🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Dụ ngôn mũi tên độc: đừng hỏi nữa, hãy nhổ tên ra đã

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Răng đau nhức cả đêm. Sáng dậy, thay vì đi khám, có người ngồi tra mạng cả buổi. Răng này đau là do sâu hay do viêm. Thuốc nào tốt. Nha sĩ nào giỏi. Phòng khám nào rẻ. Tra hết chỗ này tới chỗ khác, càng tra càng rối. Tới trưa, răng vẫn đau. Mà giờ thì đã muộn, phòng khám đóng cửa nghỉ trưa. Cơn đau không đợi mình tìm hiểu xong mới đau. Nó cứ đau.

Vợ chồng cãi nhau cũng vậy. Chuyện bắt đầu từ cái chén chưa rửa. Rồi cãi thành chuyện ai lười hơn ai. Rồi cãi thành chuyện năm xưa ai sai trước. Rồi cãi thành chuyện nhà ai khinh nhà ai. Cãi tới khuya, không ai nhớ ban đầu cãi vì cái gì. Chỉ nhớ mình phải thắng. Mà thắng rồi thì sao. Nhà vẫn lạnh. Cơm vẫn nguội. Chén vẫn chưa rửa.

Người ta hay vậy. Gặp chuyện khổ, thay vì chữa, lại ngồi hỏi. Hỏi tại sao. Hỏi ai gây ra. Hỏi lỗi của ai. Hỏi cho tới khi mệt, mà chuyện thì vẫn nằm đó, chưa ai đụng vào. Hỏi không phải là sai. Nhưng hỏi mãi mà không làm, thì hỏi chỉ là cách trốn việc.

Trong kinh sách có một dụ ngôn nổi tiếng, kể về một người bị trúng mũi tên độc. Người ta chạy tới muốn nhổ tên ra, băng bó vết thương cho anh. Nhưng anh gạt đi, đòi phải biết trước đã. Ai đã bắn tôi. Người đó tên gì, ở đâu. Mũi tên làm bằng gỗ gì. Dây cung làm bằng chất gì. Lông tên lấy từ chim nào. Anh nói, chừng nào biết hết mấy điều đó, tôi mới cho nhổ tên. Thầy thuốc đứng nhìn, chỉ biết lắc đầu. Vì ai cũng biết, anh sẽ chết trước khi biết được những điều anh muốn biết.

Hòa thượng Thích Thanh Từ kể lại dụ ngôn này trong sách Tìm Chân Lý, và nói rõ: Phật đã quở người hỏi như vậy là ngu si. Nghe thì nặng, mà nghĩ kỹ thì đúng. Mũi tên đang ghim trong người, độc đang chạy trong máu, mà còn đòi hỏi cho đủ thứ, thì có khác gì người tự giết mình. Việc cần làm trước nhất là nhổ tên ra. Còn chuyện ai bắn, bắn bằng gì, để sau hãy hay.

Dụ ngôn này không chỉ nói chuyện tu hành. Nó nói chuyện đời thường của mình mỗi ngày. Khổ đau là mũi tên. Ai cũng đang bị ghim một mũi nào đó. Người thì khổ vì bệnh. Người thì khổ vì nghèo. Người thì khổ vì con cái, vì vợ chồng, vì công việc. Mũi tên thì đã ghim rồi. Mà mình cứ ngồi hỏi: tại sao tôi khổ. Tại sao người ta đối xử với tôi như vậy. Tại sao đời bất công. Hỏi xong, khổ vẫn còn đó. Có khi còn khổ thêm, vì hỏi nhiều mà không có đáp án thì thành oán.

Phật dạy, việc đầu tiên không phải là trả lời mọi câu hỏi. Việc đầu tiên là nhổ mũi tên ra. Nghĩa là làm ngay cái việc có thể làm được, để bớt khổ ngay bây giờ. Đang giận thì dừng lại, đừng nói thêm lời nào làm đau nhau. Đang buồn thì đi ra ngoài, hít thở, gặp người có thể giúp mình. Đang bệnh thì đi khám, uống thuốc, nghỉ ngơi. Đang nợ thì ngồi xuống tính toán, trả dần từng chút. Những việc này không cần phải hiểu hết mọi chuyện trên đời mới làm được. Chỉ cần làm.

Câu hỏi thì để sau. Sau khi vết thương đã lành, sau khi lòng đã yên, mình muốn tìm hiểu gì thì tìm hiểu. Lúc đó đầu óc tỉnh táo, hỏi mới ra đáp án. Còn lúc đang đau mà hỏi, thì câu trả lời nào cũng méo mó. Người đang giận mà đi tìm ai đúng ai sai, thì chỉ tìm ra cái cớ để giận thêm.

Cho nên, lần sau gặp chuyện khổ, thử nhớ tới người bị trúng tên. Đừng hỏi nữa. Hãy nhổ tên ra đã. Làm một việc nhỏ, ngay bây giờ, để bớt khổ một chút. Rửa cái chén. Nói một câu xin lỗi. Đi khám cái răng. Ngồi xuống với nhau năm phút. Những việc nhỏ đó chính là bàn tay nhổ mũi tên. Còn những câu hỏi lớn, cứ để đó. Khi nào lành rồi, hãy quay lại hỏi sau cũng chưa muộn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Tìm Chân Lý (Hòa thượng Thích Thanh Từ) — BudSas, vbpha013.htm: dụ ngôn người bị trúng tên độc, Phật quở Malunkya là ngu si — "Giống như người bị trúng tên độc không chịu để cho người ta nhổ mũi tên ra, mà cứ tìm hiểu: ai đã bắn tôi, người ấy ra sao, mũi tên kia được làm bằng chất liệu gì, dây cung thế nào... Người này sẽ chết trước khi biết được những điều anh ta muốn biết."
Bài liên quanHai bó lau dựa nhau mà đứng: người với người nương nhauKinh Kalama — đừng vội tin, hãy tự mình thấyKinh Hạnh Phúc — phước bắt đầu từ việc tránh bạn xấu