🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Sống theo bốn mùa: Kinh Dịch và nhịp đời trong một năm

Kinh Dịch trong đời sống · 7 phút đọc

Mùa hè, bà ngoại tôi hay phơi đồ ngoài sân. Bà bảo nắng hè tốt. Phơi một buổi là khô. Mùa mưa, bà lại cất đồ vào trong nhà. Bà bảo mưa thì phơi cũng không khô. Bà không học Kinh Dịch. Bà cũng không biết quẻ nào là quẻ nào. Nhưng bà sống đúng như Kinh Dịch dạy. Mùa nào thì làm việc nấy.

Người xưa tin rằng trời đất có nhịp của nó. Và đời người cũng phải đi theo nhịp đó. Sách Kỳ Môn Độn Giáp ghi lại rằng mỗi một quẻ trong Hậu Thiên Bát Quái cai quản ba tiết. Một năm có hai mươi bốn tiết khí. Tám quẻ, mỗi quẻ ba tiết, vừa đủ một năm. Nghĩa là, mỗi thời điểm trong năm đều có cái quẻ của nó. Có cái việc của nó. Không vội được. Không chậm được.

Sách Tôn Ngô Binh Pháp cũng dạy rằng làm việc phải thuận theo trời, phải nhân theo khí tiết, âm dương bốn mùa. Người xưa đánh trận còn phải xem mùa. Huống chi là người thường sống qua ngày.

Mùa xuân là mùa gieo. Cây cối đâm chồi. Người ta bắt đầu làm ăn. Đứa trẻ bắt đầu đi học. Người trẻ bắt đầu sự nghiệp. Mùa xuân, cái gì cũng mới. Cái gì cũng có hy vọng. Nhưng mùa xuân cũng là mùa dễ nôn nóng. Gieo hạt hôm nay, mà muốn ngày mai có quả, thì chỉ có thất vọng. Hạt giống cần thời gian. Người gieo cũng cần kiên nhẫn.

Mùa hè là mùa lớn. Cây cối xum xuê. Công việc bận rộn. Người ta làm nhiều nhất vào mùa hè. Nhưng mùa hè cũng là mùa dễ kiệt sức. Nắng gắt. Mồ hôi nhiều. Làm mà không nghỉ, thì tới cuối hè, người cũng như cây héo. Cho nên mùa hè dạy mình một điều. Làm nhiều thì phải ăn đủ, ngủ đủ. Đừng lấy sức khỏe ra để đổi lấy tiền. Tiền kiếm lại được. Sức khỏe thì khó.

Mùa thu là mùa gặt. Cái gì đã gieo thì giờ thu lại. Người nông dân thu lúa. Người buôn bán thu tiền. Người đi làm thu thành quả của cả năm. Mùa thu dạy mình biết đủ. Gặt được bao nhiêu thì mừng bấy nhiêu. Đừng tham. Đừng tiếc cái chưa gặt được. Có năm được mùa. Có năm mất mùa. Được mùa thì để dành. Mất mùa thì rút kinh nghiệm. Than trời cũng không làm lúa mọc lại.

Mùa đông là mùa nghỉ. Cây rụng lá. Đất nghỉ ngơi. Người xưa mùa đông ít làm việc nặng. Họ ở nhà. Họ sửa lại đồ đạc. Họ kể chuyện cho con cháu nghe. Mùa đông dạy mình một điều mà người thời nay hay quên. Nghỉ ngơi không phải là lười. Nghỉ ngơi là để sang xuân còn sức mà làm tiếp. Người không biết nghỉ, thì tới mùa xuân cũng không còn sức để gieo.

Đời người cũng có bốn mùa như vậy. Tuổi trẻ là mùa xuân. Tuổi trung niên là mùa hè. Tuổi xế chiều là mùa thu. Tuổi già là mùa đông. Mỗi mùa có việc của nó. Tuổi trẻ thì học. Tuổi trung niên thì làm. Tuổi xế chiều thì thu lại, dạy lại cho con cháu. Tuổi già thì nghỉ ngơi, nhìn lại đời mình.

Nhiều người khổ vì sống trái mùa. Tuổi trẻ mà đã muốn giàu như người trung niên. Tuổi già mà vẫn bon chen như tuổi trẻ. Mùa đông mà cứ đòi gieo hạt. Hạt có gieo xuống cũng không nảy mầm. Không phải vì hạt xấu. Mà vì mùa không đúng.

Có một anh bạn tôi, bốn mươi tuổi, làm ăn thất bại. Anh buồn lắm. Anh bảo đời mình hết rồi. Tôi bảo anh, hết cái gì? Anh mới bốn mươi. Mùa hè của anh còn chưa qua. Anh thất bại một lần, không có nghĩa là mùa của anh đã hết. Chỉ là vụ này mất mùa. Vụ sau gieo lại. Miễn là anh còn sức, còn học được, thì mùa nào cũng còn hy vọng.

Ngược lại, có người già rồi mà vẫn không chịu nghỉ. Cứ lo, cứ tính, cứ ôm hết mọi việc vào mình. Con cái đã lớn. Cháu đã khôn. Mà ông bà vẫn lo như hồi con còn nhỏ. Lo như vậy, không phải là thương. Lo như vậy là không biết mùa của mình đã đổi. Mùa đông mà cứ làm như mùa hè, thì người mệt, nhà cũng mệt.

Cho nên, sống theo bốn mùa không phải là mê tín. Nó là cách sống thuận với tự nhiên. Biết mùa nào thì làm gì. Biết lúc nào nên tiến. Biết lúc nào nên nghỉ. Người biết mùa của mình, sống nhẹ nhàng hơn người khác rất nhiều. Không phải vì họ gặp ít khó khăn hơn. Mà vì họ không chống lại cái nhịp của trời đất.

Một năm có bốn mùa. Một đời cũng có bốn mùa. Hiểu được điều đó, thì dù đang ở mùa nào, mình cũng biết mình phải làm gì. Và quan trọng hơn, mình biết mình không cần phải vội.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kỳ Môn Độn Giáp — Mỗi một quẻ trong Hậu Thiên Bát Quái cai quản 3 tiết, tr. 44
• Tôn Ngô Binh Pháp — Thuận theo trời làm việc, phải nhân theo khí tiết, âm dương bốn mùa, tr. 19
Bài liên quanGieo quẻ là gì — người xưa hỏi Kinh Dịch thế nàoNgũ hành trong Kinh Dịch: năm chất liệu làm nên đời sốngChữ Đức trong Kinh Dịch: đức dày thì chở được việc lớn