🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Bồ Đề Đạt Ma: chín năm nhìn vách đá, một câu an được tâm

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Có những lúc lòng mình rối đến mức không biết phải làm sao. Việc chưa xong, người chưa hiểu, giận chưa nguôi. Mình muốn có ai đó giúp mình an cái tâm lại. Nhưng càng tìm cách an, tâm càng rối.

Ngày xưa, có một vị tăng đến gặp Bồ Đề Đạt Ma và nói đúng nỗi lòng ấy: Con không an được tâm, xin thầy an tâm cho con. Đạt Ma không giảng một bài dài. Ngài chỉ nói một câu: Đưa tâm cho ta, ta sẽ an cho.

Vị tăng ngẩn ra. Tìm một hồi, ông thưa: Con không thấy tâm đâu cả. Đạt Ma đáp: Ta đã an tâm cho con.

Câu chuyện chỉ có vậy. Nhưng người học Thiền nhớ mãi, vì nó chỉ ra một điều rất lạ: cái tâm làm mình khổ, tìm hoài không thấy nó ở đâu.

Bồ Đề Đạt Ma là ai. Theo sử sách, Ngài là người sáng lập ra Thiền tông Trung Hoa. Ngài từ Ấn Độ sang Trung Quốc vào năm 520, truyền kinh Lăng Già cho đệ tử là Huệ Khả. Từ Huệ Khả, dòng Thiền truyền qua Tăng Xán, Đạo Tín, Hoàng Nhẫn, rồi đến Huệ Năng, sau đó nở thành hai phái lớn. Thiền học Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng sâu từ dòng này, qua các thiền sư như Tì Ni Đa Lưu Chi.

Truyền thuyết kể rằng Đạt Ma đã ngồi nhìn vào vách đá chín năm. Chín năm không nói nhiều, không giảng nhiều. Chỉ ngồi. Người đời sau gọi đó là bích quan, nhìn vách. Nghe qua tưởng là khổ hạnh vô ích. Nhưng cái ngồi ấy chính là cách Ngài dạy: tâm không an, không phải vì thiếu lời dạy, mà vì mình cứ chạy theo suy nghĩ của mình.

Hãy nhìn lại câu chuyện an tâm. Vị tăng nói tâm không an. Đạt Ma bảo đưa tâm ra đây. Ông tìm. Tìm mãi không thấy. Vì sao không thấy. Vì cái gọi là tâm bất an, thật ra chỉ là những ý nghĩ nối nhau chạy. Giận là một ý nghĩ. Lo là một ý nghĩ. Buồn là một ý nghĩ. Mỗi ý nghĩ đến rồi đi. Nhưng mình cứ nắm lấy nó, gọi nó là tâm của mình, rồi khổ vì nó.

Đạt Ma không an tâm bằng cách dẹp hết ý nghĩ. Ngài chỉ cho ông thấy: ông tìm không ra cái tâm bất an ấy. Nó không có chỗ ở cố định. Nó không nằm trong thân, không nằm ngoài thân. Khi mình thôi tìm, thôi nắm, nó tự lặng.

Trong Thiền có một cách dạy gọi là chỉ thẳng. Thầy nói rất ít. Thầy không giảng lý luận dài dòng. Thầy dùng một hành động, một câu hỏi bất ngờ để người học quay về thực tại. Như chuyện một vị tăng khác đến hỏi Triệu Châu xin chỉ giáo. Triệu Châu hỏi: Ăn cơm chưa. Tăng đáp: Dạ ăn rồi. Triệu Châu nói: Thì rửa bát đi.

Nghe qua tưởng là câu đùa. Nhưng ý của Thiền ở ngay đó. Giác ngộ không phải là chuyện rời khỏi đời sống. Ngược lại, Thiền là đời sống hằng ngày. Ăn cơm thì biết mình ăn cơm. Rửa bát thì biết mình rửa bát. Tâm an không phải ở chỗ nào xa xôi. Tâm an ở ngay trong việc mình đang làm, khi mình làm trọn vẹn với việc ấy.

Các tổ Thiền Trung Quốc luôn nhấn mạnh: Thiền là tâm bình thường. Không phải làm ra vẻ cao siêu. Không phải trốn vào núi sâu. Người sống trọn vẹn trong hiện tại, chú tâm tỉnh giác trong từng việc nhỏ, người ấy đã chạm được cái mầu nhiệm của đời sống.

Trở lại với nỗi lòng của mình hôm nay. Khi lòng rối, đừng vội đi tìm một phương thuốc ở đâu xa. Hãy ngồi yên một lúc và hỏi mình: cái tâm bất an ấy, nó ở đâu. Tìm thử xem. Tìm trong đầu, tìm trong ngực, tìm trong những ý nghĩ vừa chạy qua. Tìm rồi sẽ thấy: nó không có chỗ ở thật. Những ý nghĩ đến rồi đi như mây. Mình không phải là đám mây. Mình là bầu trời để mây đi qua.

Đạt Ma ngồi nhìn vách chín năm để nói một điều giản dị như vậy. Không cần thêm lời. Khi thấy rõ tâm mình không có chỗ bám, tự nhiên tâm an. Không phải an vì đã dẹp được gì. Mà an vì đã thấy: vốn không có gì để dẹp.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Lịch sử Việt Nam, tập 01 — Bồ Đề Đạt Ma, người sáng lập Thiền tông Trung Hoa (tr. 334)
• Đạo Của Vật Lý (F. Capra, Nguyễn Tường Bách dịch) — đối đáp an tâm của Bồ Đề Đạt Ma (tr. 108)
• Định Hướng Văn Học (Kim Định) — chín năm bích quan của Bồ Đề Đạt Ma (tr. 59)
Bài liên quanChú Đại Bi: tám mươi hai câu, một tấm lòng của Bồ Tát Quán ÂmĐại Thừa Khởi Tín: chân như trong sạch, vô minh chỉ là niệm khởiSáu trần: những gì mắt tai chạm tới mỗi ngày