🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Mọi chuyện đều có duyên mới thành

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Một hạt lúa nảy mầm cần những gì? Cần đất, cần nước, cần nắng, cần người gieo, cần mùa đúng lúc. Thiếu một thứ, hạt lúa nằm im. Không có cái gì tự nhiên mà thành một mình. Chuyện đời mình cũng vậy. Cái gì đến với mình hôm nay cũng do nhiều thứ hợp lại mà thành. Trong kinh, điều này gọi là duyên khởi.

Có một câu kinh ngắn mà nghe qua tưởng đơn giản: cái này có mặt thì cái kia có mặt. Do cái này sanh thì cái kia sanh. Cái này không có mặt thì cái kia không có mặt. Nghĩa là không có cái gì tự có một mình. Mọi thứ đều nương nhau mà có. Cái bàn có mặt vì có gỗ, có đinh, có người thợ, có người cần ngồi. Bỏ một duyên đi, cái bàn không còn là cái bàn nữa.

Hiểu được vậy thì mình bớt đổ lỗi. Vợ chồng cãi nhau, mình hay nghĩ: tại anh, tại em. Nhưng cãi nhau đâu chỉ do một câu nói. Nó do mệt mỏi cả tuần, do tiền thiếu, do con ốm, do lời nói hôm qua chưa xin lỗi, do cả hai đều đang đói. Một câu nói chỉ là giọt nước cuối cùng. Cái ly đã đầy từ lâu rồi. Nhìn thấy nhiều duyên như vậy, mình không còn muốn chỉ tay vào một người nữa. Mình bắt đầu thấy mình cũng là một duyên trong đó.

Duyên khởi còn dạy một điều rất hay: muốn đổi kết quả thì đổi duyên. Quả khổ hôm nay là do duyên hôm qua. Muốn ngày mai khác đi, thì hôm nay phải gieo duyên khác. Không cần làm gì lớn lao. Muốn con mình ngoan, duyên gần nhất là lời nói của mình mỗi ngày. Nói nhẹ thì con mềm. Nói nặng thì con cứng. Muốn nhà yên, duyên gần nhất là bữa cơm ăn cùng nhau, không điện thoại. Muốn tâm an, duyên gần nhất là mười phút ngồi yên buổi sáng.

Có người nghe vậy sẽ hỏi: thế số phận ở đâu? Kinh dạy không có số phận cứng nhắc. Chỉ có duyên đang chạy. Mà duyên thì mình có thể chạm vào được. Hôm qua mình gieo hạt ớt thì hôm nay ăn cay. Đừng trách món ăn cay. Muốn ăn ngọt thì gieo hạt khác. Đơn giản vậy thôi, mà cũng khó vậy thôi, vì gieo thì dễ, chờ thì lâu. Người ta gieo một ngày rồi đòi gặt ngay. Không gặt được thì bảo đạo Phật không linh.

Kinh còn nói tới mười hai mắt xích nối nhau, gọi là thập nhị nhân duyên, bắt đầu từ không thấy rõ mà sinh ra hành động, rồi sinh ra cái biết, rồi sinh ra thân tâm, rồi sinh ra cảm giác, ham muốn, bám víu, rồi sinh ra cả một đời khổ. Nghe thì dài, nhưng gốc chỉ có một: không thấy rõ. Thấy rõ thì xích đầu đứt, cả chuỗi đứt theo. Không thấy rõ thì cứ loay hoay trong vòng tròn.

Một bà mẹ kể: con bà học kém, bà mắng suốt ba năm mà con càng kém. Một hôm bà ngồi nghĩ theo duyên khởi: con kém có phải chỉ do con lười không? Hay do bà mắng nhiều quá nên con sợ học? Hay do nhà ồn, con không tập trung được? Bà đổi duyên: bớt mắng, dọn góc học yên tĩnh, mỗi tối ngồi cùng con nửa giờ. Ba tháng sau con khá lên. Bà không đổi con. Bà đổi duyên quanh con.

Duyên khởi cũng đúng với thân thể mình. Muốn khỏe thì duyên là giấc ngủ, bữa ăn, bước đi mỗi ngày. Không ai uống một viên thuốc mà khỏe mãi được. Sức khỏe là quả của nhiều duyên nhỏ gieo đều tay. Cũng vậy, muốn tâm an thì duyên là người mình gần, sách mình đọc, lời mình nghe mỗi ngày. Gần người hiền thì tâm hiền theo. Nghe lời ác hoài thì tâm đục dần. Chọn duyên cũng là chọn đời mình.

Vậy nên mỗi khi gặp chuyện khó, đừng hỏi ai có lỗi. Hãy hỏi: những duyên nào đã làm nên chuyện này? Và duyên nào mình có thể đổi ngay hôm nay? Hỏi vậy thì tay mình có việc để làm, lòng mình có đường để đi. Người thấy được duyên thì không còn là nạn nhân của đời nữa. Người đó là người làm vườn: biết hạt nào gieo xuống đất nào, tưới bao nhiêu nước, chờ bao lâu thì gặt.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Trung Bộ – Tiểu Kinh Sakuludāyi — cái này có mặt thì cái kia có mặt, do cái này sanh thì cái kia sanh (trang 3)
• Kinh Tương Ưng Bộ – Tương Ưng Nhân Duyên (Nidāna Saṃyutta) — thức tập khởi, thức đoạn diệt theo duyên (trang 23)
Bài liên quanGiới, định, tuệ: ba bước đi cho vữngĐi đúng đường: tám điều Phật dạyMười việc lành làm mỗi ngày