Đứa trẻ đi lạc trong chợ đông, sợ quá, chỉ biết gọi mẹ. Người mẹ nghe tiếng con, dù đang ở xa cũng chạy đến ngay. Trong đời, có những lúc người lớn cũng giống đứa trẻ ấy: gặp nạn, gặp sợ hãi, không biết bấu víu vào đâu, chỉ biết gọi một cái tên mà mình tin. Kinh Phổ Môn nói về một vị Bồ-tát mà chúng sinh vẫn gọi như thế, và vì sao Ngài nghe được tiếng kêu cứu của muôn người.
Kinh Phổ Môn gọi đủ là Quan Thế Âm Bồ-tát Phổ Môn Phẩm, phẩm thứ hai mươi lăm trong Kinh Diệu Pháp Liên Hoa. Mở đầu, Bồ-tát Vô Tận Ý chắp tay thưa Phật: Bạch đức Thế Tôn, ngài Quán Thế Âm do nhân duyên gì được danh hiệu ấy? Đức Phật dạy: Nếu có muôn ức các loài chúng sanh chịu nhiều khổ nạn, khi được nghe tên Bồ-tát Quán Âm, một lòng xưng danh, thọ trì miên mật, đều được giải thoát.
Chữ Quán Thế Âm nghĩa là lắng nghe tiếng kêu của thế gian. Ngài không phải là vị thần ngồi trên cao chờ người ta đến lễ. Ngài là người lắng nghe. Tai của Ngài hướng về phía tiếng kêu cứu. Mà tiếng kêu cứu thì có ở khắp nơi, không chỉ trong chùa, không chỉ lúc tụng kinh. Tiếng kêu của người đang bệnh, người đang sợ, người đang bị oan ức, người đang tuyệt vọng, tất cả đều là tiếng mà Ngài lắng nghe.
Kinh kể ra bảy nạn lớn mà người trì niệm danh hiệu Quan Âm được thoát. Có người lâm cảnh hỏa hoạn, xưng niệm Quan Âm, nhờ sức oai thần, lửa chẳng cháy đặng. Có người bị nước cuốn trôi, xưng niệm Quan Âm, nhờ sức oai thần, liền đến chỗ cạn. Có người đi thuyền tìm châu báu giữa biển lớn, gặp bão táp, trôi dạt vào nước La-sát, thành tâm trì niệm Quan Âm, nhờ sức oai thần, bình an vô sự.
Lại có người sắp bị hãm hại bằng trượng dao gậy, thành tâm trì niệm Quan Âm, lúc đó dao gậy liền gãy từng khúc, và được cứu thoát. Có người bị La-sát hoặc quỷ Dạ-xoa hãm hại, nên niệm Quan Âm, quỷ dữ không dám dùng mắt dọa người, huống là hãm hại. Có người vì nghiệp hay tội mà bị cảnh lao lung, xiềng xích gông cùm trói buộc khắp thân, nhờ niệm Quan Âm, thoát cảnh tù đày, dứt hẳn họa tai. Có đoàn thương gia mang nhiều của báu đi đường hiểm trở, bị cướp tấn công, chỉ cần hết lòng trì niệm danh hiệu Quan Âm, vị Ban Vô Úy, nhờ sức oai thần, thoát khỏi tai nạn.
Bảy nạn ấy, nói bằng lời đời thường, chính là lửa, nước, bão tố, dao gậy, ma quỷ, tù tội và cướp bóc. Ngày xưa, đó là những tai nạn mà người đi đường, người đi biển, người buôn xa thường gặp. Ngày nay, lửa có thể là cơn giận thiêu đốt lòng mình, nước có thể là nợ nần cuốn mình đi, bão tố có thể là biến cố ập đến bất ngờ, gông cùm có thể là một thói quen xấu trói chặt mình không thoát được. Niệm danh hiệu Quan Âm, trước hết là nhớ lại rằng mình không đơn độc, rồi từ đó mà bình tĩnh tìm đường ra.
Kinh còn nói: Nếu có chúng sanh bản tánh tham lam, ngu si hờn giận, thường cung kính niệm Bồ-tát Quan Âm, thì tham sân si thảy đều tan biến. Như vậy, ngoài bảy nạn bên ngoài, còn có ba nạn bên trong: tham, sân, si. Người hay tham thì niệm để bớt tham. Người hay giận thì niệm để bớt giận. Người hay mê lầm thì niệm để bớt mê lầm. Cái nạn lớn nhất nhiều khi không phải ở ngoài đường, mà ở trong lòng mình.
Rồi Bồ-tát Vô Tận Ý hỏi: Trong cõi trần gian, Bồ-tát Quan Âm ứng dụng thế nào, phương tiện quyền xảo, hoằng pháp lợi sinh, giúp cho hữu tình thảy đều tỏ ngộ? Đức Phật dạy: Tùy theo căn tánh của các chúng sanh, Bồ-tát Quan Âm ứng hiện nhiều thân. Nếu chúng sanh đáng dùng Phật thân để được độ thoát, Ngài hiện Phật thân. Còn không, Ngài hiện thân Thanh Văn, thân Bích-chi Phật, hoặc Trời Đế-thích, hoặc thân Phạm Vương, thân trưởng giả, tể quan, cư sĩ, Bà-la-môn, tín nữ, thiện nam, hoặc làm Tăng Ni, hoặc thân đồng nam đồng nữ, thậm chí hiện thân trời, rồng, dạ-xoa, tất cả ba mươi ba ứng thân sai khác, giúp người giải thoát, thì Quan Thế Âm sẵn sàng hóa thân, không chút quản ngại.
Ba mươi ba ứng thân có nghĩa là Ngài hiện ra dưới hình dạng nào mà người cần được giúp có thể đón nhận. Người cần một vị thầy thì Ngài hiện làm thầy. Người cần một người bạn thì Ngài hiện làm bạn. Người cần một người lạ tốt bụng giữa đường thì Ngài hiện làm người lạ ấy. Ngài không bắt chúng sinh phải đến với Ngài bằng một hình dạng duy nhất. Ngài đến với chúng sinh bằng hình dạng mà chúng sinh cần nhất lúc ấy.
Vì thế, cõi Ta-bà còn gọi Ngài là Đấng Thí Vô Úy, tức là vị ban cho sự không sợ hãi. Ban niềm vô úy trong chốn khổ nạn, sợ hãi kinh hoàng, chính là hạnh nguyện của Quán Thế Âm. Người nghe kinh này, khi gặp nạn thì nhớ niệm danh hiệu Ngài. Nhưng cũng xin nhớ thêm một điều: mỗi khi mình lắng nghe một người đang khổ, mỗi khi mình hiện ra đúng lúc người khác cần, thì lúc ấy, mình cũng đang làm một ứng thân nhỏ của Quan Âm giữa đời thường.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư