🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Sáu điều nên nhớ mỗi ngày: niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm giới, niệm thí, niệm thiên

Hiểu kinh dễ dàng · 7 phút đọc

Buổi sáng, trước khi ra khỏi nhà, nhiều người có một thói quen quen thuộc. Kiểm tra ví. Kiểm tra điện thoại. Kiểm tra chìa khóa. Đủ ba thứ mới yên tâm bước ra cửa.

Nhưng có một thứ ít ai kiểm tra: lòng mình hôm nay ra sao. Mình đang mang theo cái gì trong đầu khi bước ra đường. Một nỗi bực từ tối qua chưa nguôi. Một món nợ lo chưa trả. Một lời người ta nói làm mình khó chịu từ hôm kia. Những thứ đó không nằm trong ví, nhưng nó đi theo mình cả ngày.

Ngày xưa, có một vị cư sĩ tên là Đại Danh đến hỏi Phật. Ông là người tại gia, bận rộn việc nhà việc nước như bao người. Ông hỏi làm sao để lòng mình được yên giữa đời sống ồn ào. Phật không bảo ông bỏ nhà lên núi. Phật dạy ông sáu điều nên nhớ mỗi ngày. Sáu điều đó gọi là sáu tùy niệm.

Sáu điều ấy là: niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm giới, niệm thí và niệm chư thiên. Nghe qua tưởng là chuyện của người tu trong chùa. Nhưng thật ra, đó là sáu chỗ để lòng mình nương vào, ngay giữa đời thường.

Niệm Phật, trước hết, là nhớ đến một người đã tỉnh thức. Không phải chỉ đọc tên Phật cho đủ số lần. Mà là nhớ: đã có một con người, cũng bằng xương bằng thịt như mình, đã thắng được tham, sân, si trong lòng. Nhớ như vậy, mình có một tấm gương để soi. Hôm nay mình nổi giận, mình nhớ ra: có người đã từng giận như mình, mà đã vượt qua được. Thế là lòng mình có chỗ bám.

Niệm Pháp là nhớ đến con đường. Pháp là những lời dạy rất thực: đừng làm điều ác, siêng làm điều lành, giữ tâm trong sạch. Khi mình đứng trước một việc khó xử, không biết nên làm hay không, nhớ lại một lời dạy đúng lúc cũng giống như nhớ lại lời dặn của cha mẹ trước khi đi xa. Lời dạy ấy giúp mình khỏi lạc đường.

Niệm Tăng là nhớ đến những người cùng đi trên con đường ấy. Tăng là đoàn thể những người tu tập, những người đã đi trước mình. Nhớ đến họ, mình biết mình không đi một mình. Có người đã đi qua đoạn đường mình đang đi, đã vấp ở chỗ mình đang vấp. Niềm tin ấy làm mình vững lòng hơn.

Ba điều sau gần gũi hơn nữa, vì nó nằm ngay trong đời sống của chính mình.

Niệm giới là nhớ lại những điều lành mình đã giữ được. Hôm nay mình đã không nói dối. Hôm nay mình đã không lấy của ai. Hôm nay mình đã kiềm được một cơn giận. Nhớ lại những điều đó, lòng mình nhẹ nhõm. Giới không phải là xiềng xích trói mình. Giới là hàng rào mình tự dựng để bảo vệ mình. Nhớ mình đã giữ được hàng rào ấy, mình thấy yên tâm.

Niệm thí là nhớ lại những lần mình đã cho đi. Một lần giúp người qua đường. Một bữa cơm chia cho người khó hơn mình. Một lời an ủi đúng lúc. Nhiều người chỉ nhớ những gì mình đã mất, đã cho đi mà không được đền đáp. Nhưng kinh dạy nhớ theo hướng ngược lại: nhớ rằng mình đã từng mở lòng. Cái đã cho đi không mất. Nó ở lại trong lòng mình thành một niềm vui âm thầm.

Niệm chư thiên là nhớ đến những người sống lành, sống cao thượng. Chư thiên ở đây có thể hiểu là những bậc sống trong sạch, an vui. Nhớ đến họ, mình tự hỏi: họ sống được như vậy, mình có sống được không. Đó là một cách nhắc mình hướng lên, thay vì cứ nhìn xuống những điều xấu quanh mình.

Phật dạy vị cư sĩ Đại Danh rằng, khi một người nhớ nghĩ như vậy, tâm của người ấy không bị tham ám ảnh, không bị sân ám ảnh, không bị si ám ảnh. Tâm trở nên chánh trực. Rồi từ đó, niềm vui sinh ra, thân được nhẹ nhàng, tâm được định tĩnh. Nghe thì đơn giản, nhưng đó là cả một tiến trình: nhớ điều lành, lòng ngay thẳng, vui sinh ra, thân nhẹ, tâm yên.

Thực hành sáu điều này không cần nhiều thời gian. Buổi sáng, trước khi bước ra cửa, dành một phút nhớ một điều. Hôm nay mình nhớ Phật, nhớ một đức tính của Ngài mà mình muốn học. Trưa, lúc ăn cơm, nhớ một điều lành mình đã giữ được từ sáng. Tối, trước khi ngủ, nhớ một lần mình đã cho đi trong ngày. Mỗi ngày chỉ cần một điều, mà nhớ cho thật lòng.

Lâu dần, sáu điều này thành thói quen. Lòng mình có sáu chỗ nương. Gặp chuyện bực, mình nhớ đến Phật. Gặp chuyện khó xử, mình nhớ đến Pháp. Thấy mình cô đơn, mình nhớ đến Tăng. Thấy mình yếu lòng, mình nhớ giới mình đã giữ. Thấy mình keo kiệt, mình nhớ lần mình đã cho. Thấy mình chán nản, mình nhớ những người sống đẹp.

Người xưa kiểm tra ví, điện thoại, chìa khóa trước khi ra khỏi nhà. Người học Phật kiểm tra thêm một thứ: lòng mình hôm nay nương vào đâu. Đủ sáu chỗ nương ấy, bước ra đường cũng vững vàng hơn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Tăng Chi Bộ 11.12 — sáu tùy niệm dạy cư sĩ Mahānāma (u-cbpg/cbpg08.htm, tr. 1)
• Thanh Tịnh Đạo, chương VII — lợi ích niệm ân đức Tam Bảo (u-cbpg/cbpg08.htm, tr. 1)
Bài liên quanBồ Đề Đạt Ma: chín năm nhìn vách đá, một câu an được tâmChú Đại Bi: tám mươi hai câu, một tấm lòng của Bồ Tát Quán ÂmĐại Thừa Khởi Tín: chân như trong sạch, vô minh chỉ là niệm khởi