🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Quẻ đối: một việc nhìn từ hai phía, mới thấy đủ

Kinh Dịch trong đời sống · 7 phút đọc

Hai vợ chồng cãi nhau vì chuyện tiền nong. Chồng bảo vợ tiêu hoang. Vợ bảo chồng keo kiệt. Ai cũng có lý của mình. Ai cũng thấy mình đúng. Cãi tới khuya, mệt quá, hai người im lặng. Sáng hôm sau, vợ đi chợ sớm. Chồng ở nhà sửa cái quạt hỏng. Tối về, hai người ăn cơm với nhau, không nhắc lại chuyện cũ nữa. Chuyện tiền nong vẫn còn đó. Nhưng nhà thì yên trở lại.

Đời sống có nhiều chuyện như vậy. Hai phía đối nhau. Mà không phía nào sai hẳn. Kinh Dịch gọi đó là quẻ đối.

Sách Dịch Kinh Đại Toàn Tập ghi một câu rất hay. Ta thấy quẻ nào cũng có quẻ đối nhau hay là ngược nhau, từng đôi một. Sáu mươi tư quẻ, xếp thành từng đôi. Quẻ này đối với quẻ kia. Như hai mặt của một đồng xu. Mặt này ngửa thì mặt kia sấp. Nhưng đồng xu thì chỉ có một.

Cũng trong cuốn sách đó, có một đoạn giảng về quẻ Khuê. Trời đất nghịch nhau nhưng cùng chung một việc. Trai gái nghịch nhau, nhưng thông cảm nhau bằng ý chí. Vạn vật nghịch nhau nhưng đều góp phần công lao vào đại cuộc. Biết tùy thời sử dụng cả hai lực lượng chống đối mới là cao siêu.

Nghe thì cao siêu. Nói dễ lại thì thế này. Chồng với vợ khác nhau. Nhưng cùng lo một cái nhà. Cha với con khác nhau. Nhưng cùng thương một gia đình. Sếp với nhân viên khác nhau. Nhưng cùng làm một công việc. Khác nhau không có nghĩa là thù nhau. Đối nhau không có nghĩa là phải thắng nhau.

Nhiều người khổ vì chỉ nhìn được một phía. Mình đúng thì người kia phải sai. Mình thiệt thì người kia phải được lợi. Mình khổ thì người kia phải sướng. Nghĩ như vậy, thì cái gì cũng thành cuộc chiến. Mà trong cuộc chiến đó, dù mình thắng, mình cũng mệt.

Người biết nhìn quẻ đối thì khác. Họ biết rằng mỗi việc đều có hai mặt. Lúc mình đang nóng giận, họ biết lùi lại một bước để nhìn. Lúc mình đang chắc chắn, họ biết hỏi lại mình một câu. Có khi nào mình sai không? Có khi nào người kia cũng có cái lý của họ không?

Có một ông cụ trong xóm tôi, hồi trẻ ông với em trai cãi nhau vì chia đất. Hai anh em từ mặt nhau gần hai mươi năm. Tới lúc ông gần bảy mươi, ông bị bệnh nặng. Người đầu tiên tới thăm ông là em trai ông. Ông nắm tay em, khóc. Ông bảo, đất thì vẫn còn đó. Nhưng hai mươi năm anh em không nói chuyện với nhau, ai trả lại cho mình? Câu chuyện đó, cả xóm ai cũng nhớ. Không phải để trách ông. Mà để nhắc nhau. Có những thứ đối nhau, nhưng không đáng để thành thù.

Kinh Dịch dạy rằng mọi sự đối lập đều là tương đối, nhất thời, đều có thể hóa giải. Trong cái xung khắc, vẫn có những yếu tố hiệp hòa. Nghĩa là, dù hai bên đang chống nhau, trong đó vẫn có cái có thể hòa được. Việc của mình là tìm cái đó. Không phải tìm cái để thắng.

Làm sao để tìm? Có một cách rất đơn giản. Khi mình đang giận ai đó, hãy thử kể câu chuyện từ phía người kia. Không phải để bênh họ. Mà để hiểu họ đang thấy cái gì. Người vợ tiêu tiền, có khi vì cô ấy muốn con được ăn ngon, mặc đẹp. Người chồng giữ tiền, có khi vì anh ấy sợ mai này ốm đau không có tiền chữa. Hai người đều lo cho cái nhà. Chỉ là lo theo hai cách khác nhau. Thấy được điều đó, thì giận cũng bớt đi một nửa.

Quẻ đối cũng dạy mình về chính mình. Trong lòng mỗi người đều có hai phía. Một phía muốn tiến. Một phía muốn lui. Một phía muốn nói. Một phía muốn im. Một phía muốn giữ. Một phía muốn buông. Người khôn ngoan không phải là người diệt được một phía. Người khôn ngoan là người biết lúc nào dùng phía nào.

Buổi sáng, mình cần cái phía siêng năng để đi làm. Buổi tối, mình cần cái phía thảnh thơi để nghỉ ngơi. Lúc con còn nhỏ, mình cần cái phía nghiêm khắc để dạy con. Lúc con đã lớn, mình cần cái phía bao dung để con dám nói thật với mình. Đời người là vậy. Không có phía nào là thừa. Chỉ có lúc nào dùng, lúc nào cất.

Cho nên, lần sau gặp chuyện đối đầu, đừng vội hỏi ai đúng ai sai. Hãy hỏi một câu khác. Phía bên kia đang thấy cái gì mà mình chưa thấy? Trả lời được câu đó, là mình đã nhìn đủ hai mặt của đồng xu rồi. Và khi đã nhìn đủ, thì chuyện khó mấy cũng có đường ra.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Dịch Kinh Đại Toàn Tập 1 (Yếu Chỉ) — Quẻ nào cũng có quẻ đối nhau hay ngược nhau, từng đôi một; trời đất nghịch nhau nhưng cùng chung một việc, tr. 32
• Dịch Kinh Đại Toàn Tập 1 (Yếu Chỉ) — 28 cặp quẻ phản phúc, 4 cặp quẻ đối đãi, tr. 227
Bài liên quanChữ Thành trong Kinh Dịch: thành thật với mình trước đãSống theo bốn mùa: Kinh Dịch và nhịp đời trong một nămGieo quẻ là gì — người xưa hỏi Kinh Dịch thế nào