🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Ba thân Phật: pháp thân, báo thân, hóa thân

Hiểu kinh dễ dàng · 7 phút đọc

Có lần một đứa nhỏ hỏi tôi: Phật có mấy thân? Tôi ngẩn người. Mình lạy Phật mỗi ngày, mà chưa bao giờ nghĩ Phật có mấy thân. Đứa nhỏ hỏi tiếp: Phật Thích Ca là Phật, vậy Phật A Di Đà cũng là Phật, hai ông có phải là một không? Câu hỏi của trẻ con mà khó trả lời. Sau này đọc sách, tôi mới biết nhà Phật dạy rõ: Phật có ba thân. Ba thân mà một Phật. Hiểu được ba thân, mới hiểu Phật là ai.

Ba thân đó là pháp thân, báo thân và hóa thân. Sách Tinh Mệnh Khuê Chỉ ghi rõ ba tên: Thanh Tịnh Pháp Thân, Viên Mãn Báo Thân, Thiên Bách Ức Hóa Thân. Ba cái tên nghe oai, nhưng ý thì dễ hiểu. Pháp thân là thân thanh tịnh, báo thân là thân viên mãn, hóa thân là thân hiện ra trăm ngàn ức hình tướng để độ đời. Một Phật, ba thân, mỗi thân một việc.

Pháp thân là gì? Đó là thân của chân lý. Pháp thân không có hình tướng, không sinh không diệt, không đến không đi. Kinh Kim Cang, phẩm Pháp Thân Phi Tướng, nói: Thanh tịnh pháp thân, phi chúc tướng mạo. Nghĩa là pháp thân thanh tịnh, không thuộc về tướng mạo. Mình không thể chỉ vào đâu mà nói: đây là pháp thân. Pháp thân giống như mặt trời: mặt trời ở trên cao, mình không chạm được, nhưng ánh sáng của nó thì ở khắp nơi. Pháp thân là cái thể của Phật, là chân lý mà Phật đã chứng.

Báo thân là gì? Đó là thân của công đức viên mãn. Phật tu vô lượng kiếp, tích công đức vô lượng, đến khi thành Phật thì hiện ra một thân trang nghiêm, đầy đủ tướng tốt, để dạy cho các vị Bồ Tát. Báo thân là quả báo của công đức tu hành. Nếu ví pháp thân là mặt trời, thì báo thân là ánh sáng tròn đầy của mặt trời, sáng mà không chói, ấm mà không gắt. Báo thân không phải ai cũng thấy được, chỉ những người có căn cơ cao mới thấy.

Hóa thân là gì? Đó là thân Phật hiện ra để độ chúng sinh. Sách Giáo Khoa Phật Học giải thích: thân ứng hóa là một trong ba thân của Phật; đó là cái thân đức Phật ứng theo cơ duyên mà hóa hiện ra. Phật Thích Ca là một hóa thân. Ngài sinh ra làm người, sống như người, già như người, bệnh như người, để dạy người. Hóa thân có thể hiện ra trăm ngàn hình tướng: lúc làm Phật, lúc làm người thường, lúc làm con vật, miễn là độ được chúng sinh. Thiên bách ức hóa thân, nghĩa là trăm ngàn ức thân, là vậy.

Nghe ba thân, nhiều người hỏi: vậy mình lạy Phật nào? Lạy Phật Thích Ca là lạy hóa thân. Lạy Phật A Di Đà là lạy báo thân. Còn pháp thân thì lạy làm sao, khi nó không có hình tướng? Câu trả lời là: lạy Phật nào cũng là lạy cả ba thân, vì ba thân không tách rời nhau. Giống như lạy mặt trời: mình thấy ánh nắng, mình cảm hơi ấm, mình biết có mặt trời. Ánh nắng là hóa thân, hơi ấm là báo thân, mặt trời là pháp thân. Ba mà một, một mà ba.

Hiểu ba thân rồi, mới hiểu câu: Phật ở đâu? Phật không chỉ ở trên bàn thờ, không chỉ ở trong chùa. Hóa thân của Phật ở khắp nơi, chỗ nào có người cần độ, chỗ đó có Phật hiện. Báo thân của Phật ở trong công đức, ai tu công đức thì gần báo thân. Pháp thân của Phật ở trong chân lý, ai thấy chân lý thì thấy pháp thân. Cho nên người xưa nói: lạy Phật là lạy Phật trong mình. Trong mình cũng có pháp thân, chỉ vì vô minh che nên chưa thấy.

Người đời hay chấp vào hình tướng. Thấy tượng Phật đẹp thì thích, tượng xấu thì chê. Thấy chùa lớn thì tin, chùa nhỏ thì nghi. Đó là chỉ thấy hóa thân, mà quên pháp thân. Pháp thân không đẹp không xấu, không lớn không nhỏ, vì nó không có hình tướng. Ai chấp vào tướng mà tìm Phật, kinh Kim Cang dạy, là không thấy được Như Lai. Thấy Phật thật, là thấy bằng trí tuệ, không phải bằng mắt.

Đứa nhỏ hỏi tôi Phật có mấy thân, tôi đã trả lời nó bằng ví dụ mặt trời. Nó nghe xong gật gù, rồi hỏi tiếp: vậy con có ba thân không? Tôi cười: con cũng có. Thân con đang ngồi đây là hóa thân. Cái tốt con làm mỗi ngày là báo thân. Còn cái thật trong con, cái không đổi, là pháp thân. Nó nghe xong cười tít mắt. Trẻ con hiểu nhanh hơn người lớn, vì chúng chưa chấp nhiều.

Ba thân Phật, nói cho cùng, là để nhắc mình một điều: Phật không xa. Pháp thân ở trong chân lý, báo thân ở trong công đức, hóa thân ở trong đời thường. Mình sống đúng với chân lý, làm đúng với công đức, thương đúng với đời thường, là mình đang gần Phật. Không cần đi tìm Phật ở đâu xa. Phật có ba thân, và cả ba thân đều ở ngay trong đời mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Tinh Mệnh Khuê Chỉ Toàn Thư, tr. 419
• Pháp Thân Phi Tướng (Kinh Kim Cang), tr. 1
• Giáo Khoa Phật Học - Cấp 1 (Phương Luân), tr. 50
Bài liên quanTam học: giới, định, tuệ như ba chân kiềngTịch diệt là vui: khi sinh diệt đã dừngNhư thị: thấy mọi sự như nó là