừng lại như thế, đủ để mình không nói ra câu làm cha mẹ tổn thương.

Kinh Pháp Cú có câu: hận thù diệt hận thù, đời này không thể có, từ bi diệt hận thù, là định luật ngàn thu. Trong nhà cũng vậy. Cha mẹ gắt, con gắt lại, thì nhà chỉ thêm ồn ào. Con lấy lòng từ mà đáp lại, thì cơn giận của cha mẹ cũng nguôi dần. Từ bi ở đây không phải là chuyện lớn lao, mà là một câu nói nhỏ: “Ba mẹ đừng giận, con nghe rồi, để con làm lại.” Một câu như thế không làm mình mất mặt, mà làm cha mẹ an lòng. Người già giận dỗi, thật ra chỉ cần một người chịu nhường mình một bước.

Nhẫn nhịn với cha mẹ già còn là nhẫn nhịn với sự hay quên của họ. Mẹ hỏi một chuyện ba lần, mình trả lời ba lần, giọng vẫn nhẹ nhàng như lần đầu. Ba quên tắt bếp, quên khóa cửa, quên uống thuốc, mình nhắc lại, không trách móc, không chì chiết. Ngày xưa mình còn nhỏ, mình hỏi một câu mười lần, cha mẹ vẫn kiên nhẫn trả lời mười lần. Giờ cha mẹ già, tới lượt mình kiên nhẫn với cha mẹ. Đó là lẽ công bằng giản dị nhất của đạo làm con, không cần giảng giải nhiều.

Nhưng nhẫn nhịn không có nghĩa là chịu đựng một mình đến kiệt sức. Nếu cha mẹ hay quên tới mức nguy hiểm, như quên tắt bếp gas, đi lạc ngoài đường, thì người con phải tìm cách giúp đỡ thiết thực: lắp thiết bị an toàn, nhờ người trông nom, đưa cha mẹ đi khám. Nhẫn nhịn là nhẫn với tính tình, không phải là bỏ mặc nguy hiểm. Và nếu mình mệt quá, hãy nhờ anh em thay nhau chăm sóc, đừng cố một mình rồi sinh bực bội. Hiếu kính là chăm sóc cha mẹ bằng cả sự kiên nhẫn, chứ không phải bằng sự chịu đựng rồi gắt gỏng.

Nhẫn nhịn với cha mẹ già, suy cho cùng, là cách mình trả lại cho cha mẹ những gì cha mẹ đã nhẫn nhịn với mình thuở nhỏ. Cha mẹ từng thức trắng bao đêm vì mình khóc, từng kiên nhẫn dạy mình từng chữ, từng bước đi. Giờ cha mẹ già, hay giận, hay quên, mình nhẫn nhịn một chút, kiên nhẫn một chút, thì nhà vẫn yên ấm. Một chút nhẫn ấy, với cha mẹ, là cả một bầu trời an lòng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Kinh Pháp Cú · Kệ 5
Nguồn
• Giới thiệu Đạo Phật — Bình Anson, chương 09 “Lòng hiếu thảo trong kinh điển Pali” (Thư Viện Phật Học BudSas, TVPH) (đối chiếu file gtdp09.htm.txt)
• Kinh Pháp Cú — kệ 5: “Hận thù diệt hận thù, đời này không thể có; từ bi diệt hận thù, là định luật ngàn thu” (tvph/'Thư Viện Phật Học' của BudSas.net/budsas_m/uni/u-kinh-phapcu-ev/dhp-tm01.htm, tr. 1)
Bài liên quanCha mẹ già yếu, con đừng bỏ mặc: hiếu kính trong những ngày dài chăm sócLàm dâu, làm rể: hiếu kính cha mẹ hai bên như một nhàGọi điện về nhà mỗi tối: sợi dây hiếu của người con xa quê