Ngoài đồng, người ta dựng những bó lau lên để phơi. Một bó đứng một mình thì đổ. Nhưng hai bó dựa vào nhau thì đứng vững, gió thổi cũng không ngã. Lấy một bó ra, bó kia đổ theo. Không bó nào tự đứng được. Chúng đứng được là vì có nhau.
Hình ảnh giản dị đó, trong kinh Phật, nói lên một lẽ thật rất lớn về con người. Thân và tâm mình cũng như hai bó lau. Thân khỏe thì tâm mới yên. Tâm yên thì thân mới khỏe. Người mất ngủ nhiều ngày thì đầu óc rối loạn, tính tình cáu gắt. Người lo nghĩ nhiều ngày thì ăn không ngon, ngủ không yên, thân sinh bệnh. Thân với tâm nương nhau mà sống. Cái này ngã thì cái kia ngã theo.
Kinh Bó Lau trong Tương Ưng Bộ dạy rõ điều này. Kinh kể, ví như hai bó lau dựa vào nhau mà đứng. Cũng vậy, do duyên danh sắc, thức sanh khởi. Do duyên thức, danh sắc sanh khởi. Danh sắc là thân và tâm. Thức là cái biết. Thân tâm và cái biết nương nhau mà có mặt. Nếu kéo một bó lau ra, bó kia liền rơi xuống. Cũng vậy, do danh sắc diệt nên thức diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Nghe thì sâu, mà hiểu ra thì gần gũi lắm. Không có cái gì trong mình đứng một mình được.
Người với người cũng vậy. Không ai sống một mình mà nên người. Đứa trẻ lớn lên nhờ cha mẹ nuôi. Người già sống được nhờ con cháu chăm. Người thợ làm ra cái bàn nhờ người trồng cây, người cưa gỗ, người mua bàn. Ai cũng đang dựa vào ai, mà nhiều khi mình không nhận ra. Mình tưởng mình tự lập. Nhưng thử nghĩ, một ngày không có ai nấu cơm, không ai dọn rác, không ai giữ an ninh ngoài đường, thì mình sống ra sao.
Có người vì tự ái mà không chịu nhờ ai. Khó khăn cũng gồng một mình. Bệnh cũng giấu một mình. Buồn cũng khóc một mình. Lâu dần thành cô đơn, rồi thành oán. Oán người ta không thương mình. Nhưng thật ra, mình có cho người ta cơ hội thương mình đâu. Bó lau mà cứ đứng xa ra, không chịu dựa vào bó nào, thì gió thổi một cái là ngã. Ngã rồi mới trách gió.
Nương nhau không có nghĩa là dựa dẫm. Dựa dẫm là mình nặng hết lên vai người khác, còn mình thì không làm gì. Nương nhau là khác. Là mình đứng vững phần mình, và cho người khác dựa vào phần của mình. Như hai bó lau, bó nào cũng đứng thẳng, bó nào cũng góp sức giữ bó kia. Người ta giúp mình, mình cũng giúp người ta. Như vậy mới bền.
Trong nhà cũng vậy. Vợ chồng nương nhau. Cha mẹ nương con cái, con cái nương cha mẹ. Không phải chỉ lúc khó khăn mới nương. Lúc bình thường cũng nương. Một câu hỏi thăm mỗi ngày. Một bữa cơm ngồi ăn cùng nhau. Một lần lắng nghe nhau nói. Những thứ nhỏ đó chính là chỗ hai bó lau chạm vào nhau. Chạm nhau càng nhiều, càng khó ngã.
Hiểu được lẽ này thì mình bớt kiêu, bớt oán. Bớt kiêu vì mình biết mình không tự đứng được. Mình có được ngày hôm nay là nhờ bao nhiêu người. Bớt oán vì mình biết người khác cũng đang dựa vào mình. Họ có khi cũng mệt, cũng muốn ngã, mà vẫn đang cố đứng để giữ cho mình. Nghĩ vậy thì lòng tự nhiên mềm lại.
Hôm nay, thử nhìn quanh xem mình đang dựa vào ai, và ai đang dựa vào mình. Rồi làm một việc nhỏ để cái chỗ dựa đó chắc thêm một chút. Cảm ơn người đã giúp mình. Giúp lại người đang cần mình. Đừng đợi tới lúc ngã mới nhận ra mình cần nhau. Hai bó lau dựa nhau thì đứng được qua cả mùa gió. Người với người cũng vậy. Nương nhau mà đứng, thì đời mới vững.
Gió thì vẫn thổi, đời thì vẫn có lúc khó. Nhưng hai bó lau dựa vào nhau thì gió nào cũng qua được. Người với người cũng vậy, chỉ cần còn chịu dựa vào nhau, còn chịu cho nhau dựa, thì không cơn gió nào quật ngã được cả hai.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư