Bữa trưa hôm đó, anh Minh ăn hết một bát cơm mà không biết mình ăn gì. Anh vừa ăn vừa lướt điện thoại. Tin nhắn này, video kia, tin tức nọ. Ăn xong, anh thấy bụng no mà miệng thì nhạt. Anh không nhớ vị của món ăn. Anh không nhớ mình nhai bao nhiêu lần. Anh ăn cho xong. Ăn như một cái máy. Ăn xong, anh vẫn thấy thiếu thiếu cái gì đó. Anh lại mở tủ lạnh tìm đồ ăn vặt. Ăn thêm mà vẫn không thấy ngon.
Kinh dạy, ăn uống cũng là một việc đáng để ý. Người biết tiết độ trong ăn uống là người thọ dụng món ăn một cách chơn chánh giác sát. Ăn không phải để vui đùa. Không phải để đam mê. Không phải để trang sức. Không phải để tự làm đẹp mình. Chỉ để thân này được duy trì, được bảo dưỡng. Để diệt trừ các cảm thọ cũ và không cho khởi lên các cảm thọ mới. Để sống được an ổn. Nghe thì nghiêm trang. Nhưng ý thì rất gần gũi.
Ăn không phải để vui đùa nghĩa là gì. Nghĩa là đừng ăn cho vui miệng. Đừng ăn vì buồn chán. Đừng ăn vì rảnh tay. Nhiều người ăn không phải vì đói. Ăn vì đang xem phim. Ăn vì đang buồn. Ăn vì bạn bè rủ. Ăn vì đồ ăn để trước mặt. Ăn như vậy thì ăn bao nhiêu cũng không đủ. Vì cái đói đó không phải là đói bụng. Mà là đói lòng. Đói lòng thì ăn bao nhiêu cũng không no.
Ăn không phải để đam mê nghĩa là đừng dính vào vị ngon. Món ngon thì thích. Thích rồi muốn ăn hoài. Muốn ăn nhiều. Muốn ăn cho đã. Ăn cho đã rồi thì nặng bụng, khó chịu. Mà vẫn muốn ăn tiếp. Đam mê vị ngon làm mình ăn quá sức. Thân thì mệt. Tâm thì tiếc. Ăn ngon là một niềm vui. Nhưng vui quá trớn thì thành khổ.
Ăn chỉ để thân này được duy trì. Câu này nghe thì khô khan. Nhưng thật ra rất thực tế. Thân cần cơm để có sức làm việc. Cần rau để có chất. Cần nước để không khô khát. Ăn đủ thì thân khỏe. Ăn thiếu thì thân yếu. Ăn thừa thì thân nặng. Ăn đúng là ăn vừa đủ cho thân làm việc. Không hơn. Không kém. Giống như đổ xăng cho xe. Đổ đủ thì xe chạy. Đổ ít quá thì xe chết máy. Đổ tràn ra ngoài thì phí.
Ăn còn là để diệt trừ cảm thọ cũ và không cho cảm thọ mới khởi lên. Nói dễ hiểu là ăn để hết đói mà không sinh ra khổ mới. Đói là một cảm thọ khó chịu. Ăn vào thì hết đói. Nhưng ăn quá no thì sinh ra cảm thọ khó chịu khác. Nặng bụng, buồn ngủ, mệt mỏi. Ăn đúng thì hết cái khó chịu cũ mà không sinh ra cái khó chịu mới. Sống được an ổn. Chỉ một bữa ăn thôi mà cũng có thể an ổn.
Thực tập ăn uống chánh niệm rất đơn giản. Trước khi ăn, dừng lại một chút. Nhìn món ăn trước mặt. Biết mình sắp ăn gì. Ăn miếng đầu tiên thật chậm. Nhai kỹ. Nếm vị của nó. Biết mình đang ăn. Không lướt điện thoại. Không xem ti vi. Không vừa ăn vừa làm việc. Chỉ ăn thôi. Ăn một bữa cho ra một bữa. Nghe thì dễ. Nhưng làm được thì bữa ăn khác hẳn.
Có người hỏi, ăn chậm như vậy thì mất thời gian quá. Nhưng thật ra ăn chậm không mất thời gian. Ăn nhanh mà không biết mình ăn gì thì mới mất thời gian. Vì ăn xong lại phải ăn thêm. Ăn chậm, nhai kỹ, biết mình no lúc nào thì dừng. Dừng đúng lúc thì không cần ăn thêm. Tính ra lại tiết kiệm thời gian. Mà thân cũng nhẹ nhàng hơn.
Anh Minh kể, từ khi tập ăn chậm, anh ăn ít hơn mà lại thấy ngon hơn. Anh biết vị của từng món. Anh biết mình no lúc nào. Anh không còn mở tủ lạnh tìm đồ ăn vặt nữa. Anh bảo, hóa ra trước đây anh không đói. Anh chỉ ăn mà không biết mình đang ăn. Bây giờ anh ăn một bữa cho ra một bữa. Cơm vẫn là cơm đó. Nhưng ăn khác đi thì ngon hơn hẳn. Anh còn đùa, ăn chánh niệm rẻ hơn ăn vô thức. Vì ăn ít lại mà no lâu hơn.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư