Có những buổi tối, nhà có người ốm. Thuốc đã uống, bác sĩ đã dặn, nhưng lòng người nhà vẫn không yên. Người ta thắp một nén nhang, chắp tay, đọc một bài chú mà mình thuộc từ nhỏ. Đọc không phải vì hiểu hết từng chữ. Đọc vì trong lúc bất lực, mình cần một chỗ để gửi lòng.
Bài chú mà nhiều gia đình Việt đọc trong những lúc ấy là chú Đại Bi. Tên đầy đủ của bài chú này rất dài: Thiên thủ thiên nhãn Quán Thế Âm bồ tát quảng đại viên mãn vô ngại đại bi tâm đà la ni. Cái tên dài ấy gói cả một hình ảnh: Bồ Tát Quán Âm với nghìn tay, nghìn mắt, với tấm lòng từ bi rộng lớn không ngăn ngại.
Bài chú rút ra từ kinh Thiên Thủ. Theo sách Thiền Uyển Tập Anh, bài chú gồm cả thảy tám mươi hai câu chữ Phạn, do ngài Già Phạm Đạt Ma phiên âm. Ngoài bản dịch của ngài ra, còn có những bản dịch khác của các ngài Bất Không, Trí Thông. Nhưng bản của Già Phạm Đạt Ma đã trở thành bản văn chính thức, dùng trong hầu hết các chùa chiền ở Việt Nam và Trung Quốc cho đến ngày nay.
Tám mươi hai câu. Nghe thì nhiều. Nhưng người đọc lâu sẽ thấy nó có một nhịp riêng. Đọc lên, miệng đều, hơi thở đều, lòng cũng đều theo. Nhiều người không hiểu nghĩa từng chữ Phạn, nhưng vẫn đọc mỗi ngày. Vì sao. Vì chú không chỉ để hiểu bằng đầu. Chú là để đọc bằng lòng, để lòng mình nương vào một hạnh nguyện lớn.
Hạnh nguyện ấy là gì. Quán Âm là vị Bồ Tát lắng nghe tiếng kêu cứu của thế gian. Nghìn tay là để cứu giúp khắp nơi. Nghìn mắt là để thấy hết nỗi khổ của chúng sinh. Đại bi là tấm lòng thương không phân biệt, không điều kiện. Khi mình đọc chú Đại Bi, mình đang nhắc mình nhớ đến tấm lòng ấy. Mình đang tập thương như Bồ Tát thương.
Trong sử Việt, có câu chuyện về thiền sư Đạo Hạnh thời Lý. Ngài ngày thường chuyên trì chú Đại Bi, đủ ức vạn nghìn lần thì cây tùng rụng xuống một nhánh. Câu chuyện nghe có vẻ kỳ lạ. Nhưng ý của nó rất thật: một người chuyên tâm trì một bài chú suốt đời, lòng người ấy sẽ đổi khác. Sự chuyên nhất làm tâm lắng lại, làm lòng trong ra.
Nhiều người hỏi: đọc chú có linh nghiệm không. Câu hỏi ấy khó trả lời bằng một câu có hay không. Hãy nhìn theo cách khác. Khi mình đọc chú, miệng mình không nói lời ác. Khi mình chú tâm vào từng câu, ý mình không chạy theo giận hờn, lo lắng. Khi mình nghĩ đến Bồ Tát Quán Âm, lòng mình hướng về từ bi. Ba nghiệp thân, khẩu, ý trong lúc ấy đều đang làm việc lành. Đó đã là một sự linh nghiệm rất thật.
Chú Đại Bi cũng là một cách để người mới học Phật bắt đầu. Người mới chưa đọc được kinh dài, chưa hiểu được lý sâu. Nhưng ai cũng có thể đọc một bài chú. Đọc chậm, đọc đều, đọc với lòng thành. Mỗi câu là một lần nhắc mình: mình muốn sống với tấm lòng từ bi. Mỗi buổi đọc là một lần tưới tẩm hạt giống lành trong lòng.
Có người đọc chú để cầu cho người thân hết bệnh. Có người đọc để cầu cho mình bớt sợ hãi trước một việc lớn. Có người đọc chỉ vì mỗi tối đọc xong thấy lòng nhẹ nhõm, ngủ ngon hơn. Tất cả đều đúng. Vì gốc của việc trì chú là quay về với lòng mình. Bệnh có khỏi hay không còn tùy duyên, tùy thuốc, tùy bác sĩ. Nhưng lòng người đọc thì chắc chắn đã đổi khác trong lúc đọc.
Nếu bạn chưa từng đọc chú Đại Bi, hãy thử một lần. Không cần đọc hết tám mươi hai câu ngay buổi đầu. Chỉ cần ngồi yên, chắp tay, đọc vài câu đầu cho chậm rãi. Nghe tiếng của chính mình. Thấy hơi thở của chính mình. Và nhớ đến hình ảnh Bồ Tát với nghìn tay nghìn mắt, đang lắng nghe tất cả những nỗi khổ trên đời, trong đó có nỗi khổ của mình.
Đọc chú không phải là phép màu từ bên ngoài. Đọc chú là cách để mình đánh thức tấm lòng từ bi vốn có sẵn trong mình. Bồ Tát ở ngoài kia, nhưng hạt giống từ bi thì ở trong này. Mỗi lần đọc, là một lần tưới nước cho hạt giống ấy. Tưới đủ lâu, nó sẽ nảy mầm. Và một ngày nào đó, chính mình cũng có thể đưa tay ra, giúp được một người khác đang khổ.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư